Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Jataka · વાર્તા સંગ્રહ

આનંદ અને પાણી ભરતી છોકરી

એક ગરમ દિવસે ભિક્ષુ આનંદ પ્રકૃતિ નામની છોકરી પાસે પાણી માગે છે. તે કહે છે કે તે નીચી જાતિની છે, પણ આનંદ કહે છે કે તેમણે તો ફક્ત પાણી માગ્યું છે.

વાર્તાની શીખ: દરેક વ્યક્તિ એકસરખી દયા અને માનને લાયક છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
આનંદ, પ્રકૃતિ
સ્રોત ગ્રંથ
જાતક કથાઓ
વાંચન સમય
5 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: જાતક કથાઓ · પરંપરાગત પુનઃકથન

આ વાર્તા પાછળ

બૌદ્ધ કથાકારોએ આનંદ અને પ્રકૃતિની આ મુલાકાત શાર્દૂલકર્ણ અવદાનમાં સાચવી, અને પછી રવીન્દ્રનાથ ટાગોરે તેમના નૃત્ય-નાટક 'ચાંડાલિકા'માં તેને ફરી કહી. કૂવા કાંઠેની ઘણી વાર્તાઓ કોઈ કસોટી કે ઇનામ પર ટકેલી હોય છે, પણ આ એક જ વાક્ય પર ટકે છે: આનંદે પાણી માગ્યું હતું, કોઈની જાતિ નહીં. તેનું નાટક સાવ શાંત છે — ધરેલો ખોબો, રાણીને થાય તેવું નમન — અને પ્રકૃતિમાં આવેલો બદલાવ દરેક મુસાફરને પાણી આપતા જીવનમાં ખીલે છે. સગર્ભા માતા માટે, દરેક વ્યક્તિ કોમળતાને લાયક છે એવો આ શાંત વિશ્વાસ બાળક આવે તે પહેલાં વાવવા જેવું સુંદર બીજ છે.

આ વાર્તા બતાવે છે કે એક દયાળુ જવાબ કોઈને સાચે જ જોવાયાનો અનુભવ કરાવી શકે છે. તમે બીજાને અને તમારા બાળકને જે હૂંફ આપો છો, તે ચૂપચાપ જીવન બદલી શકે છે.

તેમણે ખોબો ધર્યો અને ધીરજથી રાહ જોઈ, જાણે દુનિયામાં આનાથી વધુ સહજ કંઈ જ ન હોય.

આનંદ, બુદ્ધના પિતરાઈ ભાઈ અને સૌથી નજીકના મિત્ર, નરમ અવાજ અને મીઠા સ્મિતવાળા એક કોમળ ભિક્ષુ, એક ગરમ બપોરે ઘરે પાછા ફરતા હતા. સવાર તેમણે શ્રાવસ્તી નગરમાં વિતાવી હતી, અને હવે ધૂળવાળા રસ્તા પર સૂરજ તપતો હતો. તેમનું ગળું સુકાઈ ગયું હતું, અને ગરમીમાં તેમનું કેસરી વસ્ત્ર ભારે લાગતું હતું.

ગામના છેડે, આનંદે આંબાના ઝાડની છાયામાં પથ્થરનો એક કૂવો જોયો. તેની પાસે એક નાની છોકરી ઊભી હતી, જે ઠંડા, ચોખ્ખા પાણીની ડોલ ખેંચી રહી હતી. તેનું નામ પ્રકૃતિ હતું. તેની આંખો ચમકતી હતી અને લાંબા કાળા વાળ સાદા કપડાથી બાંધેલા હતા. માટલું ભરતાં ભરતાં તે ધીમે ધીમે ગણગણતી હતી.

આનંદ કૂવા પાસે આવ્યા અને હસ્યા. "બહેન," તેમણે પ્રેમથી કહ્યું, "મને થોડું પાણી પીવા આપશો?" પ્રકૃતિએ નવાઈથી ઊંચું જોયું. પછી તેણે આંખો નીચી કરી અને કૂવાથી પાછળ હટી ગઈ. "ઓ પવિત્ર ભિક્ષુ," તેણે ધીમેથી કહ્યું, "હું તમને પાણી ન આપી શકું. હું નીચી જાતિની છું, એવા કુટુંબની જેને લોકો અયોગ્ય કહે છે. જો તમે મારા હાથનું પાણી પીશો, તો લોકો કહેશે કે તમે અપવિત્ર થઈ ગયા."

તે દિવસોમાં ઘણા લોકો માનતા કે કેટલાંક કુટુંબો બીજાં કરતાં નીચાં છે. તેઓ તેમની સાથે જમતા નહીં, તેમને અડતા નહીં કે તેમના હાથનું પાણી લેતા નહીં. પ્રકૃતિએ આખી જિંદગી આવા કડવા શબ્દો સાંભળ્યા હતા. લોકો તેનાથી બચવા રસ્તો બદલી નાખતા, અને ક્યારેક બાળકો તેની સાથે રમતાં નહીં. એટલે તેને પાછળ હટી જવાની અને નજર જમીન પર રાખવાની ટેવ પડી ગઈ હતી.

પણ આનંદ પાછળ ન હટ્યા. તેમણે કોમળ આંખોથી તેની સામે જોયું અને માથું હલાવ્યું. "બહેન," તેમણે હળવેથી કહ્યું, "મેં તમને તમારી જાતિ કે કુટુંબ વિશે નથી પૂછ્યું. મેં તો ફક્ત પાણી માગ્યું છે." તેમણે ખોબો ધર્યો અને ધીરજથી રાહ જોઈ, જાણે દુનિયામાં આનાથી વધુ સહજ કંઈ જ ન હોય.

પ્રકૃતિ સાવ સ્થિર ઊભી રહી. આજ સુધી કોઈએ તેની સાથે આ રીતે વાત કરી ન હતી. ધીમે ધીમે, ધ્રૂજતા હાથે, તેણે માટલું ઉપાડ્યું અને આનંદના ખોબામાં ઠંડું પાણી રેડ્યું. તેમણે પેટ ભરીને પીધું અને હસ્યા. "આભાર," તેમણે કહ્યું. "આખા દિવસમાં મેં પીધેલું આ સૌથી મીઠું પાણી હતું." પછી તેમણે તેને નમન કર્યું, બરાબર જેમ તેઓ કોઈ રાણીને નમન કરે, અને રસ્તે આગળ ચાલ્યા ગયા.

પ્રકૃતિ તેમને જતા જોતી રહી, અને તેનું મન હૂંફથી ભરાઈ ગયું. પહેલી વાર કોઈએ તેને નીચી જાતિની છોકરી તરીકે નહીં, પણ પાણી વહેંચી શકે તેવી એક દયાળુ વ્યક્તિ તરીકે જોઈ હતી. તે સાંજે તે કોમળ ભિક્ષુ વિશે વિચારવાનું રોકી ન શકી. તેણે માને બધું કહ્યું, અને માએ પહોળી આંખે સાંભળ્યું.

બીજી સવારે, પ્રકૃતિ ચાલતી ચાલતી છેક એ વનમાં પહોંચી જ્યાં બુદ્ધ અને તેમના ભિક્ષુઓ રહેતા હતા. ઊંચાં ઝાડવાળો એ શાંત બગીચો હતો, જ્યાં ભિક્ષુઓ છાયામાં ચૂપચાપ બેસતા. ત્યાં એક મોટા ઝાડ નીચે તેણે આનંદ અને બુદ્ધને સાથે બેઠેલા જોયા. શાંત, દયાળુ આંખોવાળા જાગૃત ગુરુ બુદ્ધ, તેને પાસે આવતી જોઈને હસ્યા.

"કૃપા કરીને," પ્રકૃતિએ શરમાતાં કહ્યું, "આનંદે મને જે દયા બતાવી, તે મારે શીખવી છે." જોનારા કેટલાક લોકો ગુસપુસ કરવા લાગ્યા કે નીચી જાતિની છોકરીને શીખવી ન શકાય. પણ બુદ્ધે હળવેથી હાથ ઊંચો કર્યો, અને ગુસપુસ બંધ થઈ ગઈ. "મારા બગીચામાં," તેમણે કહ્યું, "કોઈ ઊંચું કે નીચું નથી. દરેક હૃદય દયાળુ અને સમજદાર બનતાં શીખી શકે છે. જેમ બધી નદીઓ સાગરમાં પહોંચીને એક થઈ જાય છે, તેમ અહીં બધા લોકો સરખા છે."

એટલે પ્રકૃતિ ત્યાં રહી અને શીખી. તે શાંતિથી બેસતાં અને ધીમે શ્વાસ લેતાં શીખી, મીઠું બોલતાં અને દરેક જીવની કાળજી લેતાં શીખી. સમય જતાં તે એક ભિક્ષુણી બની, એવી સ્ત્રી જે પોતાનું જીવન શાંતિ અને જ્ઞાનને સોંપી દે છે. તે શાંત અને સમજદાર હતી, અને જે લોકો એક વખત તેનાથી બચવા રસ્તો બદલતા, તેઓ હવે તેની પાસે સારી સલાહ લેવા આવતા.

ઘણાં વર્ષો પછી પણ, પ્રકૃતિને કૂવા પાસેની એ ગરમ બપોર યાદ હતી. જ્યારે પણ કોઈ થાકેલો મુસાફર તેના રસ્તેથી પસાર થતો, તે હસીને પાણી આપતી. "હું નથી પૂછતી કે તમે કોણ છો," તે કહેતી. "આ લો તમારા માટે પાણી." અને મુસાફરો પાણી પીતા, અને તેમને એવી જ કાળજીનો અનુભવ થતો જેવો તેને તે દિવસે થયો હતો.

વનમાં સાંજ ઢળી ત્યારે ભિક્ષુઓએ ઝાડ નીચે નાના તેલના દીવા પ્રગટાવ્યા. આનંદ અને પ્રકૃતિ એ નરમ પ્રકાશમાં બેસીને બુદ્ધના શાંત શબ્દો સાંભળતા રહ્યા. ઉપર આકાશમાં એક પછી એક તારા ઊગ્યા, નીચે બધા પર એકસરખા ચમકતા.

નાનકડા, તને મળનાર દરેક વ્યક્તિ દયાને લાયક છે, જેવી છે તેવી જ. આનંદની જેમ, તું પણ હંમેશાં બીજાના સારા હૃદયને જોજે.

આગળની વાર્તા વાંચો →બુદ્ધ અને ડહોળું ઝરણું

જાતક માંથી વધુ

બાળક સાથે વિચારો

ક્યારે કોઈની દયાએ તમને સાચે જ જોવાયાનો અનુભવ કરાવ્યો?

સંકલ્પ: હું મળનાર દરેક વ્યક્તિમાં સારું હૃદય જોઉં છું.

પાત્રો

આનંદ
— બુદ્ધના કોમળ મિત્ર, જે દરેકને સરખું માન આપે છે.
પ્રકૃતિ
— ગામની એક શરમાળ છોકરી, જેનું મન દયાથી ખીલી ઊઠે છે.

બોધ

દરેક વ્યક્તિ એકસરખી દયા અને માનને લાયક છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, તું મળનાર દરેક વ્યક્તિનું સારું હૃદય હંમેશાં જોઈ શકે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

આનંદે પ્રકૃતિને રાણીની જેમ નમન કેમ કર્યું?

સ્રોત: બૌદ્ધ પરંપરા (આનંદ અને પ્રકૃતિની કથા, શાર્દૂલકર્ણ અવદાન)

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગર્ભ સંવાદ — બાળક સાથે વાતો અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થા ડાયટ ચાર્ટ વાંચો.

સંબંધિત વાર્તાઓ

  • ચાલીસ વર્ષનું મૌન · દિવસ 149

    મળતી આવતી વાર્તા

    જાતક કથાઓની પરંપરા માને છે કે શાંત અને સ્થિર હાજરી ઘણા શબ્દો કરતાં વધુ શીખવી શકે છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે શાંત, ઉતાવળ વગરની પળો માતાના શ્વાસ અને ધબકારાને સ્થિર થવામાં મદદ કરી શકે છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

આનંદ અને પાણી ભરતી છોકરી વાર્તા શું શીખવે છે?

આ વાર્તા બતાવે છે કે એક દયાળુ જવાબ કોઈને સાચે જ જોવાયાનો અનુભવ કરાવી શકે છે. તમે બીજાને અને તમારા બાળકને જે હૂંફ આપો છો, તે ચૂપચાપ જીવન બદલી શકે છે.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો