Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Mahabharata · વાર્તા સંગ્રહ

આસ્તિક સર્પયજ્ઞ અટકાવે છે

રાજા જનમેજય સાપો સામે એક મહાન અગ્નિયજ્ઞ શરૂ કરે છે. યુવાન ઋષિ આસ્તિક મહેલમાં આવીને રાજાનાં મીઠાં વખાણ ગાય છે.

વાર્તાની શીખ: દયાળુ, સમજદાર શબ્દો ગુસ્સાને કરુણામાં બદલી શકે છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
આસ્તિક, રાજા જનમેજય, વાસુકિ
સ્રોત ગ્રંથ
મહાભારત
વાંચન સમય
4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 4–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: મહાભારત, Adi પર્વ · પરંપરાગત પુનઃકથન

આ વાર્તા પાછળ

આસ્તિકની વાર્તા મહાભારતના આદિપર્વમાં કહેવાઈ છે, એ ભાગમાં જે આખા મહાકાવ્યની ભૂમિકા બાંધે છે: રાજા જનમેજયના મહાન યજ્ઞમાં જ મહાભારત પહેલી વાર સંભળાવવામાં આવે છે. મહાકાવ્ય પોતે કહે છે કે આસ્તિકનું નામ યાદ કરવાથી સાપોનો ડર દૂર થાય છે, અને ઘણાં ઘરોમાં આજે પણ એ કારણે, ખાસ કરીને નાગપંચમીની આસપાસ, તેમનું નામ લેવાય છે. જ્યાં નાયક બળથી જીતે તેવી વાર્તાઓથી જુદું, અહીં એક છોકરો સાચા મનથી ગાયેલાં વખાણ, ત્રણ શાંત શબ્દો — "થોભો! થોભો! થોભો!" — અને બીજાઓ માટેની એક જ વિનંતીથી સફળ થાય છે. કોમળ અવાજ રાજાનો ગુસ્સો શાંત કરે છે એ ચિત્ર જન્મ પહેલાંના મહિનાઓમાં શાંતિથી સાંભળવા જેવું છે.

આસ્તિક બતાવે છે કે એક નાનો, કોમળ અવાજ મોટા ગુસ્સાને પણ વાળી શકે છે, લડીને નહીં પણ દયા, માન અને સ્પષ્ટ વિનંતીથી. તે પોતાને મળતા દરેક ખજાના કરતાં બીજાની સલામતીને વધુ મહત્ત્વ આપે છે.

મારે સોનું કે ગાયો નથી જોઈતાં. હું ફક્ત આટલું માગું છું: કૃપા કરીને, આ યજ્ઞ પૂરો કરો.

ઘણા સમય પહેલાં, હસ્તિનાપુરમાં જનમેજય નામના એક યુવાન રાજા રાજ કરતા હતા. તેઓ અર્જુનના પ્રપૌત્ર હતા, અને બહાદુર તથા બળવાન હતા.

પણ રાજા જનમેજયના મનમાં એક જૂની ખટક હતી. વર્ષો પહેલાં, તેમના પિતા રાજા પરીક્ષિતને સર્પરાજ તક્ષકને કારણે મુશ્કેલી વેઠવી પડી હતી.

એ ખટક ધીમે ધીમે ગુસ્સામાં બદલાઈ ગયું. એક દિવસ જનમેજયે કહ્યું, "હું એક મહાન અગ્નિયજ્ઞ કરીશ, અને દુનિયાનો દરેક સાપ તેની જ્વાળાઓ તરફ ખેંચાઈ આવશે."

પૂજારીઓએ એક વિશાળ વેદી બનાવી. તેમણે પવિત્ર અગ્નિ પ્રગટાવ્યો અને મંત્રો બોલવા લાગ્યા. તેમના અવાજ મધમાખીના ગુંજારવની જેમ ઊઠ્યા, અને જ્વાળાઓ ઊંચે ચડી.

દૂર, સાપોના ઠંડા લીલા દેશમાં, સાપોને એક અજબ ખેંચાણ લાગ્યું, જાણે કોઈ પવન તેમને અગ્નિ તરફ બોલાવતો હોય. તેઓ ધ્રૂજી ગયા અને ડરી ગયા.

સમજદાર સર્પરાજ વાસુકિએ પોતાની બહેન જરત્કારુને બોલાવી. "બહેન," તેમણે કહ્યું, "ઘણા સમય પહેલાં ભાખવામાં આવ્યું હતું કે તારો દીકરો આપણા લોકોને બચાવશે. એ સમય આવી ગયો છે."

જરત્કારુના દીકરાનું નામ આસ્તિક હતું. તેના પિતા એક પવિત્ર ઋષિ હતા, અને માતા એક સર્પ રાજકુમારી, એટલે આસ્તિક બંને દુનિયાનો હતો. તે વેદ શીખતાં શીખતાં મોટો થયો હતો, અને શાંત, હોશિયાર અને દયાળુ હતો.

તેની માએ તેના હાથ પકડ્યા. "મારા દીકરા," તેણે કહ્યું, "તારા મામાના લોકો મુશ્કેલીમાં છે. તું તેમની મદદ કરીશ?"

આસ્તિકે માને અને મામાને પ્રણામ કર્યા. "હું જઈશ," તેણે કહ્યું. "હું રાજા સાથે વાત કરીશ, અને તેમની સલામતી માગીશ."

એટલે છોકરો એકલો નીકળી પડ્યો. ધૂળવાળા રસ્તા અને શાંત ગામડાં વટાવતો તે હસ્તિનાપુરના મહાન યજ્ઞ સુધી પહોંચ્યો.

દરવાજે ચોકીદારોએ તેને રોક્યો. "તું કોણ છે, નાનકડા? અંદર ફક્ત વિદ્વાન પૂજારીઓ જ આવી શકે."

આસ્તિકે દલીલ ન કરી. તે રાજા અને યજ્ઞનાં વખાણ ગાવા લાગ્યો, સુંદર સંસ્કૃત શ્લોકોમાં, મંદિરની ઘંટડી જેવા ચોખ્ખા અવાજે.

તેણે જનમેજયને સૂરજ જેવા તેજસ્વી અને વરસાદ જેવા ઉદાર કહ્યા. તેણે પૂજારીઓ અને તેમના જ્ઞાનનાં વખાણ કર્યાં. તેણે પવિત્ર અગ્નિનાં પણ વખાણ કર્યાં.

રાજાએ એ મીઠો અવાજ સાંભળ્યો અને ખુશ થઈ ગયા. "તેને અંદર આવવા દો," તેમણે કહ્યું. "આ છોકરો નાનો ભલે હોય, પણ કોઈ જ્ઞાની વૃદ્ધ ઋષિની જેમ બોલે છે."

આસ્તિક અંદર આવ્યો અને શાંતિથી, હસતાં હસતાં રાજા સામે ઊભો રહ્યો. પૂજારીઓએ એકબીજા સામે માથું હલાવ્યું. "કેટલો વિદ્વાન બાળક છે," તેમણે ધીમેથી કહ્યું.

"યુવાન બ્રાહ્મણ," જનમેજયે કહ્યું, "તેં મને ખૂબ ખુશ કર્યો છે. તું જે ભેટ જોઈએ તે માગ: સોનું, ગાયો, જમીન, કંઈ પણ."

બરાબર એ જ વખતે, સર્પરાજ તક્ષક પોતે આકાશમાંથી અગ્નિ તરફ ખેંચાઈ રહ્યા હતા. આસ્તિકે ઉપર જોયું અને મક્કમતાથી કહ્યું, "થોભો! થોભો! થોભો!"

અને તક્ષક અટકી ગયા, છોકરાના શબ્દની શક્તિથી હવામાં જ થંભી ગયા, જેમ શાંત પવન પર કોઈ પાંદડું ટકી રહે.

પછી આસ્તિક રાજા તરફ ફર્યો અને હાથ જોડ્યા. "હે રાજા, મારે સોનું કે ગાયો નથી જોઈતાં. હું ફક્ત આટલું માગું છું: કૃપા કરીને, આ યજ્ઞ પૂરો કરો. સાપોને મુક્ત જવા દો."

સભામાં સાવ શાંતિ છવાઈ ગઈ. રાજાનો ચહેરો ઉદાસ થઈ ગયો. "બીજું કંઈક માગ," તેમણે કહ્યું. "ચાંદી માગ, ગામડાં માગ."

પણ આસ્તિકે હળવેથી માથું હલાવ્યું. "મારે બીજું કંઈ નથી જોઈતું, હે રાજા. ફક્ત આટલું જ."

વૃદ્ધ પૂજારીઓએ જનમેજયને ધીમેથી કહ્યું, "મહારાજ, આપે વચન આપ્યું છે. રાજાનું વચન પાળવું જ જોઈએ."

જનમેજય ઘણી વાર સુધી છોકરાના શાંત ચહેરા સામે જોતા રહ્યા. ધીમે ધીમે તેમનો ગુસ્સો ઓગળી ગયો, જેમ સવારના સૂરજ નીચે ઝાકળ ઓગળે.

"ભલે એમ જ થાય," તેમણે કહ્યું. "યજ્ઞ પૂરો થયો. સાપોને શાંતિથી જવા દો."

મંત્રો બંધ થયા. અગ્નિ ધીમો પડ્યો. દૂર, સાપોએ રાહતનો મોટો શ્વાસ લીધો, અને તક્ષક સલામત રીતે ઘરે પાછા ફર્યા.

રાજાએ આસ્તિકને ભેટોથી સન્માન્યો અને કહ્યું, "એક દિવસ પાછો આવજે, અને મારા અશ્વમેધ યજ્ઞમાં મહેમાન બનજે." આસ્તિકે પ્રણામ કર્યા અને ઘરે માની પાસે ગયો, જેણે તેને કસીને ભેટી લીધો.

સાપો એટલા આભારી હતા કે તેમણે એક વચન આપ્યું: જે કોઈ આસ્તિકની વાર્તા યાદ રાખશે, તેને તેમનાથી કોઈ ડર નહીં રહે.

હવે સૂઈ જા, નાનકડા. આસ્તિકની જેમ તારો અવાજ પણ હંમેશાં કોમળ, બહાદુર અને દયાળુ રહે, અને જેઓ પોતે બોલી નથી શકતા તેમના માટે બોલે.

આગળની વાર્તા વાંચો →ગરુડ પોતાની માતાને મુક્ત કરે છે

મહાભારત માંથી વધુ

બાળક સાથે વિચારો

કોણે તમારા માટે પ્રેમથી અવાજ ઉઠાવ્યો, અને તેનાથી તમારા માટે શું બદલાયું?

સંકલ્પ: મારા કોમળ અવાજમાં સાચી શક્તિ છે, અને હું તેને જે મહત્ત્વનું છે તેના માટે વાપરી શકું છું.

આશીર્વાદ: નાનકડા, તારો અવાજ હંમેશાં કોમળ, બહાદુર અને દયાળુ રહે, અને જેઓ બોલી નથી શકતા તેમના માટે બોલે.

પાત્રો

આસ્તિક
— એક યુવાન ઋષિ, જે કોમળ શબ્દોથી શાંતિ લાવે છે.
રાજા જનમેજય
— એક રાજા, જે પોતાનું વચન પાળે છે અને કરુણા પસંદ કરે છે.
વાસુકિ
— સર્પરાજ, જે પોતાના ભાણેજની મદદ માગે છે.

બોધ

દયાળુ, સમજદાર શબ્દો ગુસ્સાને કરુણામાં બદલી શકે છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, તારા શબ્દો હંમેશાં કોમળ રહે અને તું જ્યાં જાય ત્યાં શાંતિ લાવે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

આસ્તિકે રાજા પાસે કઈ ભેટ માગી?

સ્રોત: મહાભારત, આદિપર્વ (આસ્તિક ઉપપર્વ)

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગર્ભ સંવાદ — બાળક સાથે વાતો અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થા ડાયટ ચાર્ટ વાંચો.

સંબંધિત વાર્તાઓ

  • અર્જુન અને શાંત સવાર · દિવસ 124

    મળતી આવતી વાર્તા

    મહાભારત કહે છે કે અંધારામાં જમતાં જમતાં અર્જુનને સમજાયું કે આંખો ન જોઈ શકે ત્યારે અભ્યાસ તેને માર્ગ બતાવી શકે. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે નાની, રોજ પુનરાવર્તિત ટેવો, જેમ કે થોડી મિનિટનો શ્વાસ-અભ્યાસ, સમય જતાં ઘણું ઉમેરે છે, બિલકુલ અર્જુનની શાંત સવારોની જેમ.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

આસ્તિક સર્પયજ્ઞ અટકાવે છે વાર્તા શું શીખવે છે?

આસ્તિક બતાવે છે કે એક નાનો, કોમળ અવાજ મોટા ગુસ્સાને પણ વાળી શકે છે, લડીને નહીં પણ દયા, માન અને સ્પષ્ટ વિનંતીથી. તે પોતાને મળતા દરેક ખજાના કરતાં બીજાની સલામતીને વધુ મહત્ત્વ આપે છે.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો