Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Folk Tale · વાર્તા સંગ્રહ

બીરબલ અને તળાવનાં ઈંડાં

અકબર અને તેમના દરબારીઓ મજાક ગોઠવે છે, દરેક જણ બાંયમાં ઈંડું સંતાડે છે. એક પછી એક તેઓ મહેલના તળાવમાં ઈંડું 'શોધે' છે, પણ બીરબલના હાથ ખાલી છે.

વાર્તાની શીખ: ખુશમિજાજ, હોશિયાર મન કોઈ પણ અટપટી પળને હાસ્યમાં ફેરવી શકે છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
બીરબલ, બાદશાહ અકબર
સ્રોત ગ્રંથ
અકબર-બીરબલ લોકકથાઓ, ઉત્તર ભારતીય મૌખિક પરંપરા
વાંચન સમય
4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: લોક પરંપરાની વાર્તા

આ વાર્તા પાછળ

1556થી 1605 સુધી રાજ કરનારા અકબરના મુઘલ દરબારમાં ગોઠવાયેલી આ ઈંડાં-અને-તળાવની મજાક હિન્દી અને અંગ્રેજી બીરબલ-વાર્તાનાં પુસ્તકોમાં કાયમ જોવા મળે છે. અહીં બાદશાહ પોતે પોતાના હોશિયાર મંત્રીની મજાક કરવાની યોજના ઘડે છે, દરેક દરબારીને છાનુંમાનું ઈંડું રાખવા દઈને જેથી ફક્ત બીરબલ ખાલી હાથે બહાર આવે. બીરબલનો જવાબ, કૂકડાની જેમ બોલવું કારણ કે ઈંડાં તો ફક્ત મરઘીઓ મૂકે, કોઈને દુઃખ પહોંચાડ્યા વિના મજાકને ઉલટાવી દે છે. બીરબલની વાર્તાઓમાં આ વાર્તાને ખાસ બનાવે છે એ કે અહીં કોઈ કોયડો કે ખોટું કામ ઉકેલવાનું નથી; તે મિત્રો વચ્ચેની શુદ્ધ, ખુશમિજાજ રમત છે, જે મીઠાઈ અને શરબત સાથે સહિયારા હાસ્યમાં પૂરી થાય છે. હળવી અને મજાની, ગર્ભાવસ્થાના એવા દિવસો માટે સુંદર પસંદગી જ્યારે થાકેલા મૂડ માટે સ્મિત જ સૌથી સારી દવા હોય.

જે પળ બીરબલને શરમાવી શકી હોત, તેને તે સહિયારા હાસ્યમાં ફેરવી નાખે છે. વાર્તા બતાવે છે કે હળવું હૃદય અને ઝડપી વિચાર ઈર્ષાને નરમ પાડી લોકોને નજીક લાવી શકે છે.

મેં તને છેતરવાનો પ્રયત્ન કર્યો, અને તેં અમને બધાને છેતર્યા. પણ તેં એટલી પ્રેમાળ રીતે કર્યું કે કોઈને દુઃખ નથી થયું.

જે દિવસોમાં બાદશાહ અકબર ફતેહપુર સીકરીથી રાજ કરતા, ત્યારે મહેલના બગીચામાં એક મોટું ચોરસ તળાવ હતું. તેના લીલા પાણી પર કમળનાં ફૂલો તરતાં, અને પાંદડાં નીચે નાની માછલીઓ ચાંદી જેવી ચમકતી.

બાદશાહ બીરબલને ખૂબ પ્રેમ કરતા, કારણ કે બીરબલ પાસે હંમેશાં હોશિયાર જવાબ હોતો. પણ બીજા કેટલાક દરબારીઓને થોડી ઈર્ષા થતી. "એ જ હંમેશાં કેમ જીતે છે?" તેઓ બબડતા.

એક દિવસ અકબરે મનમાં હસીને બીરબલ સિવાયના બધા દરબારીઓને ભેગા કર્યા. "ચાલો એક રમત રમીએ," તેમણે કહ્યું. "ફક્ત મજા માટે. જોઈએ કે એક વાર તો બીરબલ પકડાય છે કે નહીં."

દરબારીઓ હસી પડ્યા. તેમને આ વિચાર બહુ ગમ્યો.

"કાલે," બાદશાહે કહ્યું, "હું તમને દરેકને છાનામાના એક ઈંડું આપીશ. તેને તમારી બાંયમાં સંતાડી રાખજો. પછી હું સૌને કહીશ કે જે સાચો વફાદાર હોય તે તળાવમાં ડૂબકી મારીને ઈંડું કાઢી શકે. તમે બધા ઈંડાં લઈને બહાર આવશો, અને બીરબલ ખાલી હાથે આવશે!"

દરબારીઓ હાથ પાછળ મોં છુપાવીને હસ્યા. એ રાત્રે દરેક જણ બાંયમાં સંભાળીને રાખેલું એક લીસું સફેદ ઈંડું લઈને ઘેર ગયો.

બીજી સવાર ઉજળી અને હૂંફાળી હતી. બાદશાહ આખા દરબારને બગીચામાં લઈ ગયા. ઘાસ પર મોર ઠાઠથી ફરતા હતા, અને તળાવનું પાણી તડકામાં ઝગમગતું હતું.

"ગઈ રાત્રે મને એક સપનું આવ્યું," અકબરે જાહેર કર્યું. "સપનામાં મને કહેવાયું કે જે માણસ મારા પ્રત્યે સાચો વફાદાર હોય તે આ તળાવમાં ઊતરીને મરઘીનું ઈંડું કાઢી શકે. ચાલો, કસોટી કરીએ?"

બીરબલે ભમર ઊંચી કરી. તેણે તળાવ તરફ જોયું. તેણે દરબારીઓ તરફ જોયું, જેઓ સ્મિત રોકવાનો ખૂબ પ્રયત્ન કરી રહ્યા હતા. અને તે તરત સમજી ગયો.

એક પછી એક દરબારીઓ ઠંડા પાણીમાં ઊતર્યા. દરેકે ડૂબકી મારી, થોડું ફંફોસ્યું, અને સફેદ ઈંડું હવામાં ઊંચું પકડીને બહાર આવ્યો.

"આ રહ્યું, જહાંપનાહ!" "અને આ!" "મને પણ મળ્યું!"

થોડી વારમાં ઘાસ પર ઈંડાંની આખી હાર પડી હતી, મોતીની જેમ ચમકતી. દરબારીઓ ટપકતા કપડે ગર્વથી ઊભા હતા.

"હવે, બીરબલ," બાદશાહે ચમકતી આંખે કહ્યું, "તારો વારો છે."

બીરબલે વિનયથી નમન કર્યું. તેણે ઝભ્ભો ઊંચો ખોસ્યો અને તળાવમાં ઊતર્યો. પાણી તેના ઘૂંટણ સુધી આવ્યું, પછી કમર સુધી. માછલીઓ તેના પગ પાસેથી ભાગી ગઈ.

તેણે એક વાર ડૂબકી મારી. બે વાર ડૂબકી મારી. ત્રીજી વાર બહાર આવ્યો ત્યારે તેના હાથ ખાલી હતા.

દરબારીઓ ખીખી કરવા લાગ્યા. પણ કોઈ એક શબ્દ બોલે તે પહેલાં બીરબલે પાંખોની જેમ હાથ ફફડાવ્યા, ગરદન લંબાવી, અને જેટલા જોરથી બને તેટલા જોરથી બોલ્યો:

"કૂકડે કૂક! કૂકડે કૂક!"

મોરે નવાઈથી ઊંચે જોયું. બાદશાહ તાકી રહ્યા. "બીરબલ, આ તું શું કરે છે?"

દાઢીમાંથી ટીપાં ખંખેરતો બીરબલ પાણીમાંથી બહાર આવ્યો. "જહાંપનાહ," તેણે ઊંડું નમન કરીને કહ્યું, "ઈંડાં તો ફક્ત મરઘીઓ જ મૂકે છે. હું તો કૂકડો છું. કૂકડાને ઈંડું લાવવાની જરૂર નથી. કૂકડાને તો ફક્ત બોલવાનું હોય!"

થોડી વાર સન્નાટો છવાઈ ગયો. પછી બાદશાહ હસવા લાગ્યા. તેઓ એટલું હસ્યા કે તેમને તળાવનાં આરસનાં પગથિયાં પર બેસી જવું પડ્યું.

દરબારીઓએ એકબીજા સામે જોયું, હજી ટપકતી બાંયો પકડીને. તેમણે બીરબલ પર હસવાની યોજના બનાવી હતી, અને હવે સૌ મરઘીઓ પર હસતા હતા.

પછી એક પછી એક તેઓ પણ હસવા લાગ્યા. હસવું રોકવું અઘરું હતું, કારણ કે બીરબલ હજી હાથ ફફડાવીને ધીમેથી કૂકડે કૂક કરતો હતો.

"બીરબલ," અકબરે આંખો લૂછતાં કહ્યું, "મેં તને છેતરવાનો પ્રયત્ન કર્યો, અને તેં અમને બધાને છેતર્યા. પણ તેં એટલી પ્રેમાળ રીતે કર્યું કે કોઈને દુઃખ નથી થયું."

બાદશાહે બગીચામાં મીઠાઈ અને ઠંડું શરબત મંગાવ્યું. દરબારીઓ બીરબલને વચ્ચે રાખીને ઘાસ પર સાથે બેઠા, અને બાકીની આખી બપોર છાંયડાવાળાં વૃક્ષો નીચે વાર્તાઓ કહેતા અને હસતા રહ્યા.

અને એટલે, નાનકડા, જ્યારે કોઈ તારી સાથે નાનકડી મજાક કરે, ત્યારે તું સ્મિત, એક તેજસ્વી વિચાર અને સૌ વહેંચી શકે તેવા હાસ્યથી જવાબ આપજે.

આગળની વાર્તા વાંચો →બીરબલની દીકરી અને બળદનું દૂધ

લોકકથા માંથી વધુ

બાળક સાથે વિચારો

છેલ્લે ક્યારે હાસ્યે તમારી કોઈ અટપટી પળને હૂંફાળી બનાવી દીધી?

સંકલ્પ: હું હળવા હૃદયથી અચાનક આવતી વાતોનો સામનો કરું છું. હું હંમેશાં મારો પોતાનો રસ્તો શોધી શકું છું.

આશીર્વાદ: તને હંમેશાં તેજસ્વી જવાબ અને ખુશમિજાજ હાસ્ય મળતું રહે.

પાત્રો

બીરબલ
— ચપળ બુદ્ધિવાળો અને ખુશમિજાજ, તે મજાકને ઉલટાવી દે છે.
બાદશાહ અકબર
— એક રમતિયાળ રાજા, જેમને સારું હાસ્ય ગમે છે.

બોધ

ખુશમિજાજ, હોશિયાર મન કોઈ પણ અટપટી પળને હાસ્યમાં ફેરવી શકે છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

નાનકડા, તું હંમેશાં અટપટી પળોનો સ્મિતથી સામનો કરજે. તારું હાસ્ય મારો સૌથી પ્રિય અવાજ બનશે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

બીરબલ પાસે ઈંડું નહોતું ત્યારે તેણે શું કર્યું?

સ્રોત: અકબર-બીરબલ લોકકથાઓ, ઉત્તર ભારતીય મૌખિક પરંપરા

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગાયત્રી મંત્રનો જાપ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થા ડાયટ ચાર્ટ વાંચો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

બીરબલ અને તળાવનાં ઈંડાં વાર્તા શું શીખવે છે?

જે પળ બીરબલને શરમાવી શકી હોત, તેને તે સહિયારા હાસ્યમાં ફેરવી નાખે છે. વાર્તા બતાવે છે કે હળવું હૃદય અને ઝડપી વિચાર ઈર્ષાને નરમ પાડી લોકોને નજીક લાવી શકે છે.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો