Folk Tale · गोष्ट संग्रह
बिरबल आणि तलावातली अंडी
अकबर आणि त्याचे दरबारी गंमत ठरवतात, प्रत्येक जण बाहीत एक अंडं लपवतो. एकेक करून ते महालाच्या तलावात अंडं 'शोधतात', पण बिरबलाचे हात रिकामे असतात.
गोष्टीचे तात्पर्य: आनंदी, हुशार मन कोणत्याही अवघड क्षणाला हसण्यात बदलू शकतं.
या गोष्टीत
- पात्रे
- बिरबल, बादशहा अकबर
- मूळ ग्रंथ
- अकबर–बिरबल लोककथा, उत्तर भारतीय मौखिक परंपरा
- वाचनाचा वेळ
- 3 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: लोक परंपरेतील कथा
या गोष्टीमागे
1556 ते 1605 राज्य करणाऱ्या अकबराच्या मुघल दरबारात घडणारी ही अंडी-आणि-तलावाची गंमत हिंदी आणि इंग्रजी बिरबल गोष्टींच्या पुस्तकांत हमखास असते. इथे खुद्द बादशहा आपल्या हुशार मंत्र्याची थट्टा करायचं ठरवतो, प्रत्येक दरबाऱ्याला गुपचूप एक अंडं देऊन, म्हणजे फक्त बिरबलच रिकाम्या हातांनी वर येईल. फक्त कोंबड्याच अंडी घालतात म्हणून कोंबड्यासारखं आरवण्याचं बिरबलाचं उत्तर कोणालाही न दुखावता गंमत उलटवतं. बिरबलाच्या गोष्टींमध्ये ही वेगळी आहे कारण इथे कोणतंही कोडं किंवा चूक सोडवायची नाही; ही मित्रांमधली निव्वळ खेळकर मजा आहे, जी मिठाई आणि सरबतासोबत सगळ्यांच्या हसण्यात संपते. हलकी आणि गमतीशीर, थकलेल्या मनावर हसू हेच उत्तम औषध असतं, अशा गर्भावस्थेतल्या दिवसांसाठी ही सुंदर निवड आहे.
ज्या क्षणी बिरबलाची फजिती होऊ शकली असती, तो क्षण तो सगळ्यांच्या हसण्यात बदलतो. ही गोष्ट दाखवते की हलकं मन आणि चटकन सुचणारी युक्ती मत्सर मऊ करते आणि माणसांना जवळ आणते.
मी तुला फसवायचा प्रयत्न केला, आणि तू आम्हा सगळ्यांनाच फसवलंस. पण तू इतक्या प्रेमाने केलंस की कोणीच दुखावलं नाही.
बादशहा अकबर फतेहपूर सिक्रीहून राज्य करत होता, त्या काळी महालाच्या बागेत एक मोठा चौकोनी तलाव होता. त्याच्या हिरव्या पाण्यावर कमळं तरंगत, आणि पानांखाली छोटे मासे चंदेरी चमकत.
बादशहाचं बिरबलावर खूप प्रेम होतं, कारण बिरबलाकडे नेहमी हुशार उत्तर असायचं. पण इतर काही दरबाऱ्यांना थोडा मत्सर वाटायचा. "तोच नेहमी का जिंकतो?" ते कुरकुरत.
एके दिवशी अकबर मनाशीच हसला आणि बिरबल सोडून सगळ्या दरबाऱ्यांना एकत्र बोलावलं. "चला, एक खेळ खेळू," तो म्हणाला. "फक्त गंमत म्हणून. बिरबल एकदा तरी पकडला जातो का, ते पाहू."
दरबारी खुदकन हसले. त्यांना ही कल्पना फार आवडली.
"उद्या," बादशहा म्हणाला, "मी तुम्हा प्रत्येकाला गुपचूप एक अंडं देईन. ते बाहीत लपवा. मग मी सगळ्यांना सांगेन की जो खरा निष्ठावान आहे, तो तलावात बुडी मारून एक अंडं बाहेर आणू शकतो. तुम्ही सगळे अंडी घेऊन वर याल, आणि बिरबल रिकाम्या हातांनी!"
दरबारी हाताआड हसले. त्या रात्री प्रत्येक जण बाहीत काळजीपूर्वक लपवलेलं एक गुळगुळीत पांढरं अंडं घेऊन घरी गेला.
दुसरी सकाळ उजळ आणि उबदार होती. बादशहा संपूर्ण दरबाराला घेऊन बागेत गेला. गवतावर मोर ऐटीत फिरत होते, आणि तलावाचं पाणी उन्हात चमचमत होतं.
"काल रात्री मला एक स्वप्न पडलं," अकबराने जाहीर केलं. "स्वप्नात मला सांगितलं गेलं की जो माणूस माझ्याशी खरा निष्ठावान आहे, तो या तलावात उतरून कोंबडीचं एक अंडं बाहेर आणू शकतो. पाहू या का?"
बिरबलाने भुवया उंचावल्या. त्याने तलावाकडे पाहिलं. मग हसू आवरायचा आटोकाट प्रयत्न करणाऱ्या दरबाऱ्यांकडे पाहिलं. आणि त्याला लगेच समजलं.
एकेक करून दरबारी थंड पाण्यात उतरले. प्रत्येकाने बुडी मारली, थोडं चाचपडलं, आणि एक पांढरं अंडं उंच धरून वर आला.
"हे पाहा, जहाँपनाह!" "हे पाहा!" "मलाही एक सापडलं!"
लवकरच गवतावर अंड्यांची एक संपूर्ण रांग लागली, मोत्यांसारखी चमकणारी. दरबारी ओलेचिंब आणि अभिमानाने उभे होते.
"आता, बिरबल," डोळे मिचकावत बादशहा म्हणाला, "तुझी पाळी आहे."
बिरबलाने नम्रपणे नमस्कार केला. त्याने आपला झगा वर खोचला आणि तलावात उतरला. पाणी गुडघ्यापर्यंत आलं, मग कमरेपर्यंत. मासे त्याच्या पायांपासून दूर पळाले.
त्याने एकदा बुडी मारली. दोनदा बुडी मारली. तिसऱ्यांदा वर आला, तेव्हा त्याचे हात रिकामे होते.
दरबारी खुसखुसू लागले. पण कोणी काही बोलण्याआधीच, बिरबलाने पंखांसारखे हात फडफडवले, मान ताणली, आणि जितक्या मोठ्याने शक्य होतं तितक्या मोठ्याने आरोळी ठोकली:
"कुकुच कू! कुकुच कू!"
मोरांनी आश्चर्याने वर पाहिलं. बादशहा बघतच राहिला. "बिरबल, तू काय करतो आहेस?"
दाढीतले थेंब झटकत बिरबल पाण्याबाहेर आला. "जहाँपनाह," तो वाकून नमस्कार करत म्हणाला, "फक्त कोंबड्याच अंडी घालतात. मी तर कोंबडा आहे! कोंबड्याला अंडं आणायची गरज नसते. कोंबड्याला फक्त आरवायचं असतं!"
क्षणभर शांतता पसरली. मग बादशहा हसू लागला. तो इतका हसला की त्याला तलावाच्या संगमरवरी पायऱ्यांवर बसावं लागलं.
ओल्या बाह्या धरून दरबारी एकमेकांकडे पाहू लागले. त्यांनी बिरबलावर हसायचं ठरवलं होतं, आणि आता सगळे त्याऐवजी कोंबड्यांवर हसत होते.
मग एकेक करून तेही हसू लागले. बिरबल अजून हात फडफडवत हळूच आरवत असताना, न हसणं कठीणच होतं.
"बिरबल," डोळे पुसत अकबर म्हणाला, "मी तुला फसवायचा प्रयत्न केला, आणि तू आम्हा सगळ्यांनाच फसवलंस. पण तू इतक्या प्रेमाने केलंस की कोणीच दुखावलं नाही."
बादशहाने बागेत मिठाई आणि थंड सरबत आणायचा हुकूम दिला. दरबारी बिरबलाला मधे घेऊन गवतावर एकत्र बसले, आणि उरलेली दुपार सावलीदार झाडांखाली गोष्टी सांगत आणि हसत घालवली.
आणि म्हणून, बाळा, कोणी तुझी थोडी गंमत केली, तर तू हसू, एखादी चमकदार कल्पना आणि सगळ्यांना वाटून घेता येईल असं हसणं घेऊन उत्तर दे.
लोककथा मधील आणखी
बाळासोबत विचार करा
हसण्याने एखादा अवघडलेला क्षण उबदार केल्याचं तुम्हाला शेवटचं केव्हा आठवतं?
संकल्प: मी आश्चर्यांना हलक्या मनाने सामोरी जाते. मला नेहमी माझा स्वतःचा मार्ग सापडतो.
आशीर्वाद: तुला नेहमी एखादं चमकदार उत्तर आणि आनंदी हसू सापडो.
पात्रे
- बिरबल
- — चतुर आणि विनोदी, तो गंमत उलटवतो.
- बादशहा अकबर
- — मनमोकळं हसायला आवडणारा एक खेळकर राजा.
बोध
आनंदी, हुशार मन कोणत्याही अवघड क्षणाला हसण्यात बदलू शकतं.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
बाळा, अवघड क्षणांना तू नेहमी हसून सामोरं जावंस. तुझं हसणं माझा सगळ्यात आवडता आवाज असेल.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
अंडं नसताना बिरबलाने काय केलं?
स्रोत: अकबर–बिरबल लोककथा, उत्तर भारतीय मौखिक परंपरा
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
बिरबल आणि तलावातली अंडी ही गोष्ट काय शिकवते?
ज्या क्षणी बिरबलाची फजिती होऊ शकली असती, तो क्षण तो सगळ्यांच्या हसण्यात बदलतो. ही गोष्ट दाखवते की हलकं मन आणि चटकन सुचणारी युक्ती मत्सर मऊ करते आणि माणसांना जवळ आणते.