Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Puranas · વાર્તા સંગ્રહ

ધૃષ્ટબુદ્ધિ અને ગંગાનાં ટીપાં

ઋષિ વસિષ્ઠ યુવાન રામને ધૃષ્ટબુદ્ધિ વિશે કહે છે, એક વેપારીનો દીકરો જેણે પોતાનું ધન વેડફ્યું. એકલો અને થાકેલો, તે ઋષિ કૌંડિન્યના આશ્રમે ગંગાજળનાં ટીપાંથી સ્પર્શાય છે.

વાર્તાની શીખ: કોઈ દિલ ઘરે પાછું આવી ન શકે એટલું દૂર નથી.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
ધૃષ્ટબુદ્ધિ, ઋષિ કૌંડિન્ય, રામ અને વસિષ્ઠ
સ્રોત ગ્રંથ
પુરાણો
વાંચન સમય
4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: પુરાણો · પરંપરાગત પુનઃકથન

આ વાર્તા પાછળ

મોહિની એકાદશીની કથા પરંપરાગત એકાદશી માહાત્મ્યનો ભાગ છે, જે દરેક એકાદશીના ઉપવાસે વંચાતી કથાઓ છે. તે વસિષ્ઠ યુવાન રામને કહે છે, અને ઘણી વાર કૂર્મ પુરાણને આભારી ગણાય છે, જ્યારે કેટલાક સંગ્રહો તેને પદ્મ પુરાણ સાથે મૂકે છે. વૈશાખની એકાદશી કરતા પરિવારો આજે પણ તે મોટેથી વાંચે છે. ઘણી ઉદ્ધાર કથાઓ મોટા તપ પર ટકેલી હોય છે; અહીં વળાંક નાનો અને કોમળ છે, ઋષિ કૌંડિન્યના ભીના વસ્ત્રમાંથી એકલા યુવાનના ચહેરા પર પડતાં ગંગાજળનાં થોડાં ટીપાં. એ નરમાશ ગીતની એક રાત અને નવી શરૂઆતનો રસ્તો ખોલે છે. થનારી મા માટે, તેમાં આશાભર્યો સંદેશ છે કે દરેક સવાર નવી શરૂઆત લાવે છે.

ધૃષ્ટબુદ્ધિએ ઘણી ભૂલો કરી હતી, છતાં ઋષિ કૌંડિન્યે તેને પાછો ન કાઢ્યો. વાર્તા કહે છે કે દરેક દિલ બદલાઈ શકે, અને દયાની એક ક્ષણ આખા નવા જીવનની શરૂઆત બની શકે.

દરેક સવાર એક નવી શરૂઆત છે, અને પ્રેમ હંમેશાં તારી રાહ જુએ છે.

બહુ પહેલાં, જ્યારે ભગવાન રામ યુવાન રાજકુમાર હતા, ત્યારે તેમણે પોતાના ગુરુ વસિષ્ઠને પૂછ્યું, "શું કોઈ એવો દિવસ છે જે ભારે દિલને ધોઈને સ્વચ્છ કરી શકે?"

વસિષ્ઠે સ્મિત કરીને કહ્યું, "સાંભળ, રામ, મોહિની એકાદશીની વાર્તા."

સરસ્વતી નદીના કિનારે ભદ્રાવતી નામનું એક સુંદર નગર હતું. તેના બગીચા ચંપાનાં ફૂલોથી ભરેલા હતા, અને તેના રાજા દ્યુતિમાન કાળજીથી રાજ કરતા.

એ નગરમાં ધનપાલ નામનો એક વેપારી રહેતો હતો. તે ધનવાન હતો, પણ એનાથીય વધુ, તે ઉદાર હતો.

તેણે કૂવા ખોદાવ્યા જેથી મુસાફરો પાણી પી શકે. તેણે રસ્તાઓ પર છાયાદાર ઝાડ વાવ્યાં. તેણે ધર્મશાળાઓ, તળાવો અને ભૂખ્યાને જમાડવાની જગ્યાઓ બંધાવી.

ધનપાલને પાંચ દીકરા હતા. મોટા ચાર દીકરા પિતા જેવા વિચારશીલ અને દયાળુ હતા. પણ સૌથી નાનો, ધૃષ્ટબુદ્ધિ, જુદો હતો.

તેને ન ભણવું હતું, ન કામ કરવું હતું. તે બેદરકાર મિત્રો સાથે દિવસો વિતાવતો, અને પિતાના પૈસા રમતો અને નકામા મોજશોખમાં ઉડાવતો.

પિતાએ તેની સાથે વારંવાર વાત કરી, પહેલાં પ્રેમથી, પછી કડકાઈથી. પણ ધૃષ્ટબુદ્ધિ બસ હસીને ચાલ્યો જતો.

છેવટે, ભારે દિલે ધનપાલે કહ્યું, "દીકરા, તારે દુનિયામાં જઈને જીવન ખરેખર શું છે તે શીખવું પડશે." અને ધૃષ્ટબુદ્ધિ ઘર છોડીને ગયો.

શરૂઆતમાં તેની પાસે સારાં કપડાં અને ઘરેણાં હતાં. ખાવાનું ખરીદવા તેણે એક પછી એક વેચી દીધાં. જલદી તેની પાસે કંઈ ન બચ્યું.

તેના બેદરકાર મિત્રો ગાયબ થઈ ગયા. હવે કોઈ તેને ઓળખવા માગતું ન હતું. તે થાકેલો અને ભૂખ્યો, ઝાડ નીચે સૂતો, ગામેગામ ભટકતો રહ્યો.

તેનાં કપડાં ઘસાઈ ગયાં. તેના પગ દુખવા લાગ્યા. જીવનમાં પહેલી વાર ધૃષ્ટબુદ્ધિને ખરેખર એકલું લાગ્યું. રાતે તે તારાઓ સામે જોતો અને વર્ષો પહેલાં વાળુ માટે અંદર બોલાવતો પિતાનો અવાજ યાદ કરતો.

એક દિવસ, એક શાંત જંગલમાંથી ભટકતાં, તે એક શાંતિભર્યા આશ્રમે પહોંચ્યો. નાની ઝૂંપડીઓ પાસે હરણ શાંતિથી ચરતાં હતાં, અને આંબાનાં ઝાડ પર પંખીઓ ગાતાં હતાં.

એ ઋષિ કૌંડિન્યનો આશ્રમ હતો. ઋષિ હમણાં જ પવિત્ર ગંગામાં સ્નાન કરીને પાછા આવતા હતા, તેમનાં વસ્ત્ર હજી ભીનાં અને ટપકતાં હતાં.

તેઓ પસાર થયા ત્યારે તેમના વસ્ત્રમાંથી ગંગાજળનાં થોડાં ટીપાં ધૃષ્ટબુદ્ધિના થાકેલા ચહેરા પર પડ્યાં.

ધૃષ્ટબુદ્ધિના દિલમાં કંઈક નરમ પડ્યું. ટીપાં ઠંડાં લાગ્યાં, જાણે ગરમ કપાળ પર માનો હાથ. તેની આંખોમાં આંસુ આવી ગયાં.

તે ઋષિના પગે પડ્યો. "હે પૂજ્ય," તેણે કહ્યું, "મેં મારું જીવન વેડફી નાખ્યું છે અને મને પ્રેમ કરનારાને દુઃખ આપ્યું છે. શું મારા જેવા માટે ફરી શરૂઆત કરવાનો કોઈ રસ્તો છે?"

કૌંડિન્યે તેની સામે ખૂબ દયાથી જોયું. તેમણે ન પૂછ્યું કે તેણે શું કર્યું હતું. તેમણે બસ સારા બનવા ઇચ્છતા એક યુવાનને જોયો. તેમણે તેને છાયામાં આસન અને ઠંડા પાણીનો પ્યાલો આપ્યો.

"એક રસ્તો છે," ઋષિએ કહ્યું. "વૈશાખ મહિનામાં, સુદ પક્ષના અગિયારમા દિવસે, મોહિની એકાદશી આવે છે."

"એ દિવસે ઉપવાસ કર, સાચા દિલથી ભગવાન વિષ્ણુનું સ્મરણ કર, અને તેમનું નામ ગાતાં જાગરણ કર. તારા દિલનો ભાર સવારના ધુમ્મસની જેમ ઊંચકાઈ જશે."

ધૃષ્ટબુદ્ધિએ દરેક શબ્દ સાંભળ્યો. એ દિવસ આવ્યો ત્યારે તેણે નદી કિનારે પીપળા નીચે બેસીને કાળજીથી ઉપવાસ કર્યો.

તેણે આકાશ જેવા ભૂરા, હસતા અને દયાળુ વિષ્ણુનું સ્મરણ કર્યું. તેણે પિતાના કૂવા અને છાયાદાર ઝાડ યાદ કર્યાં. તેણે પિતાની જેમ ભલું કરવાનું વચન આપ્યું.

આખી રાત તેણે ધીમેથી ગાયું. અને સૂરજ ઊગ્યો ત્યારે તેને હળવું અને સ્વચ્છ લાગ્યું, જાણે પ્રકાશની નદીમાં નાહ્યો હોય.

ત્યારથી તે કોમળ અને પ્રામાણિક જીવન જીવ્યો. કહેવાય છે કે તેનું દિલ એટલું શુદ્ધ થઈ ગયું કે તે રોજેરોજ વિષ્ણુની શાંતિ પોતાની સાથે અનુભવતો.

વસિષ્ઠે વાર્તા પૂરી કરી, અને યુવાન રામે માથું નમાવ્યું. "કોઈ દિલ ઘરે પાછું આવી ન શકે એટલું દૂર નથી," રામે ધીમેથી કહ્યું.

તો હવે આરામ કર, નાનકડા. દરેક સવાર એક નવી શરૂઆત છે, અને પ્રેમ હંમેશાં તારી રાહ જુએ છે.

આગળની વાર્તા વાંચો →માર્કંડેય અને વડનું પાન

પુરાણ માંથી વધુ

બાળક સાથે વિચારો

તમારા બાળકના સ્વાગતની તૈયારી કરતાં, શું કંઈ એવું છે જે તમે નીચે મૂકીને નવેસરથી શરૂ કરવા માગો છો?

સંકલ્પ: દરેક દિવસે હું ફરી શરૂઆત કરી શકું છું, કોમળતાથી અને ખુલ્લા દિલથી.

આશીર્વાદ: નાનકડા, દરેક સવાર તને નવી શરૂઆત આપે, અને જરૂર પડે ત્યારે દયા હંમેશાં તને શોધી લે.

પાત્રો

ધૃષ્ટબુદ્ધિ
— ફરી શરૂઆત કરી શકાય એ શીખતો એક યુવાન.
ઋષિ કૌંડિન્ય
— તેને ઘરનો રસ્તો બતાવતા દયાળુ ઋષિ.
રામ અને વસિષ્ઠ
— વાર્તા વહેંચતા શિષ્ય અને ગુરુ.

બોધ

કોઈ દિલ ઘરે પાછું આવી ન શકે એટલું દૂર નથી.

તમારા બાળકને શું કહેવું

હવે આરામ કર, નાનકડા. દરેક સવાર એક નવી શરૂઆત છે, અને પ્રેમ હંમેશાં તારી રાહ જુએ છે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

આશ્રમમાં ધૃષ્ટબુદ્ધિના ચહેરા પર શું પડ્યું?

સ્રોત: મોહિની એકાદશી કથા, એકાદશી માહાત્મ્ય પરંપરા (કૂર્મ કે પદ્મ પુરાણને આભારી)

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગર્ભ સંવાદ — બાળક સાથે વાતો અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થા ડાયટ ચાર્ટ વાંચો.

સંબંધિત વાર્તાઓ

  • કબૂતર અને કીડી · દિવસ 36

    એ જ મૂલ્ય

    ભારતીય બોધકથાઓની પરંપરા કહે છે કે કોઈ દયા બહુ નાની નથી અને કોઈ મિત્ર મદદ કરવા માટે બહુ નાનો નથી. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે નાનાં દયાભર્યાં કામ કરવાથી અને કાળજી રાખનારા વર્તુળનો ભાગ હોવાનો અનુભવ માતાનું મન પ્રસન્ન કરી શકે છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

ધૃષ્ટબુદ્ધિ અને ગંગાનાં ટીપાં વાર્તા શું શીખવે છે?

ધૃષ્ટબુદ્ધિએ ઘણી ભૂલો કરી હતી, છતાં ઋષિ કૌંડિન્યે તેને પાછો ન કાઢ્યો. વાર્તા કહે છે કે દરેક દિલ બદલાઈ શકે, અને દયાની એક ક્ષણ આખા નવા જીવનની શરૂઆત બની શકે.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો