Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Puranas · गोष्ट संग्रह

धृष्टबुद्धी आणि गंगेचे थेंब

वसिष्ठ ऋषी तरुण रामांना धृष्टबुद्धीबद्दल सांगतात, एका व्यापाऱ्याचा मुलगा ज्याने आपली संपत्ती उधळली. एकट्या आणि थकलेल्या अवस्थेत, कौंडिन्य ऋषींच्या आश्रमात गंगेच्या थेंबांचा त्याला स्पर्श होतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: कोणतेही मन घरी परतण्यासाठी फार दूर नसते.

या गोष्टीत

पात्रे
धृष्टबुद्धी, कौंडिन्य ऋषी, राम आणि वसिष्ठ
मूळ ग्रंथ
पुराणे
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: पुराणे · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

मोहिनी एकादशीची कथा पारंपरिक एकादशी माहात्म्याचा भाग आहे, म्हणजे प्रत्येक एकादशीच्या व्रताला वाचल्या जाणाऱ्या कथा. ती वसिष्ठ तरुण रामांना सांगतात, आणि ती अनेकदा कूर्म पुराणातली मानली जाते, तर काही संग्रह ती पद्म पुराणासोबत ठेवतात. वैशाखातली एकादशी पाळणारी कुटुंबे आजही ती मोठ्याने वाचतात. उद्धाराच्या अनेक कथा मोठ्या तपश्चर्येवर अवलंबून असतात; इथे वळणबिंदू अगदी छोटा आणि कोमल आहे, कौंडिन्य ऋषींच्या ओल्या वस्त्रातून एका एकाकी तरुणाच्या चेहऱ्यावर पडणारे गंगेच्या पाण्याचे काही थेंब. तो कोमलपणा गाण्याच्या एका रात्रीचा आणि नव्या सुरुवातीचा मार्ग खुला करतो. होणाऱ्या आईसाठी, प्रत्येक सकाळ नवी सुरुवात घेऊन येते हा आशादायी संदेश यात आहे.

धृष्टबुद्धीने अनेक चुका केल्या होत्या, तरीही कौंडिन्य ऋषींनी त्याला दूर लोटले नाही. ही गोष्ट सांगते की प्रत्येक मन बदलू शकते, आणि दयाळूपणाचा एक क्षणही संपूर्ण नव्या आयुष्याची सुरुवात ठरू शकतो.

प्रत्येक सकाळ ही एक नवी सुरुवात असते, आणि प्रेम नेहमी तुझी वाट पाहत असते.

खूप वर्षांपूर्वी, भगवान राम तरुण राजकुमार होते, तेव्हा त्यांनी आपले गुरू वसिष्ठ यांना विचारले, "जड झालेले मन स्वच्छ करू शकेल असा एखादा दिवस आहे का?"

वसिष्ठ हसले आणि म्हणाले, "रामा, मोहिनी एकादशीची गोष्ट ऐक."

सरस्वती नदीच्या काठावर भद्रावती नावाचे एक सुंदर नगर होते. त्याच्या बागा चाफ्याच्या फुलांनी भरलेल्या होत्या, आणि तिथला राजा द्युतिमान काळजीपूर्वक राज्य करत असे.

त्या नगरात धनपाल नावाचा एक व्यापारी राहत होता. तो श्रीमंत होता, पण त्याहूनही जास्त, तो उदार होता.

प्रवाशांना पाणी पिता यावे म्हणून त्याने विहिरी खोदल्या. रस्त्यांच्या कडेला सावली देणारी झाडे लावली. धर्मशाळा, तळी आणि भुकेल्यांना जेवण मिळेल अशा जागा बांधल्या.

धनपालाला पाच मुलगे होते. मोठे चौघे आपल्या वडिलांसारखेच विचारी आणि दयाळू होते. पण सगळ्यात धाकटा, धृष्टबुद्धी, वेगळा होता.

त्याला शिकायचे नव्हते की काम करायचे नव्हते. तो आपले दिवस बेफिकीर मित्रांसोबत घालवत असे, वडिलांचे पैसे खेळांवर आणि निरर्थक मौजमजेवर उधळत असे.

वडील त्याच्याशी आधी प्रेमाने, मग ठामपणे, पुन्हा पुन्हा बोलले. पण धृष्टबुद्धी फक्त हसायचा आणि निघून जायचा.

शेवटी जड मनाने धनपाल म्हणाला, "बाळा, तू जगात जा आणि आयुष्य खरोखर काय आहे ते शिक." आणि धृष्टबुद्धी घर सोडून गेला.

सुरुवातीला त्याच्याकडे सुंदर कपडे आणि दागिने होते. अन्न विकत घेण्यासाठी त्याने ते एकेक करून विकले. लवकरच त्याच्याकडे काहीच उरले नाही.

त्याचे बेफिकीर मित्र नाहीसे झाले. आता कुणालाच त्याला ओळखायचे नव्हते. तो थकलेला आणि भुकेला गावोगाव भटकत राहिला, झाडांखाली झोपत राहिला.

त्याचे कपडे विरले. त्याचे पाय दुखू लागले. आयुष्यात पहिल्यांदाच धृष्टबुद्धीला खरोखर एकटे वाटले. रात्री तो ताऱ्यांकडे पाहत असे आणि खूप पूर्वी त्याला जेवायला बोलावणारा वडिलांचा आवाज आठवत असे.

एक दिवस एका शांत जंगलातून भटकताना तो एका शांत आश्रमाजवळ पोहोचला. छोट्या झोपड्यांजवळ हरणे शांतपणे चरत होती, आणि आंब्याच्या झाडांवर पक्षी गात होते.

तो कौंडिन्य ऋषींचा आश्रम होता. ऋषी नुकतेच पवित्र गंगेत स्नान करून परतत होते, त्यांचे वस्त्र अजूनही ओले होते आणि त्यातून पाणी ठिबकत होते.

ते जवळून जात असताना त्यांच्या वस्त्रातून गंगेच्या पाण्याचे काही थेंब धृष्टबुद्धीच्या थकलेल्या चेहऱ्यावर पडले.

धृष्टबुद्धीच्या मनात काहीतरी मवाळ झाले. ते थेंब गार वाटले, तापलेल्या कपाळावरच्या आईच्या हातासारखे. त्याचे डोळे भरून आले.

तो ऋषींच्या पायांवर पडला. "पूज्य ऋषी," तो म्हणाला, "मी माझे आयुष्य वाया घालवले आणि माझ्यावर प्रेम करणाऱ्यांना दुखावले. माझ्यासारख्याला पुन्हा सुरुवात करण्याचा काही मार्ग आहे का?"

कौंडिन्यांनी त्याच्याकडे खूप प्रेमाने पाहिले. त्याने काय केले होते हे त्यांनी विचारले नाही. त्यांना फक्त चांगले होऊ इच्छिणारा एक तरुण दिसला. त्यांनी त्याला सावलीत बसायला जागा दिली आणि थंड पाण्याचा एक पेला दिला.

"मार्ग आहे," ऋषी म्हणाले. "वैशाख महिन्यात, शुक्ल पक्षाच्या अकराव्या दिवशी, मोहिनी एकादशी येते."

"त्या दिवशी उपवास कर, खऱ्या मनाने भगवान विष्णूंचे स्मरण कर, आणि त्यांचे नाव गात जागरण कर. तुझ्या मनावरचे ओझे सकाळच्या धुक्यासारखे हलके होईल."

धृष्टबुद्धीने प्रत्येक शब्द ऐकला. तो दिवस आला, तेव्हा नदीकाठी पिंपळाच्या झाडाखाली बसून त्याने काळजीपूर्वक व्रत पाळले.

त्याने आकाशासारख्या निळ्या, हसऱ्या आणि दयाळू विष्णूंचे स्मरण केले. त्याला वडिलांच्या विहिरी आणि सावली देणारी झाडे आठवली. वडिलांनी केले तसे चांगले करण्याचे त्याने वचन दिले.

रात्रभर तो हळू आवाजात गात राहिला. आणि सूर्य उगवला, तेव्हा त्याला हलके आणि स्वच्छ वाटले, जणू त्याने प्रकाशाच्या नदीत स्नान केले होते.

तेव्हापासून तो सौम्य आणि प्रामाणिक आयुष्य जगू लागला. म्हणतात की त्याचे मन इतके निर्मळ झाले की त्याला रोज विष्णूंची शांती आपल्यासोबत जाणवत असे.

वसिष्ठांनी गोष्ट संपवली, आणि तरुण रामांनी मान झुकवली. "कोणतेही मन घरी परतण्यासाठी फार दूर नसते," राम हळूच म्हणाले.

तर आता विश्रांती घे, बाळा. प्रत्येक सकाळ ही एक नवी सुरुवात असते, आणि प्रेम नेहमी तुझी वाट पाहत असते.

पुढची गोष्ट वाचा →मार्कंडेय आणि वडाचे पान

पुराण मधील आणखी

बाळासोबत विचार करा

बाळाच्या स्वागताची तयारी करताना, अशी एखादी गोष्ट आहे का जी तुम्हाला खाली ठेवून नव्याने सुरुवात करायला आवडेल?

संकल्प: रोज मी पुन्हा सुरुवात करू शकते, हळुवारपणे आणि खुल्या मनाने.

आशीर्वाद: बाळा, प्रत्येक सकाळ तुला नवी सुरुवात देवो, आणि गरज असेल तेव्हा दयाळूपणा तुला नेहमी सापडो.

पात्रे

धृष्टबुद्धी
— आपण पुन्हा सुरुवात करू शकतो हे शिकणारा तरुण.
कौंडिन्य ऋषी
— त्याला घराचा मार्ग दाखवणारे दयाळू ऋषी.
राम आणि वसिष्ठ
— ही गोष्ट वाटून घेणारे शिष्य आणि गुरू.

बोध

कोणतेही मन घरी परतण्यासाठी फार दूर नसते.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

आता विश्रांती घे, बाळा. प्रत्येक सकाळ ही एक नवी सुरुवात असते, आणि प्रेम नेहमी तुझी वाट पाहत असते.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

आश्रमात धृष्टबुद्धीच्या चेहऱ्यावर काय पडले?

स्रोत: मोहिनी एकादशी कथा, एकादशी माहात्म्य परंपरा (कूर्म किंवा पद्म पुराणातील मानली जाते)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • कबुतर आणि मुंगी · दिवस 36

    तेच मूल्य

    भारतीय बोधकथांची परंपरा सांगते की कोणताही दयाळूपणा फार लहान नसतो, आणि मदत करायला कोणताही मित्र फार लहान नसतो. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवते की छोट्या छोट्या दयाळू कृती करणे आणि काळजी घेणाऱ्या वर्तुळाचा भाग असल्याचे जाणवणे आईचे मन प्रसन्न करू शकते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

धृष्टबुद्धी आणि गंगेचे थेंब ही गोष्ट काय शिकवते?

धृष्टबुद्धीने अनेक चुका केल्या होत्या, तरीही कौंडिन्य ऋषींनी त्याला दूर लोटले नाही. ही गोष्ट सांगते की प्रत्येक मन बदलू शकते, आणि दयाळूपणाचा एक क्षणही संपूर्ण नव्या आयुष्याची सुरुवात ठरू शकतो.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा