Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Sikh · વાર્તા સંગ્રહ

ગુરુ અર્જન અને શાંતિનું સ્તોત્ર

ધમધમતા અમૃતસરમાં ઘણા થાકેલા, ચિંતાતુર લોકો ગુરુ અર્જન પાસે આવે છે. તેઓ રામસરના એક શાંત તળાવ પાસે સ્થિરતામાં બેસે છે.

વાર્તાની શીખ: સ્થિરતા આપણા હૃદયમાં શાંતિને ઉગાડે છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
ગુરુ અર્જન, અમૃતસરના લોકો
સ્રોત ગ્રંથ
જનમસાખી
વાંચન સમય
4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: જનમસાખી · પરંપરાગત પુનઃકથન

આ વાર્તા પાછળ

સુખમની સાહિબ, જેને ઘણી વાર 'શાંતિનું સ્તોત્ર' કહેવાય છે, પાંચમા શીખ ગુરુ ગુરુ અર્જન દેવે અમૃતસર પાસેની શાંત જગ્યા રામસરમાં રચી હતી, અને તે ગુરુ ગ્રંથ સાહિબનો ભાગ છે, જેને તેમણે પહેલી વાર આદિ ગ્રંથ તરીકે સંકલિત કર્યો હતો. ઘણાં શીખ ઘરોમાં તેનો રોજ કે ચિંતાના સમયે પાઠ થાય છે, અને ગુરુદ્વારાઓમાં સંગત સાથે તેનો પાઠ થાય છે. આ વાર્તાની ખાસિયત એ છે કે તે કાર્ય વિશે નહીં પણ સ્થિરતા વિશે છે: ગુરુ ધમધમતા અમૃતસરથી દૂર જાય છે, પાણી પાસે બેસે છે, અને શ્લોકોને લહેરોની જેમ આવવા દે છે. સંગતને કહેલા તેમના શબ્દો, કે શાંતિ હંમેશાં તેમની અંદર જ હતી, એ જ તેનું હૃદય છે. થનાર માતા માટે આ એક શાંત કરતી યાદ છે કે ભરચક, વ્યસ્ત દિવસોમાં પણ અંદર શાંતિ મળી શકે છે.

સુખમનીનો જન્મ સ્થિરતામાંથી થયો હતો અને ચાર સદીથી વધુ સમયથી તે લોકોને સાંત્વના આપે છે. આ વાર્તા યાદ અપાવે છે કે ધીમા પડીને અને અંદર વળીને શાંતિ મળી શકે છે.

શાંતિ હંમેશાં તમારી અંદર જ હતી. આ શબ્દો ફક્ત તમને યાદ અપાવે છે કે તેને ક્યાં શોધવી.

ઘણા સમય પહેલાં, અમૃતસરના ધમધમતા નગરમાં શીખોના પાંચમા ગુરુ, ગુરુ અર્જન રહેતા હતા. તેઓ કોમળ અવાજવાળા સૌમ્ય માણસ હતા, અને તેમના હૃદયને સંગીત અને શબ્દો ખૂબ ગમતાં.

અમૃતસર દિવસે દિવસે વધતું જતું હતું. ચમકતા સરોવરની વચ્ચે કારીગરો હરમંદિર સાહિબની દીવાલો ઊભી કરી રહ્યા હતા, અને વેપારીઓ, ખેડૂતો અને યાત્રીઓથી ગલીઓ ભરાયેલી રહેતી.

હથોડાઓ અને ગાડાંઓનો અવાજ, બજારમાં ભાવતાલ, અને એકબીજાને બોલાવતાં બાળકોનો કલરવ સંભળાતો. એ ખુશખુશાલ, ધમધમતી જગ્યા હતી.

પણ ગુરુ અર્જન જાણતા હતા કે આનંદી નગરમાં પણ ઘણાં હૃદયો ચિંતા લઈને ફરે છે. લોકો થાકેલા, બેચેન કે ઉદાસ થઈને તેમની પાસે આવતા, થોડી શાંતિ માટે તરસતા.

એક દિવસ તેઓ ઘોંઘાટથી દૂર, નગરની સીમાની બહાર, ઝાડોની વચ્ચે એક શાંત જગ્યાએ ચાલ્યા ગયા. ત્યાં એક નાનું તળાવ હતું, જે પછીથી રામસર કહેવાયું.

પાણી સ્વચ્છ અને સ્થિર હતું. ઊંચાં ઝાડ તેના પર નમેલાં હતાં, અને તેમનાં પાંદડાં ઠંડી લીલી છત બનાવતાં. ફક્ત મધમાખીઓનો ધીમો ગુંજારવ અને કોયલનો ટહુકો જ શાંતિ તોડતાં.

ગુરુ અર્જન પાણી પાસે ઘાસ પર બેઠા. તેમણે આંખો બંધ કરી અને ધીમે ધીમે શ્વાસ લીધા, અંદર અને બહાર, જ્યાં સુધી નગરના વ્યસ્ત વિચારો વાદળોની જેમ દૂર ન વહી ગયા.

એ સ્થિરતામાં તેમને શબ્દો આવવા લાગ્યા. એ મોટા અવાજના શબ્દો નહોતા. તે ધીમે ધીમે આવ્યા, જેમ પાંદડું પડે ત્યારે તળાવમાં લહેરો ફેલાય.

તેમણે તે ધીમેથી ગાવાનું શરૂ કર્યું, અને પછી લખવાનું. શ્લોક પછી શ્લોક, તેમણે એક પ્રભુના નામનું સ્મરણ કરવાથી મળતી શાંતિ વિશે લખ્યું.

તેમણે લખ્યું કે કર્તાનું સ્મરણ ડરને ધોઈ નાખે છે, જેમ વરસાદ પાંદડાં પરની ધૂળ ધોઈ નાખે છે. તેમણે લખ્યું કે તે બેચેનને આરામ અને એકલાને સાંત્વના આપે છે.

તેમણે દયા, નમ્રતા અને સારા સંગના આનંદ વિશે લખ્યું. તેમણે લખ્યું કે એક જ પ્રકાશ દરેક હૃદયમાં વસે છે, રાજામાં પણ અને ભિખારીમાં પણ.

દિવસે દિવસે ગુરુ એ શાંત તળાવ પાસે પાછા આવતા. તેમની આસપાસ ઋતુઓ બદલાતી રહી. આંબા પર મોર આવ્યો, અને કોયલ વધુ જોરથી ગાવા લાગી.

ધીમે ધીમે એ શ્લોકો ચોવીસ ભાગની એક લાંબી અને સુંદર પ્રાર્થના બની ગયા. દરેક ભાગ એક નાના શ્લોકથી શરૂ થતો, જાણે એક દરવાજો, અને પછી આઠ પદ આવતાં.

ગુરુ અર્જને તેનું નામ સુખમની રાખ્યું. તેનો અર્થ છે શાંતિનું રત્ન, એટલે કે મનને શાંતિ આપતી પ્રાર્થના.

જ્યારે તેઓ નગરમાં પાછા આવ્યા અને સંગત માટે તે ગાયું, ત્યારે બધા પર ઊંડી શાંતિ છવાઈ ગઈ. વ્યસ્ત, ચિંતાતુર ચહેરા કોમળ થઈ ગયા. કેટલાકે આંખો બંધ કરી. કેટલાક રાહતથી ચૂપચાપ રડી પડ્યા.

એક વૃદ્ધ સ્ત્રીએ કહ્યું, "જ્યારે હું સાંભળું છું, ત્યારે એવું લાગે છે જાણે કોઈએ મારા હૃદય ફરતે હૂંફાળી શાલ વીંટાળી દીધી હોય."

એક યુવાન પિતાએ કહ્યું, "હું અહીં ભારે બોજ લઈને આવ્યો હતો. હવે હું પક્ષી જેવો હળવો અનુભવું છું."

ગુરુ અર્જન હસ્યા અને બોલ્યા, "શાંતિ હંમેશાં તમારી અંદર જ હતી. આ શબ્દો ફક્ત તમને યાદ અપાવે છે કે તેને ક્યાં શોધવી."

પછીથી, જ્યારે ગુરુએ ગુરુઓ અને સંતોનાં પવિત્ર ગીતોને એક મહાન ગ્રંથ, આદિ ગ્રંથમાં ભેગાં કર્યાં, ત્યારે તેમણે સુખમનીને તેમાં સ્થાન આપ્યું, જેથી તે હંમેશાં સુરક્ષિત રહે.

સેંકડો વર્ષોમાં સુખમની અગણિત ઘરોમાં પહોંચી છે. લોકો તેને વહેલી સવારે, આનંદના સમયે અને ચિંતાના સમયે વાંચે છે.

માતાઓએ તે પોતાનાં બાળકોને ધીમેથી વાંચી સંભળાવી છે. દાદા-દાદીએ દીવાના અજવાળે તે વાંચી છે. તેની કોમળ લય ધીમા, સ્થિર ધબકારા જેવી લાગે છે.

અને રામસરનું શાંત તળાવ આજે પણ ત્યાં છે, તેના પાણીમાં આકાશનું પ્રતિબિંબ પડે છે, જાણે એ દિવસ યાદ કરતું હોય જ્યારે એક સૌમ્ય ગુરુ તેની પાસે બેસીને સ્થિરતાને સાંભળતા હતા.

જ્યારે પણ દુનિયા ઘોંઘાટિયા લાગે, ત્યારે આપણે ગુરુ અર્જને જે કર્યું તે કરી શકીએ: શાંતિથી બેસીએ, ધીમે શ્વાસ લઈએ, અને આપણને સૌને સાચવનાર એક પ્રભુનું સ્મરણ કરીએ.

તો હવે આરામ કર, નાનકડા, નરમ કપડામાં વીંટાળેલા રત્નની જેમ શાંતિમાં લપેટાઈને. મારી સાથે ધીમે શ્વાસ લે, અને સૂઈ જા.

આગળની વાર્તા વાંચો →સરોવર કિનારે લખાયેલો ગ્રંથ

શીખ માંથી વધુ

બાળક સાથે વિચારો

તમારું પોતાનું 'શાંત તળાવ' ક્યાં છે, એવી જગ્યા કે પળ જ્યાં તમારું મન સ્થિર થાય છે?

સંકલ્પ: શાંતિ મારી અંદર વસે છે, અને દરેક ધીમા શ્વાસ સાથે હું તે મારા બાળક સાથે વહેંચું છું.

આશીર્વાદ: તારા હૃદયમાં શાંતિ રત્નની જેમ વસે, અને તને હંમેશાં ખબર રહે કે તે ક્યાં શોધવી.

પાત્રો

ગુરુ અર્જન
— પાંચમા શીખ ગુરુ, જેમને સ્થિરતામાં શાંતિના શબ્દો મળે છે.
અમૃતસરના લોકો
— થાકેલાં હૃદયો જેમને તેમની પ્રાર્થનામાં સાંત્વના મળે છે.

બોધ

સ્થિરતા આપણા હૃદયમાં શાંતિને ઉગાડે છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, ચાલ આપણે સાથે શાંતિથી બેસીએ. તારું હૃદય સ્થિર પાણી જેવી શાંતિથી ભરાઈ જાય.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

તને ક્યાં શાંતિ અને સુકૂન અનુભવાય છે?

સ્રોત: શીખ પરંપરા (સુખમની સાહિબ, ગુરુ ગ્રંથ સાહિબ; રામસર, અમૃતસર)

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા થોડી મિનિટ ધ્યાન અને શ્વાસ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થા ડાયટ ચાર્ટ વાંચો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

ગુરુ અર્જન અને શાંતિનું સ્તોત્ર વાર્તા શું શીખવે છે?

સુખમનીનો જન્મ સ્થિરતામાંથી થયો હતો અને ચાર સદીથી વધુ સમયથી તે લોકોને સાંત્વના આપે છે. આ વાર્તા યાદ અપાવે છે કે ધીમા પડીને અને અંદર વળીને શાંતિ મળી શકે છે.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ें

કોઈ સગર્ભાને મોકલો