Sufi · વાર્તા સંગ્રહ
મુલ્લા નસરુદ્દીનનાં ત્રણ પ્રવચન
ગામલોકો નસરુદ્દીન પાસે પ્રવચન માગે છે, અને તેઓ ચતુર ઉખાણાંથી જવાબ આપે છે. અઠવાડિયે અઠવાડિયે તેઓ બોલ્યા વગર ઘરે જવાનું કોઈ રમૂજી કારણ શોધી લે છે.
વાર્તાની શીખ: દયાળુ હૃદયથી તમારું જ્ઞાન વહેંચો.
આ વાર્તામાં
- પાત્રો
- મુલ્લા નસરુદ્દીન, ગામલોકો
- સ્રોત ગ્રંથ
- નસરુદ્દીન હોજાની લોકકથા, 'પ્રવચન'
- વાંચન સમય
- 4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)
3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 5–8 વર્ષનાં બાળકો
સ્રોત: સૂફી પરંપરાની વાર્તા
આ વાર્તા પાછળ
તુર્કીમાં નસરુદ્દીન હોજા તરીકે ઓળખાતા મુલ્લા નસરુદ્દીન એક વિશાળ કિસ્સા-પરંપરાના જ્ઞાની મૂર્ખ છે, જે આનાતોલિયાથી પર્શિયા અને મધ્ય એશિયા થઈને ભારત સુધી ફેલાયેલી છે, અને 'પ્રવચન' તેમના સૌથી જાણીતા ટુચકાઓમાંનો એક છે. તેમાં ગામલોકો સતત ત્રણ શુક્રવાર એવા શિક્ષક પાસેથી પ્રવચન મેળવવા પ્રયત્ન કરે છે જેમણે કંઈ તૈયારી કરી નથી. ઘણાં સંસ્કરણો નસરુદ્દીનના તોફાની રીતે છટકી જવા પર પૂરાં થાય છે, પણ આ કથામાં છેલ્લી પંક્તિ, 'જેમને ખબર છે તેઓ જેમને ખબર નથી તેમને કહે', સાચા આદાનપ્રદાનમાં ફેરવાય છે, જ્યાં આખું નગર હસે છે અને એકબીજા પાસેથી શીખે છે. ગર્ભાવસ્થા માટે આ જ્ઞાન વહેંચવા વિશેની હળવી, આનંદભરી વાર્તા છે.
મજાક પાછળ એક સાચી વાત છુપાયેલી છે: સમાજ ત્યારે જ્ઞાની બને છે જ્યારે લોકો ફક્ત એક વક્તા પાસેથી નહીં, એકબીજા પાસેથી શીખે અને શીખવે. નસરુદ્દીનની રમતિયાળ ચતુરાઈ ભીડને મિત્રોના વર્તુળમાં ફેરવી દે છે.
તો પછી તમારામાંથી જેમને ખબર છે, તેઓ જેમને ખબર નથી તેમને કહી દે.
એક વખત, સપાટ છાપરાં અને ધમધમતા બજારોવાળા એક નગરમાં, લોકોએ કોઈ જ્ઞાનભરી વાત સાંભળવાનું નક્કી કર્યું. અને તેમના નગરમાં મુલ્લા નસરુદ્દીનથી વધુ જાણીતું કોણ હતું?
તેથી એક શુક્રવારે વડીલો તેમના દરવાજે આવ્યા. "મુલ્લા," તેમણે કહ્યું, "આવતા અઠવાડિયે તમે લોકો સામે ઊભા રહીને અમને પ્રવચન આપશો? બધા સાંભળવા આવશે."
નસરુદ્દીને દાઢી પર હાથ ફેરવ્યો. તેમને લાંબાં ભાષણો ગમતાં નહોતાં, અને શું બોલવું તેની તેમને કંઈ ખબર નહોતી. પણ પડોશીઓને નિરાશ કરવાનું તેમને ગમતું નહોતું, તેથી તેમણે માથું હલાવ્યું. "ભલે," તેમણે કહ્યું.
આખું અઠવાડિયું તેઓ પોતાનું કામ કરતા રહ્યા. ગધેડાને ખવડાવ્યું, વાડ સમી કરી, મિત્રો સાથે ચા પીધી. અને એક પણ શબ્દની તૈયારી ન કરી.
એ દિવસ આવ્યો ત્યારે ચોક ભરાઈ ગયો હતો. વૃદ્ધો ગાદલાં પર બેઠા હતા, બાળકો નીચી દીવાલો પર ચડીને બેઠાં હતાં, અને સ્ત્રીઓ છાંયડાવાળા દરવાજેથી જોતી હતી. છાપરા પર એક કબૂતર ધીમે ધીમે ઘૂઘવતું હતું.
નસરુદ્દીન નાના મંચ પર ચડ્યા. તેમણે બધા ચહેરા તરફ જોયું, ગળું ખોંખાર્યું અને એક સવાલ પૂછ્યો.
"હે લોકો," તેમણે કહ્યું, "તમને ખબર છે કે આજે હું તમને શું કહેવાનો છું?"
લોકોએ એકબીજા સામે જોયું. "ના, મુલ્લા," તેમણે જવાબ આપ્યો. "અમને ખબર નથી."
"તો પછી," નસરુદ્દીને ભમરો ચડાવીને કહ્યું, "જો તમને ખબર જ નથી, તો જે લોકો આ વિષય વિશે કંઈ જ જાણતા નથી તેમની સાથે વાત કરવાનો મને કોઈ અર્થ દેખાતો નથી." અને એટલું કહી તેઓ નીચે ઊતર્યા અને ઘરે ચાલ્યા ગયા.
લોકો મૂંઝાઈ ગયા. કોઈ હસ્યા, કોઈ બબડ્યા, અને કોઈએ માથું ખંજવાળ્યું. પણ તેમને કુતૂહલ થયું, તેથી તેમણે મુલ્લાને આવતા અઠવાડિયે ફરી આવવા કહ્યું.
એ સાંજે નસરુદ્દીન પોતાની અગાસી પર બેસીને જરદાળુ ખાતા રહ્યા અને આકાશમાં ઊડતી અબાબીલોને જોતા રહ્યા. તેઓ મનમાં હસ્યા, અને નીચે તેમનો ગધેડો ભૂંક્યો, જાણે તેને પણ મજાક સમજાઈ હોય.
બીજા શુક્રવારે ચોક પહેલાં કરતાં પણ વધુ ભરાયેલો હતો. આ વખતે લોકોએ આપસમાં એક યોજના બનાવી હતી.
નસરુદ્દીન મંચ પર ચડ્યા અને એ જ સવાલ પૂછ્યો. "હે લોકો, તમને ખબર છે કે આજે હું તમને શું કહેવાનો છું?"
"હા, મુલ્લા!" બધા સાથે બોલી ઊઠ્યા. "અમને ખબર છે!"
નસરુદ્દીને ધીમે ધીમે માથું હલાવ્યું. "અચ્છા," તેમણે કહ્યું, "જો તમને પહેલેથી ખબર છે, તો કહીને તમારો કીમતી સમય બગાડવાની મારે જરૂર નથી." અને ફરી એક વાર તેઓ નીચે ઊતર્યા અને ગણગણતા ઘરે ચાલ્યા ગયા.
હવે લોકો ખરેખર ગૂંચવાઈ ગયા. તેઓ બજારમાં ભેગા થયા અને ચા પીતાં અને બદામ ફોડતાં મોડી સાંજ સુધી વાતો કરતા રહ્યા. "આપણે તેમને કેવી રીતે પકડીએ?" તેમણે પૂછ્યું. "તેઓ હંમેશાં પાણીની જેમ સરકી જાય છે."
છેવટે એક ચતુર યુવતીને એક વિચાર આવ્યો. "આવતી વખતે," તેણે કહ્યું, "અડધા લોકો હા કહેશે, અને અડધા ના કહેશે. પછી તેમને બોલવું જ પડશે."
બધાને આ યોજના ખૂબ સરસ લાગી. ત્રીજા શુક્રવારે ચોક એટલો ભરાયેલો હતો કે લોકો સાંભળવા છાપરાં પર ઊભા હતા.
નસરુદ્દીન મંચ પર ચડ્યા, ભીડ સામે હસ્યા, અને ત્રીજી વાર પોતાનો સવાલ પૂછ્યો. "હે લોકો, તમને ખબર છે કે આજે હું તમને શું કહેવાનો છું?"
"હા!" અડધા લોકો બોલ્યા. "ના!" બાકીના અડધા બોલ્યા. પછી બધા હસતાં હસતાં રાહ જોવા લાગ્યા, ખાતરી હતી કે આ વખતે તો મુલ્લા પકડાઈ ગયા.
નસરુદ્દીનની આંખો તારાઓની જેમ ચમકી. "બહુ સરસ," તેમણે પ્રેમથી કહ્યું. "તો પછી તમારામાંથી જેમને ખબર છે, તેઓ જેમને ખબર નથી તેમને કહી દે."
અને તેઓ નીચે ઊતર્યા, સૌને નમન કર્યું, અને ગધેડાને ખવડાવવા ઘરે ગયા.
થોડી વાર ચોકમાં સન્નાટો રહ્યો. પછી લોકો ખડખડાટ હસી પડ્યા. તેઓ એકબીજા તરફ ફર્યા, અને વાત કરવા, વહેંચવા અને સમજાવવા લાગ્યા, પડોશીથી પડોશી, મિત્રથી મિત્ર.
અને જૂના વાર્તાકારો કહે છે કે નગરનું એ સૌથી સારું પ્રવચન હતું. કારણ કે લોકો શીખ્યા કે જ્યારે આપણે જે જાણીએ છીએ તે એકબીજા સાથે વહેંચીએ છીએ, ત્યારે જ્ઞાન વધે છે.
તો હવે સૂઈ જા, નાનકડા. તું હંમેશાં દયાળુ હૃદયથી તારું જ્ઞાન વહેંચે, અને આસપાસના લોકો પાસેથી શીખતાં ક્યારેય સંકોચ ન રાખે.
Sufi માંથી વધુ
બાળક સાથે વિચારો
ગર્ભાવસ્થા વિશે તમે બીજી માતા પાસેથી એવું શું શીખ્યાં જે કોઈ પુસ્તક ન શીખવી શકે?
સંકલ્પ: મારી આસપાસ એવા લોકો છે જેમની પાસેથી હું શીખી શકું અને જેમની સાથે વહેંચી શકું.
આશીર્વાદ: તું હંમેશાં દયાળુ હૃદયથી તારું જ્ઞાન વહેંચે, અને આસપાસના લોકો પાસેથી શીખતાં ક્યારેય સંકોચ ન રાખે.
પાત્રો
- મુલ્લા નસરુદ્દીન
- — રમતિયાળ શિક્ષક, જેમની આંખોમાં ચમક છે.
- ગામલોકો
- — જિજ્ઞાસુ લોકો, જે એકબીજાને શીખવતાં શીખે છે.
બોધ
દયાળુ હૃદયથી તમારું જ્ઞાન વહેંચો.
તમારા બાળકને શું કહેવું
મારા નાનકડા, તું હંમેશાં દયાળુ હૃદયથી તારું જ્ઞાન વહેંચે.
મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો
નસરુદ્દીને જાણનારા લોકોને શું કરવા કહ્યું?
સ્રોત: નસરુદ્દીન હોજાની લોકકથા, 'પ્રવચન'
આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગાયત્રી મંત્રનો જાપ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થા ડાયટ ચાર્ટ વાંચો.
સંબંધિત વાર્તાઓ
- ગોરા કુંભાર ઘડા તપાસે છે
એ જ મૂલ્ય
આ વાર્તા બતાવે છે કે ભઠ્ઠીમાંની માટીની જેમ, સમજદાર બનવામાં સમય લાગે છે, અને એક કોમળ, પ્રામાણિક શબ્દ કોઈને મોટા થવામાં મદદ કરી શકે છે. તેમાં વારકરી ઉપદેશ પણ છે કે ઈશ્વર ફક્ત એક જગ્યાએ નથી, પણ બધે અને સૌમાં છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
મુલ્લા નસરુદ્દીનનાં ત્રણ પ્રવચન વાર્તા શું શીખવે છે?
મજાક પાછળ એક સાચી વાત છુપાયેલી છે: સમાજ ત્યારે જ્ઞાની બને છે જ્યારે લોકો ફક્ત એક વક્તા પાસેથી નહીં, એકબીજા પાસેથી શીખે અને શીખવે. નસરુદ્દીનની રમતિયાળ ચતુરાઈ ભીડને મિત્રોના વર્તુળમાં ફેરવી દે છે.