Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Mahabharata · गोष्ट संग्रह

गरुड आपल्या आईला मुक्त करतो

एका कपटी पैजेत हरल्यावर खरे बोलणारी विनता कद्रूची दासी होते. तिचा मुलगा गरुड तिला मुक्त करणारे अमृत आणायला स्वर्गात उडतो, एक थेंबही न पिता.

गोष्टीचे तात्पर्य: मुलाचे प्रेम आणि प्रामाणिकपणा आईला मुक्त करू शकतात.

या गोष्टीत

पात्रे
गरुड, विनता, विष्णू
मूळ ग्रंथ
महाभारत
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: महाभारत, Adi पर्व · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

गरुड आणि त्याची आई विनता यांची गोष्ट महाभारताच्या आदिपर्वात, आस्तीक उपपर्वात सांगितली आहे, आणि ती मुलाच्या भक्तीच्या महाकाव्यातल्या सगळ्यात आवडत्या कथांपैकी एक आहे. विष्णूंचे वाहन बनणारा सोनेरी पक्षी गरुड भारतभर आणि त्यापलीकडेही पूजला जातो, मंदिरांवरच्या कोरीवकामापासून आग्नेय आशियातल्या राष्ट्रचिन्हांपर्यंत. या प्रसंगाचे वेगळेपण म्हणजे त्याचा संयम: स्वर्गापर्यंतच्या उड्डाणानंतर तहानलेला असूनही तो अमृताचा कलश एक थेंबही न चाखता वाहून नेतो, आणि त्या संयमामुळे त्याला विष्णूंची प्रसन्नता आणि इंद्राची मैत्री मिळते. कथा एका मुलाने आपल्या आईला पाठीवर उचलून घेण्याने संपते. होणाऱ्या आईसाठी, पंख देणाऱ्या प्रेमाचे हे एक तेजस्वी चित्र आहे.

गरुडाकडे सगळ्या लोकांतली सगळ्यात मौल्यवान गोष्ट असते, आणि तरीही तो ती स्वतःसाठी ठेवत नाही. त्याची गोष्ट आईवरच्या मुलाच्या प्रेमाचा आणि संयमाच्या शक्तीचा उत्सव साजरा करते.

ते त्याच्यासाठी नव्हते. ते त्याच्या आईच्या मुक्तीसाठी होते.

खूप वर्षांपूर्वी कश्यप ऋषींना दोन पत्नी होत्या, विनता आणि कद्रू या बहिणी. कद्रूला अनेक मुले हवी होती, आणि ती हजार चमकदार नागांची आई झाली.

विनतेला फक्त दोन मुलगे हवे होते, बलवान आणि तेजस्वी. तिला दोन मोठी अंडी मिळाली, आणि ती त्यांना उबदार आणि सुरक्षित ठेवत धीराने वाट पाहू लागली.

एक दिवस दोघी बहिणींनी उच्चैःश्रवा हा पांढरा घोडा आकाशातून दौडताना पाहिला. "त्याच्या शेपटीचा रंग कोणता?" कद्रूने विचारले.

"पांढरा, अगदी पांढरा, त्याच्या बाकीच्या अंगासारखा," विनता म्हणाली. "नाही," कद्रू म्हणाली, "तो काळा आहे. पैज लावू. जी चुकेल ती दुसरीची सेवा करेल."

त्या रात्री कद्रूने आपल्या नाग मुलांना घोड्याच्या शेपटीला लटकायला सांगितले, म्हणजे ती काळी दिसेल. बहिणींनी पुन्हा पाहिले, तेव्हा शेपटी काळी वाटत होती.

म्हणून खरे बोलणारी सौम्य विनता आपल्या बहिणीची दासी झाली. ती झाडलोट करत असे, ओझी वाहत असे आणि काम करत असे, आणि तक्रार करत नसे, पण तिचे डोळे अनेकदा उदास असत.

शेवटी तिचे दुसरे अंडे फुटले, आणि त्यातून गरुड बाहेर आला. तो प्रचंड आणि सोनेरी होता, अग्नीसारखा तळपणारा, आणि त्याचे पंख आकाश झाकू शकत होते.

आईला पाहताच गरुडाने खाली वाकून नमस्कार केला. पण लवकरच त्याला दिसले की ती मुक्त नाही. नागांना जिथे जायचे असेल तिथे त्याला त्यांना वाहून न्यावे लागत असे.

"आई," त्याने एका संध्याकाळी विचारले, "आपण त्यांची सेवा का करायची?" विनतेने त्याला घोड्याबद्दल आणि त्या फसवणुकीबद्दल सांगितले. गरुडाने ऐकले, आणि त्याचे मन तिच्यावरच्या प्रेमाने भरून आले.

तो नागांकडे गेला. "माझ्या आईला मुक्त करण्यासाठी मी तुमच्यासाठी काय आणू?" त्याने विचारले. नागांनी विचार केला, आणि मग म्हणाले, "आमच्यासाठी अमृत आण, अमरत्वाचे अमृत."

अमृत स्वर्गात ठेवले होते, देवांच्या पहाऱ्यात, गरगर फिरणाऱ्या पात्यांच्या एका चक्रामागे आणि कधीही डोळे न मिटणाऱ्या दोन तेजस्वी नागांमागे. ते आजवर कुणीच नेले नव्हते.

गरुड आशीर्वादासाठी आपल्या वडिलांकडे, कश्यपांकडे, गेला, आणि प्रेमासाठी आपल्या आईकडे. विनतेने त्याच्या डोक्याला स्पर्श केला. "वारा तुझ्या पंखांचे रक्षण करो," ती म्हणाली, "आणि सूर्य आणि चंद्र तुझ्या वाटेवर पहारा देवोत."

मग गरुड आकाशात झेपावला. त्याच्या पंखांच्या फडफडीने समुद्र ढवळले, आणि ढग पडद्यांसारखे त्याच्यापुढे बाजूला झाले.

देवांनी त्याला अडवण्याचा प्रयत्न केला, पण कुणालाच ते जमले नाही. तो चिमणीएवढा लहान झाला आणि फिरणाऱ्या चक्राच्या आऱ्यांमधून सहज निसटला. त्याने त्या तेजस्वी पहारेकऱ्यांवर धूळ उडवली, म्हणजे त्यांना दिसू नये.

तिथे, एका सोनेरी कलशात, अमृत चमकत होते. गरुडाने तो चोचीत उचलला आणि विचारासारख्या वेगाने उडून गेला.

त्याच्याकडे अमरत्वाचे अमृत होते, आणि लांबच्या प्रवासाने त्याला तहान लागली होती. पण त्याने एक थेंबही प्यायला नाही. ते त्याच्यासाठी नव्हते. ते त्याच्या आईच्या मुक्तीसाठी होते.

आकाशातून पाहणारे भगवान विष्णू अशा संयमाने प्रसन्न झाले. "माझ्याकडे वर माग," ते म्हणाले. गरुडाने विष्णूंच्या वर स्थान मागितले, आणि अमृताशिवायही अमर राहण्याचे वरदान मागितले.

विष्णूंनी दोन्ही दिले, आणि बदल्यात एक गोष्ट मागितली. "माझे वाहन हो," ते म्हणाले. म्हणून गरुड विष्णूंचे स्वतःचे वाहन झाला, आणि विष्णूंच्या ध्वजावर गरुडाची प्रतिमा असते.

देवांचा राजा इंद्रही त्याच्या मागे आला. "माझा मित्र हो," इंद्र म्हणाला, "आणि मला अमृत परत नेऊ दे, म्हणजे त्याने काही अनर्थ होणार नाही." गरुडाने होकार दिला, कारण नागांनी ते फक्त पाहणे एवढीच त्याची गरज होती.

गरुड खाली उडत आला आणि त्याने तो सोनेरी कलश मऊ दर्भाच्या गवतावर ठेवला. "हे घ्या तुमचे अमृत," तो नागांना म्हणाला. "आता माझी आई मुक्त आहे."

नागांनी मान्य केले, आणि शेवटी विनता मुक्त झाली. "इतकी पवित्र गोष्ट पिण्याआधी आपण स्नान केले पाहिजे," नाग म्हणाले. आणि ते नदीकडे निघून गेले.

ते गेले असताना इंद्राने शांतपणे कलश उचलला आणि तो परत स्वर्गात नेला. नाग परत आले, तेव्हा तिथे फक्त दर्भाचे गवत होते, अमृताच्या काही थेंबांनी अजूनही चमकणारे.

गरुड उडत आपल्या आईकडे आला आणि त्याने तिला हळुवारपणे आपल्या पाठीवर घेतले. दोघे मिळून जंगलांवरून उंच उडाले, आणि कित्येक वर्षांत पहिल्यांदाच, विनता वाऱ्यात खळखळून हसली.

आता झोप, बाळा. तू गरुडाइतके खरे प्रेम कर, आणि तुला नेहमी कळो की आईचे प्रेम पंख देते.

पुढची गोष्ट वाचा →एकलव्याचे मूक धनुष्य

महाभारत मधील आणखी

बाळासोबत विचार करा

विनतेने केले तसे, लांबच्या प्रवासाआधी तुम्ही तुमच्या बाळाच्या कानात कोणता आशीर्वाद कुजबुजाल?

संकल्प: माझ्या बाळावरचे माझे प्रेम आम्हा दोघांना पंख देते.

आशीर्वाद: वारा तुझ्या पंखांचे रक्षण करो, आणि सूर्य आणि चंद्र तुझ्या वाटेवर पहारा देवोत.

पात्रे

गरुड
— आईवरचे प्रेम ज्याला पंख देते असा सोनेरी पक्षी.
विनता
— गरुडाची खरे बोलणारी, प्रेमळ आई.
विष्णू
— गरुडाच्या प्रामाणिकपणाने प्रसन्न होऊन ते त्याला आपले वाहन बनवतात.

बोध

मुलाचे प्रेम आणि प्रामाणिकपणा आईला मुक्त करू शकतात.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

आता झोप, बाळा. आईचे प्रेम पंख देते, आणि माझे प्रेम तुला नेहमी वाहून नेईल.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

गरुडाने अमृत का प्यायले नाही?

स्रोत: महाभारत, आदिपर्व (आस्तीक उपपर्व)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

गरुड आपल्या आईला मुक्त करतो ही गोष्ट काय शिकवते?

गरुडाकडे सगळ्या लोकांतली सगळ्यात मौल्यवान गोष्ट असते, आणि तरीही तो ती स्वतःसाठी ठेवत नाही. त्याची गोष्ट आईवरच्या मुलाच्या प्रेमाचा आणि संयमाच्या शक्तीचा उत्सव साजरा करते.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा