Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Mahabharata · दिवस 9 · आठवडा 2

कुंतीची शांत शक्ती

कुंतीची शांत शक्ती — महाभारत गोष्टीचे चित्र

राणी कुंती आपल्या पाच मुलांना वनातून हस्तिनापूरच्या राजवाड्यात घेऊन येते. स्वागत भव्य पण थंड आहे, आणि तिला मुलांच्या भविष्याची काळजी वाटते.

गोष्टीचे तात्पर्य: आईचं मुलांशी असलेलं नातं हा शक्तीचा खोल झरा आहे.

या गोष्टीत

पात्रे
कुंती, पाच पांडव, गांधारी
मूळ ग्रंथ
महाभारत
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 9 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 2 · ७ पैकी दिवस 2
तिमाही
तिमाही 1
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 2: बाळाची वाढ

परंपरा सांगते की महाभारतातल्या प्रत्येक संकटात कुंतीच्या स्थिरतेनेच तिच्या मुलांना एकत्र बांधून ठेवलं. आईच्या शांततेवरचं संशोधन सुचवतं की परिस्थिती अनिश्चित वाटत असतानाही जवळिकीच्या छोट्या सवयी आईला अधिक स्थिर वाटायला मदत करू शकतात.

आपण इथे आपला स्वतःचा प्रकाश आणू.

हस्तिनापूरच्या राजवाड्यातल्या एका उंच खिडकीपाशी कुंती उभी होती. दुपार उबदार असूनही हाताखालचा दगड किती थंड आहे, हे तिला जाणवत होतं.

तिच्या मागे तिची पाच मुलं, पांडव, उभी होती. सगळ्यात मोठा युधिष्ठिर गंभीर आणि शांत होता. रुंद खांद्यांचा, चुळबुळ्या भीम हालचाल न करण्याचा खूप प्रयत्न करत होता. अर्जुन तीक्ष्ण, कुतूहलभरल्या नजरेनं सगळं न्याहाळत होता. जुळे नकुल आणि सहदेव एकमेकांचा हात धरून अगदी जवळ जवळ उभे होते.

थोड्याच दिवसांपूर्वी ते सगळे हिमालयातल्या एका वनातल्या आश्रमात वडील, राजा पांडू, यांच्यासोबत राहत होते. तिथे मुलं देवदारांच्या झाडांमधून आणि थंड ओढ्यांच्या काठी मोकळेपणानं धावायची. पण आता वेळ आली होती, आणि कुंती आपल्या मुलांना त्या मोठ्या नगरीत घरी घेऊन आली होती, जिथे कधी काळी त्यांचे वडील राजा होते.

ते त्याच दिवशी सकाळी पोहोचले होते. स्वागत भव्य होतं, पण त्यात ऊब नव्हती. पांडूचे मोठे भाऊ, राजा धृतराष्ट्र, यांना दिसत नव्हतं; त्यांचा आवाज अंधारात नम्रपणे घुमत होता. वृद्ध भीष्म पितामह पर्वतासारखे उभे होते, प्रेमळ पण मनातलं ओळखायला कठीण.

आणि राणी गांधारी, जिने पतीसारखं जगता यावं म्हणून डोळ्यांवर पट्टी बांधली होती, तिने कुंतीचं स्वागत जपून, थंड शब्दांत केलं. तिच्या मागे तिचे शंभर मुलगे, कौरव, उभे होते. त्यांच्यातला सगळ्यात मोठा, दुर्योधन, पांडवांकडे असा पाहत होता जसा एखादा मुलगा आपली खेळणी घेऊन जाईल अशा कुणाकडे पाहतो.

"आता हस्तिनापूर तुमची काळजी घेईल," गांधारी म्हणाली होती.

कुंतीने नमस्कार केला होता. "राणी गांधारी, तुम्ही दयाळू आहात. आम्ही आभारी आहोत." तेव्हा भीमाची छोटी मूठ तिच्या साडीचा मागचा पदर घट्ट धरून राहिल्याचं तिला जाणवलं होतं.

आता काही तासांनंतर त्यांच्या खोल्या कोरीव लाकूड आणि भरतकाम केलेल्या उशांनी भरलेल्या होत्या. पण कुंतीला त्या रिकाम्या वाटत होत्या. तिला वनाची आठवण येत होती. मोकळ्या आकाशाची आठवण येत होती. आणि सगळ्यात जास्त पांडूची आठवण येत होती.

जो तिचा नव्हता अशा राजवाड्यात ती एकटी होती, आणि तिच्यासोबत पाच मुलगे होते, ज्यांचं भविष्य एका मत्सरी दरबारात गुंतलं होतं. मुलांना चांगलं आणि न्यायी बनवीन, असं तिने पांडूला वचन दिलं होतं. इथे ते कसं जमणार?

तिच्या छातीत घट्ट वाटू लागलं. आपण मुलांसाठी कमी पडलो तर?

तेवढ्यात एक छोटा हात तिच्या हातात सरकला. तो युधिष्ठिर होता.

"आई," तो हळूच म्हणाला, "इथली हवा इतकी जड का वाटते?"

कुंतीने खाली त्याच्याकडे पाहिलं. त्याने सोन्याबद्दल, हत्तींबद्दल किंवा शंभर चुलतभावांबद्दल विचारलं नव्हतं. त्याला जे जाणवलं, त्याबद्दल त्याने विचारलं होतं. एवढ्या लहान वयातही त्याला खरं काय ते कळत होतं.

तिच्या डोळ्यांच्या पातळीवर त्याचे डोळे येतील अशी ती गुडघ्यावर बसली. त्याच्या मागे तिला भीम दिसला, छोट्या अस्वलासारखा पहारा देत उभा. अर्जुन, पाहत असलेला. आणि काळजीभरल्या चेहऱ्यांचे जुळे. सगळं ठीक होईल ना, हे पाहण्यासाठी पाचही जण तिच्याकडे बघत होते.

आणि त्या क्षणी तो राजवाडा आणि त्यातलं राजकारण लहान वाटू लागलं. ही पाच मुलं हेच तिचं राज्य होतं. पांडूला दिलेलं वचन सिंहासनाबद्दल नव्हतं. ते या मुलांबद्दल होतं.

तिच्या मनात काहीतरी स्थिर उभं राहिलं. ती राजवाडा उबदार करू शकत नव्हती. पण त्यातला आपला कोपरा मात्र ती नक्कीच उबदार करू शकत होती.

"कारण, बाळा," ती म्हणाली, आणि तिचा आवाज शांत आणि स्पष्ट होता, "ही जागा तू घेऊन येणाऱ्या चांगुलपणाची वाट पाहतेय. आपण इथे आपला स्वतःचा प्रकाश आणू."

युधिष्ठिराच्या कपाळावरच्या काळजीच्या आठ्या निवळल्या. तो तिला बिलगला. मग भीम आला, अर्जुन आला, आणि जुळेही आले, आणि शेवटी पाचही मुलं जमिनीवर तिच्याभोवती हात-कोपरांच्या गुंत्यासारखी बिलगून बसली.

कुंतीने त्यांना जवळ धरलं. पुढे कठीण दिवस येणार आहेत, हे तिला ठाऊक होतं. दुर्योधनाच्या मत्सरी डोळ्यांनी तिला एवढं तरी सांगितलं होतं. पण तिने पुढे काय केलं, ते जुन्या कथा आठवणीत ठेवतात. तिने मुलांना एकत्र राहायला, सगळं वाटून घ्यायला आणि कठीण असलं तरी खरं बोलायला शिकवलं. पुढे तिने त्यांना सांगितलं की कुणा एकाला जे मिळेल, ते पाचही जणांनी वाटून घ्यायचं. आणि प्रत्येक संकटात त्यांनी तसंच केलं. कुंतीने आपल्या उबेतून घर उभं केलं.

त्या संध्याकाळी एक दासी दिवे लावायला आली. तिला मोठ्या खोलीच्या मधोमध जमिनीवर बसलेली राणी दिसली, आणि तिच्याभोवती टोपलीतल्या पिल्लांसारखी झोपलेली पाच मुलं.

दासीने त्यांच्या शेजारी मातीचा एक छोटा दिवा ठेवला आणि ती पावलं न वाजवता बाहेर गेली. त्या शांत खोलीत त्याची ज्योत सरळ आणि स्थिर उभी होती.

बाळा, तू कुठेही जन्माला ये, सगळ्यात उबदार खोली तीच असेल जिथे आपण एकत्र असू. प्रेमाला सुरक्षित ठेवायला महालाची गरज नसते. आईचं नातं हाच सगळ्यात स्थिर प्रकाश असतो.

पुढची गोष्ट वाचा →भीम आणि वादळी रात्र

महाभारत मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 5–10 वर्षांची मुले

स्रोत: महाभारत, Adi पर्व · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

महाभारताचं आदिपर्व सांगतं की कुंती पाच लहान पांडवांना वनातून हस्तिनापूरच्या दरबारात घेऊन आली, एका भव्य पण अनोळखी घरात. बहुतेक कथनं पुढच्या वैराकडे पटकन वळतात; ही कथा मात्र एकाच दुपारी आणि एका आईच्या मनात रेंगाळते, जी थंड दगडी खिडकीपाशी उभी राहून मुलांना चांगलं कसं वाढवावं याचा विचार करते. वळण छोटं आणि माणुसकीचं आहे: युधिष्ठिर आपला हात तिच्या हातात देतो, आणि भोवतालची पाच मुलं हेच आपलं खरं राज्य आहे, हे तिला उमगतं. झोपलेल्या मुलांशेजारी मातीचा दिवा ठेवणारी दासी कथेला हळुवार शेवट देते. ही कथा मातृत्वातल्या आशांशी आणि मनातल्या शांत प्रश्नांशी थेट बोलते.

बाळासोबत विचार करा

अनोळखी गोष्टींनी मन भारावून जातं तेव्हा मला माझी शांत ताकद कुठे सापडते, आणि ती मी माझ्या बाळाशी कशी वाटून घेऊ शकते?

संकल्प: मी माझ्या बाळासाठी शांतीचं आणि शक्तीचं आश्रयस्थान आहे. माझं प्रेम अनिश्चिततेला शांत विश्वासात बदलतं.

आशीर्वाद: तुमच्यात आणि तुमच्या बाळात खोल आणि चिवट नातं फुलो, आणि एकमेकांमध्ये तुम्हाला प्रत्येक नव्या पर्वाला सहजतेनं सामोरं जाण्याची हिंमत आणि शांती मिळो.

पात्रे

कुंती
— शांत, स्थिर ताकद असलेली आई.
पाच पांडव
— तिचे मुलगे, जे तिला धीर देतात.
गांधारी
— डोळ्यांवर पट्टी बांधणारी राणी.

बोध

आईचं मुलांशी असलेलं नातं हा शक्तीचा खोल झरा आहे.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, आपण कुठेही गेलो तरी आपलं नातं आपल्या दोघांनाही खंबीर आणि सुरक्षित ठेवेल.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

नव्या राजवाड्यात कुंतीला कशामुळे ताकद मिळाली?

स्रोत: महाभारत, आदिपर्व

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी हलका गर्भावस्था योग करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 2व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

कुंतीची शांत शक्ती ही गोष्ट काय शिकवते?

परंपरा सांगते की महाभारतातल्या प्रत्येक संकटात कुंतीच्या स्थिरतेनेच तिच्या मुलांना एकत्र बांधून ठेवलं. आईच्या शांततेवरचं संशोधन सुचवतं की परिस्थिती अनिश्चित वाटत असतानाही जवळिकीच्या छोट्या सवयी आईला अधिक स्थिर वाटायला मदत करू शकतात.

कुंतीची शांत शक्ती गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 2 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा