Puranas · વાર્તા સંગ્રહ
ચારુમતીનું લક્ષ્મી સ્વપ્ન
શિવ પાર્વતીને કુંડિનની દયાળુ ચારુમતીની વાત કહે છે. દેવી લક્ષ્મી તેના સ્વપ્નમાં આવે છે અને તેને વરલક્ષ્મી વ્રત શીખવે છે.
વાર્તાની શીખ: આશીર્વાદ વહેંચવાથી વધુ તેજસ્વી બને છે.
આ વાર્તામાં
- પાત્રો
- ચારુમતી, દેવી લક્ષ્મી, શિવ અને પાર્વતી
- સ્રોત ગ્રંથ
- પુરાણો
- વાંચન સમય
- 4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)
3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો
સ્રોત: પુરાણો · પરંપરાગત પુનઃકથન
આ વાર્તા પાછળ
વરલક્ષ્મી વ્રત કથા, જેમાં શિવ પાર્વતીને કુંડિનની ભક્ત ચારુમતી વિશે કહે છે, પરંપરાથી સ્કંદ પુરાણ સાથે જોડાય છે, જોકે આજે વંચાતું રૂપ પ્રાદેશિક વ્રત-કથા પુસ્તિકાઓમાંથી આવે છે. કર્ણાટક, આંધ્ર પ્રદેશ, તેલંગાણા અને તમિલનાડુની સ્ત્રીઓ શ્રાવણના એક શુક્રવારે શણગારેલા કળશ, મીઠાઈ અને પીળા દોરા સાથે આ વ્રત કરે છે, અને આ જ વાર્તા મોટેથી વાંચે છે. તેની ખાસ વાત ચારુમતીની ઉદારતા છે: તે દેવીનો આશીર્વાદ ફક્ત પોતાના ઘર માટે રાખવાની ના પાડે છે અને નગરની દરેક સ્ત્રી સાથે પૂજા વહેંચે છે. બાળકની રાહ જોતા કુટુંબ માટે, તે ઘરની હૂંફ, વહેંચેલો પ્રકાશ અને સાથે રહેવાનો ભાવ લાવે છે.
ચારુમતીને આશીર્વાદ મળ્યો અને તેણે તે પોતાના માટે ન રાખ્યો; તેણે પડોશીઓને પણ ભાગીદાર બનાવ્યા. આ વાર્તા સંભાળ અને દયાથી ચાલતા ઘરને મહત્ત્વ આપે છે, અને બતાવે છે કે આનંદ વહેંચવાથી વધે છે.
અને દયા તો વહેંચવા માટે જ હોય છે.
એક વાર, કૈલાસ પર્વત પર, તારાઓથી ભરેલા આકાશ નીચે દેવી પાર્વતી ભગવાન શિવની બાજુમાં બેઠાં હતાં. "મને એવા વ્રતની વાત કહો જે ઘરમાં આશીર્વાદ લાવે," તેમણે પૂછ્યું.
શિવ હસ્યા અને તેમને ચારુમતીની વાર્તા કહી.
મગધના રાજ્યમાં કુંડિન નામનું એક નગર હતું. તેનાં ઘરોના દરવાજા રંગેલા હતા, અને તેની ગલીઓમાં મોગરા અને લાકડાના ધુમાડાની સુગંધ આવતી.
એક નાના ઘરમાં ચારુમતી નામની એક સ્ત્રી રહેતી. તેના નામનો અર્થ હતો "સુંદર મનવાળી," અને તેનું મન તેના નામ જેટલું જ સુંદર હતું.
રોજ સવારે તે પંખીઓ પહેલાં ઊઠતી. તે આંગણું વાળતી, બારણે ચોખાના લોટની રંગોળી પૂરતી, અને ઘરના મંદિર સામે દીવો પ્રગટાવતી.
તે પતિનાં માતા-પિતાની સંભાળ પોતાનાં માતા-પિતાની જેમ રાખતી. તે તેમના માટે ગરમ પાણી લાવતી, તેમની પાસે બેસતી, અને તેમની જૂની વાતો વારંવાર સાંભળતી.
કોઈ ભૂખ્યો મુસાફર બારણે આવતો, ત્યારે ચારુમતી હંમેશાં કંઈક શોધી કાઢતી, ભલે મુઠ્ઠીભર ચોખા અને થોડો ગોળ જ હોય. તેના ઘરેથી કોઈ ખાલી હાથે ન ગયું.
એક રાત્રે, લાંબા દિવસ પછી, તે શાંત હૃદયે સૂઈ ગઈ. અને ઊંઘમાં તેને એક અદ્ભુત સ્વપ્ન આવ્યું.
ઓરડો નરમ સોનેરી પ્રકાશથી ભરાઈ ગયો. એ પ્રકાશમાં ગુલાબી કમળ પર બેઠેલાં, લાલ રેશમ પહેરેલાં એક દેવી હતાં, અને તેમના હાથમાંથી સોનાના સિક્કા હળવેથી વરસતા હતા.
એ દેવી લક્ષ્મી હતાં. તેમનું સ્મિત તળાવ પરના સૂર્યોદય જેવું હતું. હવામાં કમળ અને ચંદનની સુગંધ હતી, અને ચારુમતીને માના ખોળામાં બેઠેલા બાળક જેટલું સુરક્ષિત લાગ્યું.
"ચારુમતી," તેમણે કહ્યું, "તારા કોમળ હૃદયથી હું પ્રસન્ન છું. શ્રાવણ મહિનાની પૂનમ પહેલાંના શુક્રવારે, વરદાન આપનારી વરલક્ષ્મી તરીકે મારી પૂજા કરજે."
"આ પ્રેમથી કરજે," દેવીએ કહ્યું, "અને તારું ઘર આશીર્વાદથી ભરાઈ જશે."
ચારુમતી જાગી ત્યારે સ્વપ્ન હજી તેની આંખોમાં ચમકતું હતું. તેણે પતિને અને તેમનાં માતા-પિતાને વાત કરી, અને તેમના ચહેરા આનંદથી ખીલી ઊઠ્યા.
પણ ચારુમતીએ વિચાર્યું, "ફક્ત મારા જ ઘરને આશીર્વાદ કેમ મળે?" એટલે તે ઘેર ઘેર ગઈ અને કુંડિનની બધી સ્ત્રીઓને પોતાના સ્વપ્નની વાત કરી.
શુક્રવાર આવ્યો ત્યારે, સ્ત્રીઓ સાથે ભેગી થઈ. તેમણે વહેલું સ્નાન કર્યું અને પોતાની સૌથી સુંદર સાડીઓ પહેરી, લીલી અને કેસરી અને ઘેરી લાલ.
તેમણે કળશ, એટલે કે પાણીનો લોટો, ભર્યો, અને તેના પર આંબાનાં પાન અને નાળિયેર મૂક્યું. દેવીના સ્વાગત માટે તેમણે તેને રેશમથી શણગાર્યો. ચારે બાજુ નાના દીવા ટમટમતા હતા, અને મોટી સ્ત્રીઓ નાની સ્ત્રીઓને નાગરવેલનાં પાન બરાબર કેવી રીતે વાળવાં તે બતાવતી.
તેમણે મીઠી ખીર, કેળાં અને ફૂલ ધર્યાં. તેમણે કાંડા પર પીળો દોરો બાંધ્યો અને લક્ષ્મીનાં ગીતો ગાયાં, તેમના અવાજ પરોઢનાં પંખીઓની જેમ સાથે ઊંચે ચડતા.
કળશની આસપાસ ફરતાં ફરતાં, કંઈક અદ્ભુત થયું. તેમના હાથ પર સોનાની બંગડીઓ ચમકવા લાગી, અને પગમાં નરમ ઝાંઝર રણકવા લાગ્યાં.
સ્ત્રીઓ નવાઈ અને આનંદથી હસી પડી. ઘેર પાછી ગઈ ત્યારે, તેમણે પોતાનાં ઘર તેજસ્વી અને ભરેલાં જોયાં, જાણે દેવી પોતે દરેક ઘરે આવ્યાં હોય.
તેઓ બધી ચારુમતી પાસે પાછી આવી અને આભાર માન્યો. "તું આ આશીર્વાદ પોતાના માટે રાખી શકી હોત," તેમણે કહ્યું, "પણ તેં અમારા બધા સાથે વહેંચ્યો."
ચારુમતી ફક્ત હસી, તેની આંખો કોમળતાથી ચમકતી. "દેવી દયા માટે આવ્યાં હતાં," તેણે કહ્યું. "અને દયા તો વહેંચવા માટે જ હોય છે."
એ દિવસથી, કુંડિનની સ્ત્રીઓ દર વર્ષે વરલક્ષ્મી વ્રત કરવા લાગી. પછી તેમની દીકરીઓ, અને દીકરીઓની દીકરીઓ પણ.
આજે પણ, ઘણાં ઘરોમાં, સ્ત્રીઓ કળશ શણગારે છે, પીળો દોરો બાંધે છે, અને ચારુમતીને યાદ કરે છે, જેણે પોતાનું સ્વપ્ન આખા નગર સાથે વહેંચ્યું.
શિવે વાર્તા પૂરી કરી, અને પાર્વતી હસ્યાં. "જ્યાં હૃદય ઉદાર હોય," તેમણે કહ્યું, "તે ઘર આશીર્વાદિત છે."
તો હવે આરામ કર, નાનકડા. તારું ઘર હંમેશાં પ્રકાશથી ભરેલું રહે, અને તારું હૃદય હંમેશાં એ વહેંચવા તૈયાર રહે.
પુરાણ માંથી વધુ
બાળક સાથે વિચારો
આ અઠવાડિયે તમને કોની સાથે નાનો આશીર્વાદ કે આનંદ વહેંચવો ગમશે?
સંકલ્પ: હું જે સંભાળ આપું છું તેનાથી મારું ઘર આશીર્વાદિત છે, અને દરેક વાર વહેંચવાથી મારો આનંદ વધે છે.
આશીર્વાદ: નાનકડા, તારું જીવન લક્ષ્મીના કોમળ પ્રકાશથી ઝળહળે, અને તારી પાસે હંમેશાં વહેંચવા જેટલું રહે.
પાત્રો
- ચારુમતી
- — પોતાનો આશીર્વાદ સૌ સાથે વહેંચનાર એક સંભાળ રાખનારી સ્ત્રી.
- દેવી લક્ષ્મી
- — દયા માટે આવનારાં વરદાન આપનારી દેવી.
- શિવ અને પાર્વતી
- — કૈલાસ પર્વત પર તેઓ આ વાર્તા કહે અને સાંભળે છે.
બોધ
આશીર્વાદ વહેંચવાથી વધુ તેજસ્વી બને છે.
તમારા બાળકને શું કહેવું
નાનકડા, આપણું ઘર હંમેશાં પ્રકાશથી ભરેલું રહે, અને તારા હૃદયને હંમેશાં એ વહેંચવું ગમે.
મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો
ચારુમતીએ બીજી બધી સ્ત્રીઓને વ્રત વિશે કેમ કહ્યું?
સ્રોત: વરલક્ષ્મી વ્રત કથા, પરંપરાથી સ્કંદ પુરાણ સાથે જોડાયેલી; પ્રાદેશિક વ્રત-કથા પુસ્તિકાઓમાંથી વંચાય છે
આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા વિષ્ણુ સહસ્રનામનો જાપ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થા ડાયટ ચાર્ટ વાંચો.
સંબંધિત વાર્તાઓ
- વિદુરના રસોડામાં કેળાની છાલ · દિવસ 182
એ જ મૂલ્ય
પરંપરા કહે છે કે કૃષ્ણે એક અભિમાની રાજકુમારના ભોજન કરતાં વિદુરના સાદા ઘર અને દિલથી ધરેલી ભેટને વધુ મૂલ્ય આપ્યું. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે જેવાં છીએ તેવાં જ પ્રેમ અને સ્વીકાર મળે એવો અનુભવ માને નિરાંત આપી શકે છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
ચારુમતીનું લક્ષ્મી સ્વપ્ન વાર્તા શું શીખવે છે?
ચારુમતીને આશીર્વાદ મળ્યો અને તેણે તે પોતાના માટે ન રાખ્યો; તેણે પડોશીઓને પણ ભાગીદાર બનાવ્યા. આ વાર્તા સંભાળ અને દયાથી ચાલતા ઘરને મહત્ત્વ આપે છે, અને બતાવે છે કે આનંદ વહેંચવાથી વધે છે.