Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Panchatantra · વાર્તા સંગ્રહ

દેવશર્મા અને માટલાંનું સપનું

ગરીબ, હસમુખા દેવશર્માને તહેવારના દિવસે મીઠા જવના લોટની થાળી મળે છે. કુંભારના છાપરામાં આરામ કરતાં તે તેને વેચીને ધનવાન થવાનાં સપનાં જુએ છે.

વાર્તાની શીખ: અત્યારે જે છે તેનો આનંદ માણો, અને સપનાં ડગલે ડગલે બાંધો.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
દેવશર્મા, કુંભાર
સ્રોત ગ્રંથ
પંચતંત્ર
વાંચન સમય
4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: પંચતંત્ર, ખંડ 5 · પરંપરાગત પુનઃકથન

આ વાર્તા પાછળ

દેવશર્માનું દિવાસ્વપ્ન પંચતંત્રના પાંચમા તંત્ર, અપરીક્ષિતકારકમાંથી આવે છે, જેની કથાઓ વિચાર્યા વિના કામ કરવા સામે ચેતવે છે. તે ઈસપની એ દૂધવાળીની નજીકની પિતરાઈ છે જે ઈંડાં ફૂટે તે પહેલાં મરઘીઓ ગણે છે, અને "હવામાં કિલ્લા બાંધવા"નો વિચાર તેને સરસ રીતે સમજાવે છે. આ રૂપાંતરને મીઠું બનાવે છે તેનો અંત: સપના જોનારની કાયમ મજાક નથી ઉડાવાતી, પણ તે માફી માગે છે, કુંભારનું નુકસાન ભરપાઈ કરવા કામ કરે છે, અને જ્યારે પણ મન આગળ દોડે ત્યારે પોતાના પર હસતાં શીખે છે. બાળકને તેની અંતિમ શુભેચ્છા, કે મુક્તપણે સપનાં જોવાં પણ એક હાથ આજ પર રાખવો, વિચારો ભવિષ્ય તરફ દોડે ત્યારે તેને હળવું, સ્થિર કરનારું વાંચન બનાવે છે.

આ રમૂજી કથા હળવેથી યાદ અપાવે છે કે સપનાં સુંદર છે, પણ વર્તમાન પળમાં જીવવું આપણને સ્થિર રાખે છે. તે ભૂલો સંભાળવાની સારી રીત પણ બતાવે છે: માફી માગો, સુધારવામાં મદદ કરો, અને પોતાના પર પ્રેમથી હસો.

હું આવતી કાલનાં સપનાંમાં એટલો ખોવાઈ ગયો કે આજે હું ક્યાં ઊભો છું તે ભૂલી ગયો.

ઘણા સમય પહેલાં, દેવીકોટ નામના નગરમાં દેવશર્મા નામનો એક ગરીબ પણ હસમુખો બ્રાહ્મણ રહેતો હતો.

તેની પાસે બહુ ઓછું હતું: એક સ્વચ્છ સફેદ કપડું, પિત્તળનો એક નાનો લોટો, અને સપનાંથી ભરેલું માથું. પણ નગરનાં બાળકો માટે તેના ચહેરા પર હંમેશાં સ્મિત રહેતું.

એક વસંતમાં, વિષુવના તેજસ્વી તહેવારના દિવસે, એક દયાળુ પરિવારે દેવશર્માને પોતાને ઘેર નોતર્યો. તે જવા નીકળ્યો ત્યારે તેમણે તેને ઝીણા, મીઠા જવના લોટથી ભરેલી એક થાળી આપી.

દેવશર્મા ખુશ થઈ ગયો. બપોરના હૂંફાળા તડકામાં નગરમાંથી ચાલતાં તેણે થાળી બંને હાથે કાળજીથી પકડી રાખી.

જલદી તે થાકી ગયો અને આરામ કરવાની જગ્યા શોધવા લાગ્યો. તે એક કુંભારના છાપરા પાસે આવ્યો, જ્યાં સેંકડો માટીનાં વાસણો છાંયડામાં સુકાવા માટે સુઘડ હારમાં ગોઠવેલાં હતાં.

ત્યાં પાણીનાં મોટાં ગોળ માટલાં, રાંધવાની નાની હાંડલીઓ, સાંકડા મોઢાવાળી ઊંચી ગાગરો, અને હથેળીથી મોટા નહીં એવા નાના દીવા હતા. બધાં લીસાં અને લાલ-બદામી હતાં અને તાજી માટીની સુગંધ આવતી હતી.

"કુંભારને વાંધો નહીં હોય જો હું અહીં થોડી વાર આરામ કરું," દેવશર્માએ વિચાર્યું. તે વાસણોની વચ્ચે એક સાદડી પર સૂઈ ગયો, જવના લોટની થાળી બાજુમાં મૂકી, અને કોઈ જિજ્ઞાસુ કૂતરાને દૂર રાખવા હાથમાં એક લાંબી લાકડી રાખી.

ત્યાં સૂતાં સૂતાં, થાળી તરફ તાકતાં, તે વિચારવા લાગ્યો.

"જો હું આ જવનો લોટ વેચું," તેણે પોતાને કહ્યું, "તો હું મારાં પોતાનાં થોડાં માટીનાં વાસણો ખરીદી શકું. પછી તે થોડા વધુ ભાવે વેચીને વધુ વાસણો ખરીદું."

તેની આંખો સપનાળુ બની. "જલદી મારી પાસે એટલાં વાસણો હશે કે હું સોપારી અને સુંદર કાપડ ખરીદી શકીશ, અને તે પણ વેચીશ. હું વધુ ને વધુ ધનવાન થતો જઈશ."

બપોર હૂંફાળી અને ઘેનભરી હતી. મધમાખીઓ ગુંજતી હતી. દેવશર્માના વિચારો આકાશમાં ઊંચે ચઢતા ફુગ્ગાની જેમ મોટા અને તેજસ્વી થતા ગયા.

"હું આંગણા અને ફુવારાવાળું ભવ્ય ઘર બાંધીશ," તે ગણગણ્યો. "હું રેશમ પહેરીશ અને ગાડીમાં ફરીશ. હું પસાર થાઉં ત્યારે દેવીકોટમાં સૌ મને નમન કરશે."

"હું ચાર સુંદર પત્નીઓ સાથે લગ્ન કરીશ," તે મનમાં હસતાં આગળ બોલ્યો. "અને સૌથી નાની અને સૌથી સુંદર મારી સૌથી વહાલી હશે."

તે વધુ પહોળું હસ્યો. "પણ પછી બાકીની ત્રણ ઈર્ષાળુ થઈને ઝઘડવા લાગશે. મારા સુંદર ઘરમાં તેઓ કેટલો ઘોંઘાટ કરશે!"

અડધા સપનામાં તેના કપાળે કરચલી પડી. "તો હું એ સહન નહીં કરું," તેણે મક્કમતાથી કહ્યું. "હું લાકડી ઉપાડીને તેમની સામે આમ હલાવીશ, અને કહીશ, 'તરત ઝઘડવાનું બંધ કરો!'"

અને વિચાર્યા વિના, દેવશર્મા સાદડી પરથી કૂદીને ઊભો થયો અને પોતાની લાંબી લાકડી હવામાં વીંઝી!

ધડામ! ખડખડાટ! ભફાક! લાકડી વાસણોની હારને વાગી. પાણીનાં માટલાં ગબડી પડ્યાં. ગાગરો દડી ગઈ. નાના દીવા ઊછળી પડ્યા. અને જવના લોટની થાળી ધૂળમાં ઊંધી વળી ગઈ.

અવાજ એટલો મોટો હતો કે કુંભાર પોતાના ઘરમાંથી દોડતો આવ્યો. "આ શું થઈ રહ્યું છે?" તે બોલ્યો. પછી તેણે બધે તૂટેલાં વાસણો જોયાં અને હાથ ઊંચા કર્યા.

દેવશર્મા આંખો પટપટાવતો, હાથમાં હજી લાકડી સાથે, એ અવ્યવસ્થાની વચ્ચે ઊભો હતો. તેનું ભવ્ય ઘર ગાયબ થઈ ગયું હતું. તેનાં રેશમી કપડાં ગાયબ. તેની ચાર પત્નીઓ ગાયબ. ત્યાં ફક્ત તૂટેલાં વાસણો અને ઢોળાયેલો જવનો લોટ હતો.

કુંભારે માથું હલાવ્યું. "મિત્ર," તેણે કહ્યું, "તું હવામાં કિલ્લા બાંધતો હતો, અને જો જમીન પરનાં મારાં વાસણોનું શું થયું!"

દેવશર્માના ગાલ લાલ થઈ ગયા. "મને ખરેખર માફ કરો," તેણે કહ્યું. "હું આવતી કાલનાં સપનાંમાં એટલો ખોવાઈ ગયો કે આજે હું ક્યાં ઊભો છું તે ભૂલી ગયો."

તેણે કુંભારને ટુકડા વાળવામાં મદદ કરી અને વચન આપ્યું કે નુકસાન ભરપાઈ ન થાય ત્યાં સુધી તે છાપરામાં કામ કરશે. દિલનો દયાળુ કુંભાર હસ્યો અને માની ગયો.

અને ત્યારથી, જ્યારે પણ દેવશર્મા દિવાસ્વપ્ન જોવા લાગતો, ત્યારે તે આજુબાજુ જોતો, વાસણો યાદ કરતો, અને પોતાના પર ધીમેથી હસતો.

તો, નાનકડા, તારાં સુંદર સપનાં જોજે, પણ એક હાથ હળવેથી આજ પર રાખજે, કારણ કે આજનો દિવસ એ છે જ્યાંથી દરેક સારું સપનું શરૂ થાય છે.

આગળની વાર્તા વાંચો →હાથીઓને છોડાવનારા ઉંદરો

પંચતંત્ર માંથી વધુ

બાળક સાથે વિચારો

આવતી કાલ તરફ દોડ્યા વિના, આજની પળની કઈ નાની, સાદી વાત તમે માણી શકો?

સંકલ્પ: હું મારાં સપનાં હળવેથી પકડું છું અને મારા હૃદયને આ વર્તમાન, અમૂલ્ય પળમાં વિશ્રામ આપું છું.

આશીર્વાદ: તું મોટાં, સુંદર સપનાં જુએ, અને તારા પગ આનંદથી આજની ધરતી પર ટકેલા રહે.

પાત્રો

દેવશર્મા
— હસમુખો સપનાં જોનાર, જે વર્તમાન પળ ભૂલી જાય છે.
કુંભાર
— માટીનાં વાસણોથી ભરેલા છાપરાનો માલિક.

બોધ

અત્યારે જે છે તેનો આનંદ માણો, અને સપનાં ડગલે ડગલે બાંધો.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, અત્યારે, તારી સાથેની આ પળ મારી સૌથી પ્રિય પળ છે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

દેવશર્મા પોતાના સપનામાં ખોવાઈ ગયો ત્યારે શું થયું?

સ્રોત: પંચતંત્ર, તંત્ર 5 (અપરીક્ષિતકારક)

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગાયત્રી મંત્રનો જાપ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થા ડાયટ ચાર્ટ વાંચો.

સંબંધિત વાર્તાઓ

  • આઇઝેક ન્યૂટન અને પડતું સફરજન

    એ જ મૂલ્ય

    આઇઝેકની મોટી શોધ એક શાંત ક્ષણ અને એક સામાન્ય દૃશ્યથી શરૂ થઈ. ધીમા પડવું અને રોજબરોજની વસ્તુઓ વિશે અચરજ કરવું સૌથી મોટા વિચારો ખોલી શકે છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

દેવશર્મા અને માટલાંનું સપનું વાર્તા શું શીખવે છે?

આ રમૂજી કથા હળવેથી યાદ અપાવે છે કે સપનાં સુંદર છે, પણ વર્તમાન પળમાં જીવવું આપણને સ્થિર રાખે છે. તે ભૂલો સંભાળવાની સારી રીત પણ બતાવે છે: માફી માગો, સુધારવામાં મદદ કરો, અને પોતાના પર પ્રેમથી હસો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ें

કોઈ સગર્ભાને મોકલો