Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Puranas · गोष्ट संग्रह

बाप्पाचा निरोप

दहा आनंदी दिवस बाप्पांची मातीची मूर्ती पुण्यातल्या अनयाच्या कुटुंबाकडे राहते. अनंत चतुर्दशीला ते वाजतगाजत, नाचत त्यांना नदीकडे नेतात.

गोष्टीचे तात्पर्य: आनंद परत येणार हे माहीत असले, की निरोपही प्रेमाने भरलेला असतो.

या गोष्टीत

पात्रे
अनया, गणेश (बाप्पा), अनयाची आई
मूळ ग्रंथ
पुराणे
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: पुराणे · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

गणेश चतुर्थी हा महाराष्ट्राचा सगळ्यात लाडका सण आहे, आणि त्याच्या शेवटच्या दिवशी, अनंत चतुर्दशीला, विसर्जन होते — कुटुंबे ढोल, नाच आणि गुलालाच्या ढगांमध्ये मातीच्या गणेशमूर्ती नद्या, तलाव आणि समुद्राकडे नेतात. पुणे आणि मुंबई या मिरवणुकांसाठी प्रसिद्ध आहेत, आणि निरोपाची हाक "गणपती बाप्पा मोरया, पुढच्या वर्षी लवकर या!" बाप्पांना पुढच्या वर्षी लवकर परत येण्याची विनंती करते. गणेशाविषयीचा एखादा पुराणप्रसंग पुन्हा सांगण्याऐवजी, ही गोष्ट आजच्या काळातल्या अनया नावाच्या मुलीसोबत निरोपाच्या कडू-गोड क्षणातून जाते — आजोबांचा दिलासा आणि तिचा शेवटचा वेडावाकडा मोदक यांसह. ती दुःखाला हळुवारपणे विश्वासात बदलते, म्हणून गर्भावस्थेत ती दिलासा देणारी निवड आहे: दूर गेल्याने प्रेम संपत नाही, आणि आपले लाडके परत येतात.

हा आनंदी निरोप दाखवतो की पुन्हा एकत्र येण्यावर विश्वास असला, की निरोपही प्रेमाने आणि आशेने भरलेला असू शकतो. प्रत्येक आई आणि बाळासाठी हा एक दिलासा देणारा विचार आहे.

बाप्पा आपल्याला कायमचा सोडून जात नाही.

अनया ही सात वर्षांची मुलगी होती. तिच्या पुढच्या दातांमध्ये फट होती आणि केसांत चमकदार हिरवी रिबन होती. ती आपल्या कुटुंबासोबत महाराष्ट्रातल्या गजबजलेल्या, आनंदी पुणे शहरात एका जुन्या लाकडी घरात राहायची. दहा आनंदी दिवसांपासून त्यांच्या घरी एक खूप खास पाहुणे आले होते: श्री गणेशाची एक सुंदर मातीची मूर्ती, ज्यांना सगळे प्रेमाने बाप्पा म्हणत — बाप्पा म्हणजे "बाबा."

बाप्पा दिवाणखान्याच्या कोपऱ्यात एका छोट्या सजवलेल्या पाटावर बसले होते. त्यांचे गोल पोट होते, वळलेली सोंड होती आणि प्रेमळ, हसरे डोळे होते. अनयाचे आबा — पांढऱ्या मिशा आणि हळुवार हसू असलेले उंच आजोबा — गणेशोत्सवाच्या पहिल्या दिवशी त्यांना घरी घेऊन आले होते. तेव्हापासून रोज सकाळ-संध्याकाळ सगळे कुटुंब बाप्पाची पूजा करायचे, गाणी म्हणायचे आणि त्यांना गोड नैवेद्य दाखवायचे.

अनयाला सगळ्यात जास्त आवडायचे ते आईसोबत मोदक करणे. मोदक म्हणजे नारळ आणि गुळाचे सारण भरलेले, छोट्या मिटलेल्या फुलासारखे दिसणारे गोड पदार्थ — आणि ते बाप्पांचे सगळ्यात आवडते खाणे. अनयाची बोटे छोटी होती, त्यामुळे तिचे मोदक थोडे वेडेवाकडे व्हायचे. "बाप्पांना हेच सगळ्यात जास्त आवडतील," आई हसून म्हणाली, "कारण तू ते प्रेमाने केले आहेस."

पण आता दहावा दिवस होता — अनंत चतुर्दशी, बाप्पा घरी जाणार तो दिवस. अनया उठली तेव्हा तिचे मन थोडे जड झाले होते. ती बाप्पांसमोर बसली आणि त्यांच्या प्रेमळ चेहऱ्याकडे पाहत राहिली. "तुम्ही जाऊ नका ना," ती कुजबुजली. एक अश्रू तिच्या गालावरून ओघळून तिच्या हिरव्या रिबनवर पडला.

आबा तिच्या शेजारी बसले आणि त्यांनी तिच्या खांद्याभोवती हात टाकला. "मला माहीत आहे, बाळा," ते हळूच म्हणाले. "आपल्या सगळ्यांनाच त्यांची आठवण येईल. पण बाप्पा आपल्याला कायमचा सोडून जात नाही. ते कैलास पर्वतावर आपल्या आई पार्वतीकडे आणि बाबा शंकराकडे घरी जातात. आणि दर वर्षी ते आपल्याकडे परत येतात. हे त्यांचे वचन आहे, आणि ते नेहमी पाळतात."

संध्याकाळी सगळे कुटुंब तयार झाले. अनयाच्या आईने हिरवी साडी नेसली, आणि बाबांनी पांढरा कुर्ता आणि भगवी टोपी घातली. अनयाचा मोठा ढोल घेतलेला पाच वर्षांचा छोटा चुलतभाऊ रोहन एका जागी उभाच राहू शकत नव्हता. त्यांनी झेंडूच्या माळांनी सजवलेल्या आणि डोक्यावर छोटी छत्री असलेल्या गाड्यावर बाप्पांना हळूच बसवले. आबांनी दिवा लावला, आणि सगळ्यांनी घरी शेवटची एकदा आरती म्हटली.

मग ते रस्त्यावर आले, आणि अनया आश्चर्याने थक्क झाली. जणू सगळे शहरच चालत होते. कुटुंबे आपापले लहान-मोठे बाप्पा नदीकडे घेऊन चालली होती. ढोल दणदणत होते, झांजा वाजत होत्या. लोक नाचत होते आणि गुलाबी गुलाल हवेत उधळत होते, इतका की तो ढगांसारखा तरंगत होता. सगळे गात होते, हसत होते.

"गणपती बाप्पा मोरया!" गर्दी ओरडली, आणि ते शब्द घंटेसारखे घुमले. अनयाने आबांचा हात धरला आणि तीही जितक्या जोरात शक्य होते तितक्या जोरात ओरडली. रोहनने ताल थोडा चुकवत ढोल वाजवला, आणि सगळे हसले. अनयाचे जड मन हलके होऊ लागले, जणू संगीत त्याला वर उचलत होते.

शेवटी ते नदीकाठी पोहोचले. पाण्यावर तरंगणाऱ्या हजारो दिव्यांच्या प्रकाशाने पाणी चमकत होते. आबांनी बाप्पांना गाड्यावरून हळूच उचलले. कुटुंब त्यांच्याभोवती जवळ जमले. अनयाने आपला शेवटचा वेडावाकडा मोदक त्यांना अर्पण केला आणि त्यांच्या छोट्या मातीच्या पायांना स्पर्श केला. "आमच्याकडे राहिल्याबद्दल धन्यवाद," ती कुजबुजली.

मग सगळ्या कुटुंबाने मिळून मोठ्याने, स्पष्टपणे ते खास शब्द म्हटले: "गणपती बाप्पा मोरया! पुढच्या वर्षी लवकर या!" — म्हणजेच, "गणपती बाप्पा, पुढच्या वर्षी लवकर या!" आबा उथळ पाण्यात उतरले आणि त्यांनी बाप्पांना हळुवारपणे नदीत ठेवले. मूर्ती हळूहळू पाण्यात गेली, आणि जिथून आली होती त्या पाण्यात आणि मातीत ती माती मऊपणे विरघळू लागली.

अनया मोठ्या डोळ्यांनी पाहत होती. तिला आता दुःख वाटत नव्हते. उलट, तिला आतून उबदार आणि शांत वाटत होते, जणू जाण्यापूर्वी बाप्पांनी तिला मिठी मारली होती. "तो परत येईल. त्याने वचन दिले आहे," ती रोहनचा हात धरून म्हणाली. रोहनने गंभीरपणे मान डोलावली आणि ढोलावर शेवटची एक आनंदी थाप मारली.

त्या रात्री घरी, बाप्पा बसले होते तो कोपरा रिकामा दिसत होता. पण अनयाच्या आईने तिथे एक छोटा दिवा ठेवला, आणि तो अंधारात मंद उजळत राहिला. अजूनही झेंडूचा वास येत असलेली अनया अंथरुणात गोळा होऊन झोपली आणि हसली. ती आधीच पुढच्या वर्षापर्यंतचे दिवस मोजू लागली होती.

बाळा, आपण निरोप घेतो तेव्हा प्रेम संपत नाही. बाप्पांसारखेच, तुझ्यावर प्रेम करणारे नेहमी पुन्हा पुन्हा तुझ्याकडे परत येतील.

पुढची गोष्ट वाचा →नारद आणि तेलाचे मडके

पुराण मधील आणखी

बाळासोबत विचार करा

तुमच्या बालपणीचा कोणता सण तुम्हाला तुमच्या बाळासोबत सगळ्यात जास्त साजरा करायला आवडेल?

संकल्प: प्रत्येक निरोपातही प्रेम माझ्यासोबत राहते, आणि आनंद नेहमी परत येतो.

पात्रे

अनया
— बाप्पांसाठी मोदक करायला आवडणारी सात वर्षांची मुलगी.
गणेश (बाप्पा)
— पुढच्या वर्षी पुन्हा येणारे लाडके पाहुणे.
अनयाची आई
— ती मुलीसोबत स्वयंपाक करते, पूजा करते आणि गाणी म्हणते.

बोध

आनंद परत येणार हे माहीत असले, की निरोपही प्रेमाने भरलेला असतो.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

गणपती बाप्पा, माझ्या बाळाला आशीर्वाद द्या. बाळा, पुढच्या वर्षी तूही आमच्यासोबत बाप्पांसाठी नाचशील!

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

बाप्पांना निरोप देताना आपण काय म्हणतो?

स्रोत: महाराष्ट्रातील गणेश चतुर्थी उत्सवाची परंपरा

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • माता खिवींचं ताऱ्यांखालचं स्वयंपाकघर · दिवस 194

    तेच मूल्य

    परंपरा सांगते की माता खिवींनी शीख लंगरला अशी जागा बनवलं जिथे सगळे समान म्हणून बसतात, आणि गुरू ग्रंथ साहिबमध्ये त्यांचा गौरव आहे. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन सुचवतं की आपलंसं करणाऱ्या समाजाचा भाग असल्यानं आईला आधार आणि सुरक्षितता वाटू शकते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

बाप्पाचा निरोप ही गोष्ट काय शिकवते?

हा आनंदी निरोप दाखवतो की पुन्हा एकत्र येण्यावर विश्वास असला, की निरोपही प्रेमाने आणि आशेने भरलेला असू शकतो. प्रत्येक आई आणि बाळासाठी हा एक दिलासा देणारा विचार आहे.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा