Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Puranas · दिवस 273 · आठवडा 39

अरुंधती, स्थिर छोटी चांदणी

गच्चीवर दादी आपल्या गरोदर नातीला वसिष्ठांशेजारची अंधुक अरुंधती चांदणी दाखवते. ती सांगते की अरुंधतीच्या स्थिर निष्ठेची नक्कल कधीच करता आली नाही.

गोष्टीचे तात्पर्य: शांत आणि निष्ठावान, स्थिर प्रेम नेहमी सोबत असतं.

या गोष्टीत

पात्रे
अरुंधती, दादी, वसिष्ठ ऋषी
मूळ ग्रंथ
पुराणे
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 273 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 39 · ७ पैकी दिवस 7
तिमाही
तिमाही 3
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 39: बाळाची वाढ
मंत्र
ॐ

भारतीय लग्नाच्या परंपरेत वधू-वरांना सप्तर्षींमधली वसिष्ठांशेजारची अरुंधती चांदणी स्थिर सहजीवनाचं प्रतीक म्हणून दाखवली जाते, आणि महाभारत सांगतं की तिच्या निष्ठेची नक्कल करता आली नाही. ती होणाऱ्या पालकांना आपल्या बाळासाठी ते जपत असलेल्या स्थिर प्रेमाचा विचार करायला बोलावते. आईच्या शांत मनावरचं संशोधन सुचवतं की जोडीदाराचा भक्कम आधार जाणवल्याने ताण कमी होऊ शकतो.

पण ती नेहमी तिथे असते. फक्त पाहायला हवं.

एका जुन्या घराच्या सपाट गच्चीवर आजीने उबदार फरशीवर सुती गादी अंथरली आणि तिच्यावर थोपटलं. "या, दोघंही इथे पडा. आज रात्री चांदण्या निघाल्या आहेत."

बाळ लवकरच येणार असल्याने गोल, जड झालेली तिची नात हळूच, काळजीपूर्वक खाली बसली. तिचा नवरा तिच्या शेजारी पडला. आजी त्यांच्या डोक्याशी मांडी घालून बसली, तिच्या चांदीच्या बांगड्या किणकिणत होत्या.

"त्या सात तेजस्वी चांदण्या दिसतात?" उत्तरेकडे बोट दाखवत ती म्हणाली. "मोठ्या पळीसारख्या आकाराच्या?"

"सप्तर्षी," नवरा म्हणाला. "सात ऋषी."

"छान," दादी म्हणाली. "आता दांड्याच्या टोकाकडून दुसऱ्या चांदणीकडे पाहा. ते वसिष्ठ, ज्ञानी ऋषी. त्यांच्या अगदी शेजारी नीट पाहा. एक इवलीशी, अंधुक चांदणी दिसते का, इतकी जवळ की जवळजवळ त्यांना चिकटलेली?"

नातीने डोळे बारीक केले. "हो! त्यांच्या अगदी शेजारी एक छोटीशी आहे."

"ती," दादी म्हणाली, "अरुंधती, वसिष्ठांची पत्नी. तुम्हाला माहीत आहे का, तुमच्या लग्नात गुरुजींनी ती तुम्हा दोघांना दाखवली होती?"

"आठवतं," नवरा हसला. "मला ती सापडलीच नव्हती. मी फक्त हो म्हणालो."

दादीही हसली. "बहुतेक नवरदेव तसंच करतात. आता मी सांगते, प्रत्येक नव्या जोडप्याला ती आपण का दाखवतो."

तिने मांडीवर हात जोडले.

"फार पूर्वी सात ऋषी आपल्या पत्नींसोबत एका वनातल्या आश्रमात राहायचे. सगळ्या पत्नी चांगल्या आणि सौम्य होत्या, आणि अरुंधती सगळ्यात सौम्य होती. ती भव्य नव्हती, प्रसिद्ध नव्हती. ती स्वयंपाक करायची, पवित्र अग्नी सांभाळायची, गायींची, शिष्यांची आणि पाहुण्यांची काळजी घ्यायची. तिचे पती वसिष्ठ म्हणायचे की ती त्यांची सगळ्यात चांगली गुरू आहे, कारण ती नेहमी स्थिर असायची.

"महाभारतातल्या जुन्या कथा सांगतात की एकदा अग्निदेव आश्रमात आले होते. आणि अग्नीवर खूप प्रेम करणाऱ्या स्वाहा देवीला त्यांच्या जवळ राहायचं होतं. म्हणून तिने आपल्या मायेने एकामागून एक प्रत्येक ऋषिपत्नीचं रूप घेतलं, म्हणजे तिला त्यांना भेटता येईल.

"तिने पहिल्या पत्नीचं रूप घेतलं. मग दुसरीचं. मग तिसरीचं, चौथीचं, पाचवीचं आणि सहावीचं.

"पण जेव्हा तिने अरुंधतीचं रूप घ्यायचा प्रयत्न केला, तेव्हा तिला ते जमलं नाही. कितीही प्रयत्न केला तरी जमेना. अरुंधतीचं प्रेम आणि चांगुलपणा इतका स्थिर आणि इतका खरा होता की त्याची नक्कल कोणालाच करता येत नव्हती, देवीलाही नाही."

"मग काय झालं?" नातीने विचारलं.

"स्वाहाने प्रयत्न सोडून दिला," हसत दादी म्हणाली. "आणि ती म्हणाली, 'अरुंधतीची निष्ठा डोंगरासारखी आहे. ती तिच्याशिवाय कोणीच धारण करू शकत नाही.'

"आणि म्हणून, देवांनी सात ऋषींना आकाशात चांदण्या म्हणून ठेवलं, तेव्हा त्यांनी अरुंधतीलाही तिथे ठेवलं, वसिष्ठांच्या अगदी शेजारी. पुढे नाही. मागे नाही. त्याच्या शेजारी. छोटी, शांत आणि स्थिर. तेव्हापासून ती तिथेच आहे, प्रत्येक रात्री, प्रत्येक ऋतूत, प्रत्येक वर्षी."

नवरा वर पाहत थोडा वेळ गप्प राहिला. "म्हणूनच गुरुजी लग्नात ती दाखवतात."

"हो," दादी म्हणाली. "आपण नव्या जोडप्यांना सांगतो: वसिष्ठ आणि अरुंधतीसारखे व्हा. परिपूर्ण नाही. मोठ्याने नाही. फक्त स्थिर. एकमेकांच्या शेजारी, नेहमी."

ती क्षणभर गप्प राहिली. मग तिने हात पुढे करून आपला सुरकुतलेला हात नातीच्या पोटावर ठेवला. बाळाने हळूच एक धक्का दिला.

ती म्हणाली, "लवकरच तुम्ही दोन नाही, तीन तारे व्हाल. एका रात्री तुमचं बाळ तुमच्या कुशीतून वर पाहील, आणि तुम्ही सप्तर्षी दाखवाल, मोठ्या चांदणीशेजारची इवलीशी चांदणी शोधाल, आणि ही गोष्ट पुन्हा सांगाल. असंच चालत येतं, आजीकडून आईकडे, आईकडून बाळाकडे."

नातीने आपला हात आजीच्या हातावर ठेवला. नवऱ्याने आपला हात दोघींच्या हातांवर ठेवला.

"ती खूप छोटी आहे, दादी," वर पाहत नात हळूच म्हणाली. "अरुंधती. ती जेमतेम दिसते."

"स्थिर गोष्टी अनेकदा अशाच असतात," दादी म्हणाली. "पण ती नेहमी तिथे असते. फक्त पाहायला हवं."

गच्च्यांवरून एक गार झुळूक आली, कोणाच्यातरी बागेतला मोगऱ्याचा सुगंध घेऊन. खाली गल्लीतून एक स्कूटर फटफटत गेली आणि आवाज विरून गेला. त्यांच्या वर सात ऋषी आकाशातून हळूहळू फिरत होते, आणि दांड्याच्या दुसऱ्या चांदणीशेजारी ती छोटीशी अंधुक चांदणी आपली जागा धरून होती. स्थिर गोष्टी अनेकदा छोट्या असतात, पण नेहमी तिथे असतात.

बाळा, एक दिवस आम्ही तुझ्यासोबत गच्चीवर पडू, आणि कधीच आपली जागा न सोडणारी ती इवलीशी चांदणी तुला दाखवू.

पुढची गोष्ट वाचा →दिलीप आणि नंदिनी

पुराण मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: पुराणे · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

भारतभरातल्या हिंदू लग्नांमध्ये नवविवाहित जोडप्याला स्थिर सहजीवनाचं प्रतीक म्हणून सप्तर्षींमधली, वसिष्ठांशेजारची अंधुक अरुंधती चांदणी अनेकदा दाखवली जाते. पौराणिक परंपरा याचं कारण सांगते: स्वाहा देवीने ऋषिपत्नींची रूपं घेतली, तेव्हा तिला सहा जणींची नक्कल करता आली, पण अरुंधतीची कधीच नाही. हे पुनर्कथन कथेला एका कौटुंबिक प्रसंगात गुंफतं: उबदार गच्चीवर आपल्या गरोदर नातीला चांदणी दाखवणारी आजी, आणि लग्नात आपण फक्त हो म्हणालो हे कबूल करणारा नवरा. स्थिर गोष्टी अनेकदा छोट्या असतात, ही तिची शांत जाणीव, लवकरच तीन तारे होणाऱ्या पालकांसाठी तिला रात्रीची एक सुंदर गोष्ट बनवते.

बाळासोबत विचार करा

आजीकडून आईकडे, आईकडून बाळाकडे, कुटुंबातल्या कोणत्या गोष्टी तुम्हाला तुमच्या बाळापर्यंत पोहोचवायच्या आहेत?

संकल्प: आमचं प्रेम स्थिर आहे. आम्ही नेहमी आमच्या बाळाच्या शेजारी असू.

आशीर्वाद: तुमचं प्रेम प्रत्येक ऋतूत स्थिर राहो, आणि तुमच्या बाळाला तुम्ही नेहमी त्याच्या शेजारी सापडा.

पात्रे

अरुंधती
— वसिष्ठांच्या शेजारी चमकणारी शांत, स्थिर चांदणी.
दादी
— गोष्ट पुढे पोहोचवणारी प्रेमळ आजी.
वसिष्ठ ऋषी
— ज्यांच्या चांदणीशेजारी अरुंधती राहते ते ऋषी.

बोध

शांत आणि निष्ठावान, स्थिर प्रेम नेहमी सोबत असतं.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, एका रात्री आम्ही तुला ती इवलीशी चांदणी दाखवू. तिच्यासारखंच आमचं तुझ्यावरचं प्रेम नेहमी तिथे असेल.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

आकाशात वसिष्ठांच्या शेजारी कोणती इवलीशी चांदणी असते?

स्रोत: पौराणिक परंपरा

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 39व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

अरुंधती, स्थिर छोटी चांदणी ही गोष्ट काय शिकवते?

भारतीय लग्नाच्या परंपरेत वधू-वरांना सप्तर्षींमधली वसिष्ठांशेजारची अरुंधती चांदणी स्थिर सहजीवनाचं प्रतीक म्हणून दाखवली जाते, आणि महाभारत सांगतं की तिच्या निष्ठेची नक्कल करता आली नाही. ती होणाऱ्या पालकांना आपल्या बाळासाठी ते जपत असलेल्या स्थिर प्रेमाचा विचार करायला बोलावते. आईच्या शांत मनावरचं…

अरुंधती, स्थिर छोटी चांदणी गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 39 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा