Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Sikh · गोष्ट संग्रह

बीबी अमरोंचे पहाटेचे शबद

वृद्ध अमरदासांनी आयुष्यभर देवाचा शोध घेतला आहे. पहाटेपूर्वी बीबी अमरो लोणी घुसळताना गुरु नानकांचे शबद गातात.

गोष्टीचे तात्पर्य: प्रेमाने गायलेले गाणे एखाद्याला घरची वाट दाखवू शकते.

या गोष्टीत

पात्रे
बीबी अमरो, अमरदास, गुरु अंगद
मूळ ग्रंथ
जनमसाखी
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जनमसाखी · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

शीख इतिहासात, गुरु अमरदासांचा तिसरे गुरु होण्याचा प्रवास एका स्त्रीच्या आवाजाने सुरू होतो. गुरु अंगदांची मुलगी बीबी अमरो पहाटे लोणी घुसळताना गुरु नानकांचे शबद गायच्या, आणि त्यांच्या घरातल्या वृद्ध साधकाने ते ऐकले; हा प्रसंग गुर बिलास आणि सूरज ग्रंथ यांसारख्या पारंपरिक स्रोतांमध्ये जपलेला आहे. अनेक शोधकथा प्रवचनावर किंवा चमत्कारावर फिरतात, पण ही गोष्ट रोजच्या एका कामावर आणि धडा म्हणून न गायलेल्या एका गाण्यावर फिरते. तीर्थयात्रांनी न संपलेला दीर्घ शोध सूर्योदयापूर्वी एका भिंतीपलीकडून पूर्ण होतो. होणाऱ्या आईसाठी ही एक हळुवार आठवण आहे की घरात हळूच गायलेली गाणी आपल्या कल्पनेपेक्षा दूर पोहोचू शकतात.

एका तरुण स्त्रीच्या सकाळच्या शांत भक्तीने आयुष्यभराच्या साधकाला त्यांच्या गुरूंकडे नेले. ही गोष्ट छोट्या, प्रेमळ सवयींच्या आणि आई-वडिलांकडून मुलांकडे हळुवारपणे पोहोचणाऱ्या गाण्यांच्या शक्तीचा सन्मान करते.

तिचा आवाज मोठा नव्हता. तो गोड आणि स्वच्छ होता, दगडांवरून झुळझुळ वाहणाऱ्या पाण्यासारखा.

फार पूर्वी, पंजाबातल्या बासरके गावात अमरदास नावाचे एक प्रेमळ वृद्ध गृहस्थ राहत होते. त्यांची दाढी पांढरी होती, पावले मंद होती, आणि मन ओढीने भरलेले होते.

आयुष्यभर त्यांनी देवाचा शोध घेतला होता. अनेकदा ते पवित्र गंगा नदीकडे लांबचा प्रवास करून गेले होते, तिच्या थंड पाण्यात स्नान करून तिच्या काठी प्रार्थना केली होती.

तरीही प्रत्येक वेळी घरी आल्यावर त्यांच्या आत काहीतरी रिकामेच वाटायचे, भरण्याची वाट पाहणाऱ्या पेल्यासारखे.

त्यांच्या कुटुंबात बीबी अमरो नावाची एक सौम्य तरुण सून होती. अमरदासांच्या पुतण्याशी लग्न होऊन ती बासरकेला आली होती. ती शिखांचे दुसरे गुरु, खडूर गावात राहणाऱ्या गुरु अंगद यांची मुलगी होती.

रोज सकाळी, कोंबडा आरवण्याच्या खूप आधी, बीबी अमरो अंधारात उठायच्या. एक छोटा दिवा लावायच्या, थंड पाण्याने तोंड धुवायच्या, आणि दह्याचे मोठे मातीचे मडके घेऊन बसायच्या.

मग त्या घुसळायला सुरुवात करायच्या. लाकडी रवी पुढे-मागे फिरायची, सळसळ, सळसळ, सळसळ, आणि दही हळूहळू लोण्यात बदलायचे.

घुसळताना त्या गायच्या. वडिलांच्या सहवासात शिकलेले गुरु नानकांचे शबद त्या फिरणाऱ्या लाकडाच्या तालावर हळू आणि स्थिर स्वरात गायच्या.

एका सकाळी अमरदासही लवकर जागे होते. थंड अंधारात ते आपल्या खाटेवर पडले होते, आणि भिंतीपलीकडून त्यांना तिचे गाणे ऐकू आले.

तिचा आवाज मोठा नव्हता. तो गोड आणि स्वच्छ होता, दगडांवरून झुळझुळ वाहणाऱ्या पाण्यासारखा. आणि ती गात असलेले शब्द थेट त्यांच्या हृदयाला भिडले.

त्या शबदात सगळे काही निर्माण करणाऱ्या एकाबद्दल, आपल्या श्वासापेक्षाही जवळ असलेल्या प्रेमाबद्दल, आणि खरा गुरु आपल्या आत समजुतीचा दिवा कसा लावू शकतो याबद्दल सांगितले होते.

अमरदास उठून बसले. गाणे थांबेल या भीतीने श्वास रोखून, न हलता ते ऐकत राहिले.

दिवा फडफडला. रवी फिरत होती, सळसळ, सळसळ. बाहेर पहिल्या करड्या प्रकाशाने आकाशाला स्पर्श केला, आणि एक पक्षी हाक मारू लागला. ताज्या लोण्याचा आणि दिव्याच्या उबदार तेलाचा सुगंध त्या छोट्या घरात भरून गेला, आणि सारे जग जणू श्वास रोखून ऐकत होते.

शबद संपला तेव्हा त्या वृद्धाच्या गालांवर अश्रू चमकत होते. ते उठले आणि स्वयंपाकघराच्या दाराशी गेले.

"मुली," ते हळुवारपणे म्हणाले, "हे शब्द कुणाचे? मी कितीदा गंगेवर गेलो, पण इतके खोलवर भिडणारे काहीच मी कधी ऐकले नाही."

बीबी अमरोंनी वर पाहिले आणि हसल्या. "हे गुरु नानकांचे शब्द आहेत," त्या म्हणाल्या. "माझे वडील, गुरु अंगद, खडूरला रोज ते गातात."

अमरदासांनी हात जोडले. "मग कृपा करून," ते म्हणाले, "मला तुझ्या वडिलांकडे घेऊन चल. ही गाणी जपणाऱ्यांना मला भेटायचे आहे."

बीबी अमरो आनंदल्या. लवकरच ते दोघे खडूरच्या धुळीच्या वाटेने निघाले, ती तरुण स्त्री पांढऱ्या दाढीच्या वृद्धाशेजारी चालत होती, आणि सकाळच्या उन्हात शेतं सोनेरी होत होती.

ते पोहोचले तेव्हा गुरु अंगद त्यांचे स्वागत करायला आले. अमरदास गुरूंपेक्षा वयाने मोठे होते, आणि नातेवाईकही, तरीही त्यांनी खाली वाकून गुरूंच्या पायांना स्पर्श केला.

गुरु अंगदांनी उबदार हातांनी त्यांना उठवले. त्या क्षणी अमरदासांना आपल्या हृदयातला रिकामा पेला काठोकाठ भरल्यासारखा वाटला.

त्यांनी खडूरलाच राहायचे ठरवले. रोज पहाटेपूर्वी ते गुरूंसाठी ताजे पाणी वाहून आणायचे, आणि आपण किती म्हातारे किंवा थकलेले आहोत याची पर्वा न करता सामुदायिक लंगरमध्ये आनंदाने सेवा करायचे.

अनेक वर्षांनी गुरु अंगदांनी या नम्र, प्रेमळ सेवकाची शिखांचे तिसरे गुरु, गुरु अमरदास म्हणून निवड केली. आणि या सगळ्याची सुरुवात अंधारात हळूच गाणाऱ्या एका तरुण स्त्रीपासून झाली होती.

बीबी अमरोंना आपले सकाळचे छोटेसे गाणे काही खास आहे असे कधीच वाटले नाही. त्या फक्त लोणी घुसळत होत्या आणि वडिलांचे शबद आठवत होत्या. तरीही त्यांच्या सौम्य आवाजाने जग बदलणारे एक दार उघडले.

तर आता झोप, बाळा. रोज रात्री मी तुला गाते ती गाणीही छोटीच आहेत, पण ती प्रेमाने भरलेली आहेत, आणि प्रेम आपण कल्पनाही करू शकत नाही इतक्या दूर पोहोचू शकते.

पुढची गोष्ट वाचा →खडूरचे पाणक्ये

शीख मधील आणखी

बाळासोबत विचार करा

तुमच्या लहानपणीची कोणती गाणी किंवा प्रार्थना तुम्हाला तुमच्या बाळापर्यंत पोहोचवायला आवडतील?

संकल्प: माझी प्रेमाची शांत गाणी मला वाटते त्याहून दूर पोहोचतात.

आशीर्वाद: सौम्य गाणी अंधारात तुला शोधोत आणि तुझे हृदय प्रकाशाने भरोत.

पात्रे

बीबी अमरो
— पहाटेचे शबद गाणारी एक सौम्य गायिका.
अमरदास
— उघड्या मनाचे एक प्रामाणिक साधक.
गुरु अंगद
— बीबी अमरोंचे वडील आणि एक प्रेमळ गुरु.

बोध

प्रेमाने गायलेले गाणे एखाद्याला घरची वाट दाखवू शकते.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, रोज सकाळी मी तुला हळूच गाणे म्हणेन. गोड गाणी तुला नेहमी चांगुलपणाकडे नेवोत.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

बीबी अमरोंचे गाणे ऐकून अमरदासांना कसे वाटले?

स्रोत: शीख परंपरा (गुर बिलास; सूरज ग्रंथ; मॅकॉलिफ, द सिख रिलिजन)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

बीबी अमरोंचे पहाटेचे शबद ही गोष्ट काय शिकवते?

एका तरुण स्त्रीच्या सकाळच्या शांत भक्तीने आयुष्यभराच्या साधकाला त्यांच्या गुरूंकडे नेले. ही गोष्ट छोट्या, प्रेमळ सवयींच्या आणि आई-वडिलांकडून मुलांकडे हळुवारपणे पोहोचणाऱ्या गाण्यांच्या शक्तीचा सन्मान करते.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा