Folk Tale · गोष्ट संग्रह
धर्मपद आणि कोणार्कचा शेवटचा दगड
बाराशे कारागीर सूर्यरथाच्या आकाराचे कोणार्कचे सूर्यमंदिर बांधतात. प्रमुख शिल्पकार बिशूचा मुलगा, छोटा धर्मपद, वडिलांना भेटायला किनाऱ्याने चालत येतो.
गोष्टीचे तात्पर्य: मुलाच्या ताज्या कल्पनाही मोठी अडचण सोडवू शकतात.
या गोष्टीत
- पात्रे
- धर्मपद, बिशू महाराणा, राजा नरसिंहदेव
- मूळ ग्रंथ
- कोणार्क सूर्यमंदिराची ओडिया लोककथा (१३वे शतक, राजा नरसिंहदेव पहिला)
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 5–10 वर्षांची मुले
स्रोत: लोक परंपरेतील कथा
या गोष्टीमागे
ओडिशाच्या किनाऱ्यावर, पूर्व गंग वंशाच्या राजा नरसिंहदेव पहिल्याच्या काळात तेराव्या शतकात बांधलेले कोणार्कचे सूर्यमंदिर सूर्यदेवाच्या भव्य रथाच्या आकाराचे आहे; त्याची कोरीव चाके आजही पर्यटकांना आकर्षित करतात, आणि दर हिवाळ्यात तिथे कोणार्क नृत्य महोत्सव भरतो. ओडिया लोककथा प्रमुख शिल्पकार बिशू महाराणा आणि त्याचा बारा वर्षांचा मुलगा धर्मपद यांची गोष्ट सांगते, ज्याने कळसाच्या दगडाचे कोडे सोडवले. हे हळुवार पुनर्कथन मुद्दाम त्या आनंदी क्षणाला थांबते, जेव्हा सूर्योदयाला दगड जागी बसतो आणि वडील मुलाला उंच उचलतात. होणाऱ्या आई-बाबांसाठी ती जुन्या प्रश्नांकडे मूल घेऊन येणाऱ्या ताज्या नजरेचा आनंद साजरा करते.
धर्मपदची गोष्ट मुलाच्या स्वच्छ, जिज्ञासू मनाचा आणि पुन्हा एकत्र आलेल्या कुटुंबाच्या आनंदाचा सन्मान करते. ती आठवण करून देते की शहाणपण आपल्यातल्या सगळ्यात लहानांकडूनही येऊ शकते.
हे तुझ्या बाबांना दे, आणि त्यांना सांग की आम्ही प्रेमाने वाट पाहिली
खूप वर्षांपूर्वी, ओडिशाच्या सोनेरी किनाऱ्यावर, जिथे समुद्र मंद, स्थिर गर्जना करत येतो, नरसिंहदेव नावाच्या राजाला एक अद्भुत स्वप्न पडले.
त्याला सूर्यदेवासाठी, सूर्याच्याच रथाच्या आकाराचे एक मंदिर बांधायचे होते, ज्याला दगडाची मोठी चाके असतील आणि सात दगडी घोडे त्याला सकाळच्या आकाशाकडे ओढत नेतील.
त्याने देशातले सगळ्यात उत्तम बाराशे पाथरवट बोलावले. त्यांचा प्रमुख होता बिशू महाराणा नावाचा एक महान शिल्पकार.
बिशू काम सुरू करायला आपले गाव सोडून निघाला, तेव्हा त्याच्या पत्नीला त्यांचे पहिले बाळ होणार होते. त्याने हळूच तिचे हात धरले. "मंदिर पूर्ण झाले की मी परत येईन," त्याने वचन दिले.
कामाला खूप, खूप वर्षे लागली. कारागिरांनी नाचणाऱ्या मूर्ती, हत्ती, फुले आणि वादक घडवले. त्यांनी चोवीस मोठी चाके कोरली, आणि प्रत्येक चाक म्हणजे सावलीवरून वेळ सांगणारे एक सूर्यघड्याळ होते.
दूर गावात बिशूच्या मुलाचा जन्म झाला. आईने त्याचे नाव धर्मपद ठेवले. तो जिज्ञासू आणि हुशार होऊन मोठा झाला, नेहमी गोष्टी कशा चालतात ते विचारत आणि खड्यांचे छोटे मनोरे रचत.
तो अनेकदा विचारायचा, "माझे बाबा कुठे आहेत?" आणि आई हसून म्हणायची, "ते सूर्यासाठी घर बांधत आहेत. एक दिवस तू त्यांना भेटशील."
धर्मपद बारा वर्षांचा झाला तेव्हा तो म्हणाला, "आई, मला आता बाबांना भेटायला जायचे आहे."
आईने आपल्या बागेतल्या गोष्टींपासून बनवलेले गोड पोळे बांधून दिले, कापडात गुंडाळले, आणि त्याला आशीर्वाद दिला. "हे तुझ्या बाबांना दे, आणि त्यांना सांग की आम्ही प्रेमाने वाट पाहिली," ती म्हणाली.
धर्मपद अनेक दिवस किनाऱ्याने चालत गेला, आणि मग त्याला ते दिसले: वाळूतून उंच उठलेला प्रचंड दगडी रथ, घरांपेक्षा उंच चाके, आणि कोरीव कामाने भरलेल्या भिंती.
पण कारागीर आनंदी दिसत नव्हते. ते काळजीत चेहरे करून सावलीत बसले होते.
धर्मपदने एका कारागिराला विचारले की बिशू महाराणा कोण, आणि त्याने एकट्या बसलेल्या एका थकलेल्या शिल्पकाराकडे बोट दाखवले.
"बाबा, मी तुमचा मुलगा आहे," धर्मपद हळूच म्हणाला, गोड पोळ्यांचे कापड पुढे करत.
बिशूने वर पाहिले. त्याला मुलाच्या चेहऱ्यात आपल्या पत्नीचे डोळे दिसले, आणि त्याच्या स्वतःच्या डोळ्यांत पाणी आले. त्याने धर्मपदला मिठीत ओढले आणि खूप वेळ धरून ठेवले.
मग धर्मपदने विचारले, "बाबा, सगळे इतके उदास का दिसत आहेत?"
बिशूने उसासा टाकला. "मंदिर जवळजवळ पूर्ण झाले आहे. फक्त एक दगड उरला आहे, अगदी वरचा कळसाचा दगड. सगळा मनोरा एकत्र धरून ठेवण्यासाठी तो अगदी नेमका बसायला हवा. आम्ही कित्येक दिवस प्रयत्न केला, पण कोणालाच तो नीट बसवता येत नाही. राजाने उद्या सकाळपर्यंत हे काम व्हायला सांगितले आहे."
धर्मपद खूप वेळ मनोऱ्याकडे वर पाहत राहिला. मग त्याने वर चढून पाहू द्यायची परवानगी मागितली.
कारागीर प्रेमाने हसले. "बाराशे कुशल कारागिरांनी प्रयत्न केला," ते म्हणाले. "एक मूल काय करणार?" पण बिशू म्हणाला, "त्याला पाहू द्या."
धर्मपद काळजीपूर्वक वर चढला. त्याने दगड, त्यांचे कोन, आणि प्रत्येक तुकडा दुसऱ्यावर कसा टेकला आहे ते नीट पाहिले. त्याला घरी रचलेले खड्यांचे सगळे मनोरे आठवले, आणि शेवटचा खडा नेमका कसा ठेवावा लागायचा तेही.
तो खाली आला आणि वाळूत रेषा काढून, दगड कसा फिरवावा आणि खाली उतरवावा हे शांतपणे समजावले.
कारागिरांनी ऐकले. हळूहळू त्यांचे चेहरे बदलले. त्यांनी त्याच्या पद्धतीने प्रयत्न केला, दिव्यांच्या उजेडात रात्रभर काम करत, आणि शेजारी समुद्र गात होता.
आणि सूर्याच्या पहिल्या किरणांनी किनाऱ्याला स्पर्श करताच, कळसाचा दगड मऊ, नेमक्या टिचकीसह जागी बसला.
बाराशे आवाजांतून मोठा जल्लोष उठला. बिशूने आपल्या मुलाला उंच उचलले, आणि सकाळचा सूर्य सूर्यदेवाच्या पूर्ण झालेल्या रथावर सोनेरी चमकला.
लोक आजही धर्मपदची गोष्ट सांगतात, ज्या मुलाच्या स्वच्छ नजरेला सगळ्यात शहाण्या कारागिरांना न दिसलेले दिसले, आणि कोणार्कचे सूर्यमंदिर आजही समुद्राजवळ उभे आहे, त्याची दगडी चाके तास मोजत.
तर आता झोप, बाळा. तू या जगात ताजी नजर घेऊन येशील, आणि एक दिवस बाकी सगळे अजूनही शोधत असलेले उत्तर कदाचित तुला दिसेल.
लोककथा मधील आणखी
बाळासोबत विचार करा
एखाद्या मुलाच्या साध्या प्रश्नामुळे तुम्हाला कधी एखादी गोष्ट नव्या पद्धतीने दिसली आहे का?
संकल्प: माझे बाळ या जगात आणणाऱ्या ताज्या शहाणपणावर माझा विश्वास आहे.
आशीर्वाद: तुझी नजर स्वच्छ आणि जिज्ञासू राहू दे, आणि तुला नेहमी नेमका बसणारा दगड सापडू दे.
पात्रे
- धर्मपद
- — बांधकामाची आवड असलेला हुशार, जिज्ञासू मुलगा.
- बिशू महाराणा
- — प्रमुख शिल्पकार, धर्मपदचे वडील.
- राजा नरसिंहदेव
- — सूर्यमंदिराचे स्वप्न पाहणारा राजा.
बोध
मुलाच्या ताज्या कल्पनाही मोठी अडचण सोडवू शकतात.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या बाळा, तू जिज्ञासू आणि हुशार होऊन, नव्या कल्पनांनी भरलेला मोठा हो.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
कोणार्कचे मंदिर कशाच्या आकाराचे होते?
स्रोत: कोणार्क सूर्यमंदिराची ओडिया लोककथा (१३वे शतक, राजा नरसिंहदेव पहिला)
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
धर्मपद आणि कोणार्कचा शेवटचा दगड ही गोष्ट काय शिकवते?
धर्मपदची गोष्ट मुलाच्या स्वच्छ, जिज्ञासू मनाचा आणि पुन्हा एकत्र आलेल्या कुटुंबाच्या आनंदाचा सन्मान करते. ती आठवण करून देते की शहाणपण आपल्यातल्या सगळ्यात लहानांकडूनही येऊ शकते.