World · દિવસ 12 · અઠવાડિયું 2
હાથણી અને એનું નાનકડું પ્રકાશ-કિરણ

નાનકડો હાથી અંશુ કાબિની નદીના કિનારે તેજસ્વી અને જિજ્ઞાસુ છે. એક ગરમ બપોરે એ એક સીધા, લપસણા કિનારે જતો રહે છે.
વાર્તાની શીખ: માનું શાંત, પ્રેમભર્યું માર્ગદર્શન બાળકને સલામત રાખે છે.
આ વાર્તામાં
- પાત્રો
- અંશુ, ઇલા, કવિ
- સ્રોત ગ્રંથ
- દક્ષિણ ભારતની કાબિની નદીના કિનારે રચાયેલી મૌલિક પ્રકૃતિ-કથા
- વાંચન સમય
- 4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)
દિવસ 12 એક નજરે
- અઠવાડિયું
- અઠવાડિયું 2 · 7 માંથી દિવસ 5
- ત્રિમાસિક
- ત્રિમાસિક 1
- આ અઠવાડિયે બાળક
- ઓવ્યુલેશન નજીક છે. તે અંડકોષ પરિપક્વ થઈ રહ્યો છે જે આગળ જતાં તમારું બાળક બની શકે છે. અઠવાડિયું 2: બાળકનો વિકાસ
- આજની વાર્તા
- હાથણી અને એનું નાનકડું પ્રકાશ-કિરણ
- મંત્ર
- ગાયત્રી મંત્ર
- ગર્ભ સંવાદ
- આ અઠવાડિયે બાળક સાથે વાત કરો
ભારતનાં જંગલોમાં મા હાથણીઓ પોતાનાં બચ્ચાંનું શાંતિથી અને પાસે રહીને રક્ષણ કરવા માટે જાણીતી છે, અને ઘણી સંસ્કૃતિઓ એમને રક્ષણ કરતા પ્રેમનું ચિત્ર માને છે. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે પ્રતિક્રિયા આપતાં પહેલાં થોભીને શ્વાસ લેવાથી મા ચિંતાનો સ્થિરતાથી જવાબ આપી શકે છે.
એ અવાજનો અર્થ હતો સલામત. એ અવાજનો અર્થ હતો ઘર.
કાબિની નદીના કિનારે વાંસના જંગલમાંથી હાથીઓનું એક ટોળું ધીમે ધીમે ચાલતું હતું. નરમ માટી પર એમના મોટા ભૂખરા પગનો લગભગ અવાજ જ નહોતો થતો.
એમાં ઇલા નામની એક મા હાથણી હતી. આજકાલ એની આખી દુનિયા એના નાનકડા દીકરા અંશુ જેવડી જ હતી. એ નાનો અને કરચલીવાળો હતો, માથાના પ્રમાણમાં કાન બહુ મોટા, અને સૂંઢ કેમ વાપરવી એ હજી આવડતું નહોતું. જીપમાંથી ટોળા પર નજર રાખતા જંગલના રક્ષકો એને નાનકડું પ્રકાશ-કિરણ કહેતા, કારણ કે એ ક્યારેય સ્થિર રહેતો જ નહીં.
અંશુને બધું જ રસપ્રદ લાગતું. પતંગિયું એટલે પાછળ દોડવાની વસ્તુ. નીચે પડેલું ફણસ એટલે ગબડાવવાની વસ્તુ. ચટ્ટક લાલ ફૂલ એટલે સૂંઘવાની, છીંક ખાવાની, અને ફરી સૂંઘવાની વસ્તુ.
ઇલા ટોળાના સૌથી વૃદ્ધ હાથી કવિની બાજુમાં ચાલતી હતી. એના દંતશૂળ લાંબા હતા અને એના પર જૂના ઘાનાં નિશાન હતાં. એ પાસે હોય ત્યારે આખું ટોળું વધુ શાંત અનુભવતું.
"એ બહુ આમતેમ ભટકે છે," સાગના ઝાડ પાસે ગરોળી સાથે રમતા અંશુને જોતાં ઇલાએ ધીમા ઘેરા અવાજે કહ્યું. "એ એટલો તેજસ્વી છે કે જોખમ છે એ જ ભૂલી જાય છે."
કવિએ ધીમેથી સૂંઢ હલાવી. "પ્રકાશનું કિરણ પડછાયાનો વિચાર નથી કરતું," એણે કહ્યું. "સૌથી બહાદુર નાનકડા કિરણને પણ છાયાની જરૂર હોય છે. એટલે જ તો એની પાસે તું છે. એની બાજુમાં ચાલવા. જરૂર પડે ત્યારે એની છાયા બનવા."
ઇલાને થોડું સારું લાગ્યું. પણ એ જોતી રહી.
ટોળું નદી તરફ ચાલ્યું. બપોર ગરમ હતી, અને એમને ઠંડા કાદવ અને પાણીની સુગંધ આવતી હતી. બચ્ચાં ઉતાવળ કરવા લાગ્યાં.
અંશુએ ખુશીનો નાનકડો ચિંઘાડ કર્યો અને આગળ દોડ્યો. એને પગની આંગળીઓ વચ્ચે કાદવ અનુભવવો હતો.
પાણી પીવાની રોજની જગ્યા પહોળી અને છીછરી હતી, બચ્ચાં માટે સલામત. પણ અંશુ બીજી બાજુ વળ્યો, કિનારાના એવા ભાગ તરફ જ્યાં માટી સીધી ઢાળવાળી અને લપસણી હતી, અને બરુની પેલે પાર નદી ઊંડી અને ઝડપી વહેતી હતી.
ઇલાને ડરનો ઠંડો ઝટકો લાગ્યો. જે જોખમ અંશુ નહોતો જોઈ શકતો એ એ જોઈ શકતી હતી. પહેલો વિચાર આવ્યો કે જોરથી ચિંઘાડીને એની તરફ દોડી જાય.
પણ એણે પોતાને રોકી. મોટો અવાજ એને ડરાવી દે. એ ઊછળે, લપસે, અને પાણીમાં પડી જાય. એટલે એણે ધીમે ધીમે શ્વાસ લીધો અને કવિના શબ્દો યાદ કર્યા. એની બાજુમાં ચાલ. એની છાયા બન.
અંશુ કિનારે પહોંચ્યો. એણે સૂંઢથી ભીના કાદવને થપથપાવ્યો. એણે એક પગલું વધુ ભર્યું, અને એના પગ નીચેથી કિનારાનો એક ટુકડો સરકી ગયો. નવાઈની નાનકડી ચીસ સાથે એ થોડો નીચે લપસ્યો.
એ પાણીમાં નહોતો. પણ એ લપસણી જમીન પર હતો, અને શું કરવું એ એને સમજાતું નહોતું. એણે પહોળી, ચિંતાભરી આંખે પાછળ માને શોધી.
ઇલા આવી જ રહી હતી. એણે જરાય અવાજ ન કર્યો. એ ઝડપથી પણ સ્થિર પગલે ચાલી અને પોતાનું વિશાળ શરીર અંશુ અને નદીની વચ્ચે મૂકી દીધું. હવે એની એ બાજુ એક મોટી ભૂખરી દીવાલ હતી, અને એ વધુ લપસી શકે એમ નહોતો.
પછી એણે સૂંઢ લંબાવી. એણે એને ખેંચ્યો નહીં. ફક્ત સૂંઢની અણી એના નાના ખભા ફરતે વીંટાળીને એને પકડી રાખ્યો. અને એણે એક ધીમો, ઘેરો ગડગડાટ કર્યો, એટલો ધીમો કે અંશુએ એ કાને સાંભળ્યો એના કરતાં છાતી અને પગમાં વધુ અનુભવ્યો.
એ અવાજનો અર્થ હતો સલામત. એ અવાજનો અર્થ હતો ઘર.
અંશુનું ધ્રૂજવું બંધ થયું. એ માને અઢેલીને ઊભો રહ્યો. સૂંઢ હજી એની પીઠ પર રાખીને ઇલાએ એને હળવેથી બાજુએ ધકેલ્યો, એક પગલું, પછી બીજું, કિનારાથી દૂર, ઉપર મજબૂત ઘાસવાળી જમીન પર.
એણે છોડ્યો નહીં. એ એને છેક ટોળાની વચ્ચે પાછી લઈ ગઈ, જ્યાં કવિ અને બીજા શાંતિથી રાહ જોતા હતા.
અંશુ માના આગલા પગને ચોંટી ગયો અને હલવાનું નામ ન લીધું. એણે માથું એના શરીર નીચેની છાયામાં સંતાડી દીધું. માની પડખે જ ધરતી પરની સૌથી સલામત જગ્યા છે. ઇલા એકદમ સ્થિર ઊભી રહી અને સૂંઢ એની પીઠ પર રાખીને એને જ્યાં સુધી ગમે ત્યાં સુધી ત્યાં રહેવા દીધો.
ટોળાએ નદીના સલામત, છીછરા ભાગમાં પાણી પીધું. સૂરજ નીચે ઊતર્યો. કાબિની પરનું આકાશ નારંગી અને પછી ગુલાબી થયું, અને ઝાડ પરથી મોર ટહુકવા લાગ્યા.
ટોળું આગળ ચાલ્યું ત્યારે અંશુ આગળ ન દોડ્યો. એ માની બિલકુલ બાજુમાં ચાલ્યો, એટલો નજીક કે દરેક પગલે બંનેનાં પડખાં અડકતાં, મોટા પડછાયામાં સમાયેલો એક નાનકડો ભૂખરો આકાર. નાનકડો અંશુ માની પડખે ચાલતાં શીખ્યો.
નાનકડા, તારી બાજુમાં હંમેશાં કોઈ ને કોઈ ચાલતું હશે, એટલું નજીક કે અડી શકાય.
વિશ્વ માંથી વધુ
3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો
સ્રોત: વિશ્વ પરંપરાથી પ્રેરિત મૌલિક વાર્તા
આ વાર્તા પાછળ
દક્ષિણ ભારતની કાબિની નદીના કિનારે વાંસનાં ઝુંડોમાં, જ્યાં દેશનાં કેટલાંક સૌથી પ્રિય હાથી-ટોળાં રહે છે, રચાયેલી આ એક મૌલિક પ્રકૃતિ-કથા છે, કોઈ પરંપરાગત વાર્તા નહીં. જંગલી હાથીઓના પરિવારોની આગેવાની માતાઓ અને મોટી હાથણીઓ કરે છે, જે બચ્ચાંને પાસે રાખે છે અને ધીમા ગડગડાટથી વાત કરે છે, અને વાર્તા આ સાચી નિકટતામાંથી પ્રેરણા લે છે. એની ખાસ વાત એક એવી મા છે જે ઉતાવળને બદલે શાંતિ પસંદ કરે છે: ચિંઘાડવાને બદલે એ ધીમે શ્વાસ લે છે, શાંતિથી ચાલે છે, અને સૂંઢ તથા હૂંફાળા ગડગડાટથી પોતાના જિજ્ઞાસુ દીકરાને મજબૂત જમીન પર પાછો લાવે છે. ગર્ભાવસ્થામાં વાંચતાં એ સ્થિર, ધીરજવાળા માતૃત્વનું આશ્વાસન આપતું ચિત્ર છે, અને એવા નાનકડાનું જે તમારી બાજુમાં ચાલતાં શીખે છે.
બાળક સાથે વિચારો
એવો સમય યાદ કરો જ્યારે તમે સંપૂર્ણ સલામત અને સુરક્ષિત અનુભવ્યું હોય. તમારા નાનકડા માટે, અત્યારે અને એ મોટું થાય ત્યારે પણ, એવો જ સલામત આશરો તમે કેવી રીતે બનાવી શકો?
સંકલ્પ: હું સલામતી અને હૂંફનો સ્રોત છું. મારો પ્રેમ મારા બાળક માટે રક્ષણની ઢાલ છે.
આશીર્વાદ: તમે તમારી પોતાની રક્ષણ કરવાની સહજ શક્તિને અડગ રીતે અનુભવો. તમારા બાળક માટેના તમારા ઊંડા પ્રેમ પર ભરોસો રાખો, કારણ કે એ જ તમારો સૌથી શક્તિશાળી માર્ગદર્શક છે.
પાત્રો
- અંશુ
- — એક જિજ્ઞાસુ હાથીનું બચ્ચું, જેને પતંગિયાં અને ફૂલ ગમે છે.
- ઇલા
- — એક મા હાથણી, જે છાયા બનીને દીકરાની બાજુમાં ચાલે છે.
- કવિ
- — એક જ્ઞાની વૃદ્ધ હાથી, જે શાંત સલાહ આપે છે.
બોધ
માનું શાંત, પ્રેમભર્યું માર્ગદર્શન બાળકને સલામત રાખે છે.
તમારા બાળકને શું કહેવું
નાનકડા, દુનિયાને અચરજથી જોજે. હું હંમેશાં તારી બાજુમાં ચાલીશ.
મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો
અંશુને શું શું જોવું ગમતું હતું?
સ્રોત: દક્ષિણ ભારતની કાબિની નદીના કિનારે રચાયેલી મૌલિક પ્રકૃતિ-કથા
આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગર્ભ સંવાદ — બાળક સાથે વાતો અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 2મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
હાથણી અને એનું નાનકડું પ્રકાશ-કિરણ વાર્તા શું શીખવે છે?
ભારતનાં જંગલોમાં મા હાથણીઓ પોતાનાં બચ્ચાંનું શાંતિથી અને પાસે રહીને રક્ષણ કરવા માટે જાણીતી છે, અને ઘણી સંસ્કૃતિઓ એમને રક્ષણ કરતા પ્રેમનું ચિત્ર માને છે. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે પ્રતિક્રિયા આપતાં પહેલાં થોભીને શ્વાસ લેવાથી મા ચિંતાનો સ્થિરતાથી જવાબ આપી શકે છે.
હાથણી અને એનું નાનકડું પ્રકાશ-કિરણ ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?
આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 2 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.