Garbh Katha
मोफत सुरू करा

World · दिवस 12 · आठवडा 2

हत्तीण आणि तिचा छोटा प्रकाशकिरण

हत्तीण आणि तिचा छोटा प्रकाशकिरण — जगभरातील गोष्टीचे चित्र

काबिनी नदीकाठी हत्तीचं पिल्लू अंशू तेजस्वी आणि कुतूहली आहे. एका तापलेल्या दुपारी तो एका उभ्या, निसरड्या काठाकडे भटकतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: आईचं शांत, प्रेमळ मार्गदर्शन मुलाला सुरक्षित ठेवतं.

या गोष्टीत

पात्रे
अंशू, इला, कवी
मूळ ग्रंथ
दक्षिण भारतातल्या काबिनी नदीकाठची मूळ निसर्गकथा
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 12 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 2 · ७ पैकी दिवस 5
तिमाही
तिमाही 1
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 2: बाळाची वाढ

भारताच्या जंगलांतल्या हत्तिणी आपल्या पिल्लांचं शांतपणे आणि जवळ राहून रक्षण करण्यासाठी ओळखल्या जातात, आणि अनेक संस्कृती त्यांना रक्षण करणाऱ्या प्रेमाचं प्रतीक मानतात. आईच्या शांततेवरचं संशोधन सुचवतं की प्रतिक्रिया देण्याआधी थांबून श्वास घेतल्यानं आईला काळजीच्या क्षणी स्थिरपणे वागता येतं.

तो आवाज म्हणजे सुरक्षितता. तो आवाज म्हणजे घर.

काबिनी नदीकाठच्या बांबूच्या रानातून हत्तींचा एक कळप हळूहळू चालला होता; मऊ मातीवर त्यांच्या मोठ्या करड्या पायांचा जवळजवळ आवाजच होत नव्हता.

त्यांच्यात इला नावाची एक हत्तीण होती. आजकाल तिचं सगळं जग तिच्या लहान मुलाएवढं, अंशूएवढं, होतं. तो लहानसा आणि सुरकुतलेला होता; त्याचे कान डोक्याच्या मानानं खूप मोठे होते, आणि सोंड कशी वापरायची हे त्याला अजून कळत नव्हतं. जीपमधून कळपावर लक्ष ठेवणारे वनरक्षक त्याला छोटा प्रकाशकिरण म्हणायचे, कारण तो कधीच थांबत नसे.

अंशूला सगळंच मनोरंजक वाटायचं. फुलपाखरू म्हणजे पाठलाग करायची गोष्ट. पडलेला फणस म्हणजे लोळवायची गोष्ट. लालभडक फूल म्हणजे हुंगायची, त्यावर शिंकायची आणि पुन्हा हुंगायची गोष्ट.

इला कळपातल्या सगळ्यात वृद्ध हत्तीशेजारी, कवीशेजारी, चालत होती. त्याचे सुळे लांब होते आणि त्यांवर जखमांच्या खुणा होत्या. तो जवळ असला की सगळ्या कळपाला शांत वाटायचं.

"तो किती भटकतो," सागवानाच्या झाडाजवळ एका सरड्याला सोंडेनं टपली मारणाऱ्या अंशूकडे पाहत इला हळू गुरगुरली. "तो इतका तेजस्वी आहे की धोका असतो हेच विसरतो."

कवीने हळूच सोंड हलवली. "प्रकाशकिरण सावल्यांचा विचार करत नाही," तो म्हणाला. "म्हणूनच तर तू त्याच्यासोबत आहेस. त्याच्या शेजारी चालायला. त्याला गरज लागेल तेव्हा त्याची सावली व्हायला."

इलाला बरं वाटलं. पण तिचं लक्ष मात्र त्याच्यावरच होतं.

कळप नदीकडे निघाला. दुपार तापलेली होती, आणि त्यांना थंड चिखलाचा आणि पाण्याचा वास येत होता. पिल्लं घाई करू लागली.

अंशूने आनंदानं छोटीशी चीत्कार केली आणि तो पुढे पळाला. त्याला पायांच्या बोटांमध्ये चिखल अनुभवायचा होता.

नेहमीची पाणी प्यायची जागा रुंद आणि उथळ होती, पिल्लांसाठी सुरक्षित. पण अंशू दुसऱ्याच बाजूला वळला, काठाच्या अशा भागाकडे जिथे माती उभी आणि निसरडी होती आणि लव्हाळ्यांच्या पलीकडे नदी खोल आणि वेगानं वाहत होती.

इलाच्या अंगातून भीतीची एक थंड लहर गेली. त्याला न दिसणारा धोका तिला दिसत होता. तिच्या मनात पहिला विचार आला की जोरात चीत्कार करावा आणि त्याच्याकडे धावावं.

पण तिने स्वतःला थांबवलं. मोठ्या आवाजानं तो घाबरेल. तो दचकेल, घसरेल आणि पाण्यात पडेल. म्हणून तिने हळू श्वास घेतला आणि कवीचे शब्द आठवले. त्याच्या शेजारी चाल. त्याची सावली हो.

अंशू काठापर्यंत पोहोचला. त्याने सोंडेनं ओल्या चिखलावर थापट्या मारल्या. त्याने आणखी एक पाऊल टाकलं, आणि त्याच्या पायाखालचा काठाचा तुकडा ढासळला. आश्चर्यानं चिरका आवाज करत तो थोडा खाली घसरला.

तो पाण्यात पडला नव्हता. पण तो निसरड्या जमिनीवर होता, आणि काय करावं ते त्याला कळत नव्हतं. त्याने मोठ्या, काळजीभरल्या डोळ्यांनी आईला शोधत मागे पाहिलं.

इला आधीच येत होती. तिने कसलाही आवाज केला नाही. ती भराभर पण स्थिरपणे चालत आली आणि तिने आपलं प्रचंड शरीर अंशू आणि नदी यांच्यामध्ये उभं केलं. आता त्याच्या त्या बाजूला एक मोठी करडी भिंत होती, आणि तो आणखी घसरू शकत नव्हता. आईची कूस हीच पृथ्वीवरची सगळ्यात सुरक्षित जागा असते.

मग तिने सोंड पुढे केली. तिने त्याला ओढलं नाही. तिने फक्त सोंडेचं टोक त्याच्या छोट्या खांद्यांभोवती वळवलं आणि त्याला धरून ठेवलं. आणि तिने एक खोल, हळू गुरगुर केली, इतकी हळू की ती त्याला ऐकू येण्यापेक्षा छातीत आणि पायांत जास्त जाणवली.

तो आवाज म्हणजे सुरक्षितता. तो आवाज म्हणजे घर.

अंशूचं थरथरणं थांबलं. तो तिला टेकला. सोंड अजूनही त्याच्या पाठीवर ठेवून इलाने त्याला हळुवारपणे बाजूला ढकललं, एक पाऊल, मग दुसरं, काठापासून दूर आणि वर घट्ट, गवताळ जमिनीवर.

तिने त्याला सोडलं नाही. ती त्याला कळपाच्या मधोमध परत घेऊन गेली, जिथे कवी आणि इतर सगळे शांतपणे वाट पाहत होते.

अंशू तिच्या पुढच्या पायाला बिलगला आणि हलेनाच. त्याने आपलं डोकं तिच्या पोटाखालच्या सावलीत खुपसलं. इला अगदी स्तब्ध उभी राहिली आणि त्याला हवं तितका वेळ तिथे राहू दिलं, तिची सोंड त्याच्या पाठीवर विसावलेली. अगदी धाडसी छोट्या किरणालाही सावली हवी असते.

कळपाने नदीच्या सुरक्षित, उथळ भागात पाणी प्यायलं. सूर्य खाली उतरला. काबिनीवरचं आकाश केशरी आणि मग गुलाबी झालं, आणि झाडांवरून मोर साद घालू लागले.

कळप पुढे निघाला तेव्हा अंशू पुढे पळाला नाही. तो आईच्या अगदी शेजारून चालला, इतका जवळ की प्रत्येक पावलाला त्यांच्या कुशी एकमेकींना घासत होत्या; एका मोठ्या आकाराच्या सावलीत दडलेला एक छोटा करडा आकार. छोटा अंशू आईच्या शेजारी चालायला शिकला.

बाळा, तुझ्या शेजारी नेहमी कुणीतरी चालत असेल, स्पर्श करता येईल इतकं जवळ.

पुढची गोष्ट वाचा →छोटा पक्षी आणि पावसाळा

जगभरातील मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जागतिक परंपरेतून प्रेरित मूळ कथा

या गोष्टीमागे

देशातल्या काही सगळ्यात लाडक्या हत्ती कळपांचं घर असलेल्या, दक्षिण भारतातल्या काबिनी नदीकाठच्या बांबूच्या रानात घडणारी ही पारंपरिक कथा नसून एक मूळ निसर्गकथा आहे. रानटी हत्तींच्या कुटुंबांचं नेतृत्व आई आणि वयस्क हत्तिणी करतात; त्या पिल्लांना जवळ ठेवतात आणि खोल गुरगुरीतून संवाद साधतात, आणि ही कथा त्याच खऱ्या जवळिकीवर आधारलेली आहे. तिचं वेगळेपण म्हणजे घाईऐवजी शांतता निवडणारी आई: चीत्कार करण्याऐवजी ती हळू श्वास घेते, शांतपणे चालत जाते आणि सोंड व सुखावणाऱ्या गुरगुरीनं आपल्या कुतूहली मुलाला घट्ट जमिनीवर परत आणते. गरोदरपणात वाचताना हे स्थिर, संयमी मातृत्वाचं आणि तुमच्या शेजारी चालायला शिकणाऱ्या छोट्या जीवाचं धीर देणारं चित्र आहे.

बाळासोबत विचार करा

मला पूर्णपणे सुरक्षित आणि जपलेलं वाटलं, असा एखादा क्षण आठवा. आता आणि बाळ मोठं होताना, त्याच्यासाठी तसाच सुरक्षित किनारा मी कसा निर्माण करू शकते?

संकल्प: मी सुरक्षिततेचा आणि दिलाशाचा झरा आहे. माझं प्रेम माझ्या बाळासाठी संरक्षक कवच आहे.

आशीर्वाद: तुमच्या स्वतःच्या रक्षण करणाऱ्या अंतःप्रेरणेची अढळ ताकद तुम्हाला जाणवो. बाळावरच्या तुमच्या प्रेमाच्या खोल झऱ्यावर तुमचा विश्वास असो, कारण तुम्हाला कधीही लागणारा तोच सगळ्यात सामर्थ्यवान मार्गदर्शक आहे.

पात्रे

अंशू
— फुलपाखरं आणि फुलं आवडणारं कुतूहली पिल्लू.
इला
— सावलीसारखी आपल्या मुलाच्या शेजारी चालणारी हत्तीण.
कवी
— शांत सल्ला देणारा एक शहाणा वृद्ध हत्ती.

बोध

आईचं शांत, प्रेमळ मार्गदर्शन मुलाला सुरक्षित ठेवतं.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, नवलाईनं जग शोध. मी नेहमी तुझ्या शेजारी चालेन.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

अंशूला काय काय शोधायला आवडायचं?

स्रोत: दक्षिण भारतातल्या काबिनी नदीकाठची मूळ निसर्गकथा

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 2व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

हत्तीण आणि तिचा छोटा प्रकाशकिरण ही गोष्ट काय शिकवते?

भारताच्या जंगलांतल्या हत्तिणी आपल्या पिल्लांचं शांतपणे आणि जवळ राहून रक्षण करण्यासाठी ओळखल्या जातात, आणि अनेक संस्कृती त्यांना रक्षण करणाऱ्या प्रेमाचं प्रतीक मानतात. आईच्या शांततेवरचं संशोधन सुचवतं की प्रतिक्रिया देण्याआधी थांबून श्वास घेतल्यानं आईला काळजीच्या क्षणी स्थिरपणे वागता येतं.

हत्तीण आणि तिचा छोटा प्रकाशकिरण गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 2 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा