Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Jataka · દિવસ 52 · અઠવાડિયું 8

સોનેરી હંસની કોમળ શિખામણ

એક સોનેરી હંસ ગરીબ પરિવારને જરૂર પડે ત્યારે એક સોનેરી પીંછું આપે છે. માતાને ચિંતા થાય છે કે તે આવવાનું બંધ ન કરી દે, અને તે એકસાથે બધાં પીંછાં લેવા માગે છે.

વાર્તાની શીખ: જેટલું છે તેના માટે આભારી રહો; લોભ સારી વસ્તુઓ ગુમાવી દે છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
સોનેરી હંસ, દેવિકા, પ્રિયા
સ્રોત ગ્રંથ
જાતક કથાઓ
વાંચન સમય
5 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 52 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 8 · 7 માંથી દિવસ 3
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 1
આ અઠવાડિયે બાળક
આંગળીઓ અને પગની આંગળીઓ અલગ થવા લાગે છે. બાળક નાની નાની, આપમેળે થતી હલનચલન શરૂ કરે છે. અઠવાડિયું 8: બાળકનો વિકાસ

બૌદ્ધ પરંપરા માને છે કે સંતોષ અને આભાર એક એવી સંપત્તિ છે જેને ડર છીનવી નથી શકતો. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે આભાર વ્યક્ત કરવાની ટેવ ગર્ભાવસ્થામાં ઘણી વાર આવતી ભવિષ્યની ચિંતાઓ હળવી કરવામાં મદદ કરી શકે છે.

સોનું તો આપવામાં હતું

ચમકતાં સોનેરી પીંછાંવાળો એક મોટો હંસ આકાશમાંથી સરકતો નીચે આવ્યો અને તળાવ પર ઊતર્યો, અને કિનારે બેઠેલો ગરીબ બ્રાહ્મણ શ્વાસ લેવાનું પણ ભૂલી ગયો.

આ જાતક કથાઓની એક વાર્તા છે. બ્રાહ્મણનું નામ ઋષભ હતું. તે પાસે જ નદીનાં બરુથી છાયેલી માટીની નાનકડી ઝૂંપડીમાં પોતાની પત્ની દેવિકા અને નાની દીકરી પ્રિયા સાથે રહેતો હતો. તેઓ સારા લોકો હતા, પણ બહુ ગરીબ. ઘણી રાતે બધાંને પૂરતા ભાત પણ ન મળતા. ઋષભ ક્યારેય ફરિયાદ ન કરતો. તે પ્રાર્થના કરતો, મહેનત કરતો, અને જે થોડુંક હોય તે વહેંચી દેતો.

સોનેરી હંસ કોઈ સામાન્ય પક્ષી નહોતો. જાતક કહે છે કે તે બોધિસત્ત્વ હતા, એ જીવ જે એક દિવસ બુદ્ધ બનવાના હતા. તેમણે ઋષભની ભલાઈ અને તેના પરિવારની ભૂખ જોઈ હતી, અને તેઓ મદદ કરવા માગતા હતા.

પાંખોના થોડા ધીમા ફફડાટ સાથે હંસ તળાવ પરથી ઊડ્યો અને નાનકડી ઝૂંપડીના ધૂળવાળા આંગણામાં ઊતર્યો. તેનાં પીંછાં એટલાં ચમકતાં હતાં કે આખું આંગણું ઝળહળી ઊઠ્યું. પ્રિયાનું મોં ખુલ્લું જ રહી ગયું.

હંસે પોતાની લાંબી ડોક નમાવી. પછી, બધાંના આશ્ચર્ય વચ્ચે, તે બોલ્યો.

"મેં તમારી ભલાઈ જોઈ છે," મંદિરની નાની ઘંટડીઓ જેવા અવાજે તેણે કહ્યું. "અને હું તમારી જરૂર જાણું છું. હું તમારી મદદ કરીશ."

તેણે ચાંચ પાછળ વાળી અને હળવેથી એક જ સોનેરી પીંછું ખેંચી કાઢ્યું, અને ઋષભના પગ પાસે મૂક્યું.

"આ બજારમાં લઈ જજો," તેણે કહ્યું. "જ્યારે ફરી મદદની જરૂર પડે, ત્યારે હું પાછો આવીશ."

પછી તેણે પાંખો ફેલાવી અને ઊડી ગયો.

ઋષભ પીંછું બજારમાં લઈ ગયો. તે સાચું સોનું હતું, અને તેની કિંમત એટલી હતી કે ઘણાં અઠવાડિયાં સુધી પરિવારનું પેટ ભરાય.

અને હંસે પોતાનું વચન પાળ્યું. જ્યારે પણ ભાતનો ડબ્બો લગભગ ખાલી થતો, તે પાછો આવતો અને એક વધુ સોનેરી પીંછું મૂકી જતો. દર વખતે બસ એક. ધીમે ધીમે જીવન સુધર્યું. પ્રિયાને નવાં કપડાં મળ્યાં. ઋષભે એ પુસ્તકો ખરીદ્યાં જે તે હંમેશાં વાંચવા માગતો હતો. ઝૂંપડી પર નવું છાપરું આવ્યું.

પણ જેમ જેમ વસ્તુઓ સુધરી, તેમ તેમ દેવિકાના મનમાં એક ચિંતા ઊગવા લાગી.

રોજ તે આકાશ સામે જોતી. જો હંસ આવવાનું બંધ કરી દે તો? જો કોઈ શિકારી તેને પકડી લે તો? જો અમે ફરી ગરીબ થઈ જઈએ તો?

એક સાંજે તેણે પતિને કહ્યું, "ઋષભ, આ સલામત નથી. આપણે એક પક્ષીની રાહ જોઈને બેઠાં છીએ. હવે જ્યારે તે આવે, ત્યારે ચાલો તેનાં બધાં પીંછાં એકસાથે લઈ લઈએ. પછી આપણે ક્યારેય ગરીબ નહીં થઈએ."

ઋષભ ચોંકી ગયો. "દેવિકા, તેણે તો આપણી સાથે હંમેશાં ભલાઈ જ કરી છે. આપણે એવું કેવી રીતે કરી શકીએ?"

પણ દેવિકા ડરી ગઈ હતી, તે પોતાની દીકરીને પ્રેમ કરતી હતી, અને તે વિચાર છોડવા તૈયાર નહોતી.

હવે જ્યારે સોનેરી હંસ આંગણામાં ઊતર્યો, ત્યારે ઋષભ શરમાઈને પાછળ ઊભો રહ્યો અને કંઈ ન બોલ્યો. દેવિકા ઝડપથી આગળ આવી, બંને હાથ લંબાવ્યા અને બોલી, "સોનેરી હંસ, આજે અમને તારાં બધાં પીંછાં આપી દે. એકેએક, એકસાથે."

પણ ત્યારે કંઈક વિચિત્ર બન્યું.

જેવા એ ઝૂંટવી લેવાના શબ્દો બોલાયા, હંસનું સોનું ઝાંખું પડવા લાગ્યું. પીંછે પીંછે ચમક સરકી ગઈ, અને છેવટે તે તેમની સામે કોઈ સામાન્ય પક્ષી જેવો નરમ અને સફેદ ઊભો રહ્યો. એક છૂટું પીંછું તરતું તરતું દેવિકાના હાથમાં આવ્યું, અને તે પણ સાદું સફેદ હતું, સોનાના એક કણ વિનાનું.

દેવિકા તેને તાકી રહી. પછી તે ધૂળમાં બેસી પડી અને રડવા લાગી. ખૂણામાં પ્રિયા રડતી હતી. ઋષભ માથું નમાવીને ઘૂંટણિયે બેસી ગયો.

હંસ તેમની સામે ઊભો હતો. તે ગુસ્સે નહોતો. તે બસ ખૂબ ઉદાસ દેખાતો હતો.

"સોનું તો આપવામાં હતું," તેણે ધીમેથી કહ્યું. "મેં દરેક પીંછું પ્રેમથી, મન મોકળું રાખીને આપ્યું. એટલે જ તે સોનું હતું. ભેટ ઝૂંટવીને લઈ શકાતી નથી. જ્યારે તમે તેને પકડી લો, ત્યારે તે ભેટ રહેતી નથી."

"અમને માફ કરો," દેવિકાએ આંસુઓ વચ્ચે કહ્યું. "મને બહુ ડર લાગતો હતો."

"હું જાણું છું," હંસે કોમળતાથી કહ્યું. "અને હું તમને માફ કરું છું. પણ મારાં પીંછાં હવે સફેદ છે, અને સફેદ જ રહેશે. હવે હું એ રીતે તમારી મદદ નહીં કરી શકું."

તેણે ઘણી વાર સુધી એ નાનકડા પરિવાર સામે જોયું.

"હવે તમારી પાસે ઘર છે, છાપરું છે, અને શરૂઆત કરવા જેટલું પૂરતું છે. જે છે તેમાં સંતોષ રાખો, અને આભારી રહો. એ એવો ખજાનો છે જે કોઈ તમારી પાસેથી ક્યારેય છીનવી નહીં શકે, અને જેને ડર બગાડી નહીં શકે."

પછી હંસે પાંખો ફેલાવી અને તળાવ ઉપરથી ઊડીને દૂર ચાલ્યો ગયો. તેમણે તેને ફરી ક્યારેય ન જોયો.

પણ પરિવારને યાદ રહ્યું. તેમણે મહેનત કરી અને સાદું જીવન જીવ્યા, અને દરેક ભોજન માટે આભારી રહ્યા. અને દેવિકાએ એ એક નરમ સફેદ પીંછું લાકડાની નાની પેટીમાં સાચવી રાખ્યું. જ્યારે પણ તેને ભવિષ્યનો ડર લાગવા માંડતો, તે પેટી ખોલીને તેને જોઈ લેતી.

પછી તે પેટી ફરી બંધ કરતી, અને જઈને ભાત હલાવતી.

નાનકડા, અમે તને જે આપીએ છીએ તે મન મોકળું રાખીને આપીએ છીએ, અને એ જ તેને સોનું બનાવે છે.

આગળની વાર્તા વાંચો →પોતાનાં પીંછાં આપનાર સોનેરી હંસ

જાતક માંથી વધુ

4 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 4–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: જાતક કથાઓ, જાતક ક્રમાંક 136 · પરંપરાગત પુનઃકથન

આ વાર્તા પાછળ

જાતક સંગ્રહની 136મી કથા, સુવણ્ણહંસ જાતક, બોધિસત્ત્વની છે જે સોનેરી હંસ રૂપે જન્મીને એક ગરીબ પરિવારને એક એક પીંછું આપીને મદદ કરે છે. તે સોનાનાં ઈંડાં મૂકતી હંસીની વાર્તાની પિતરાઈ છે, પણ બૌદ્ધ રૂપ આપનારના પોતાના શબ્દો પર ટકે છે: સોનું આપવામાં હતું, અને ભેટ જબરદસ્તીથી લઈ શકાતી નથી. આ રજૂઆત અંતને કોમળ રાખે છે, હંસ માફ કરીને સફેદ બનીને બસ ઊડી જાય છે, અને દેવિકા ચિંતાભર્યા દિવસો માટે યાદરૂપે એક સાદું પીંછું રાખી લે છે. ગર્ભાવસ્થા માટે આ સંતોષ પર, અને સારી વસ્તુઓને પોતાના સમયે આવવા દેવા પર એક કોમળ ચિંતન છે.

બાળક સાથે વિચારો

મારા જીવનમાં ક્યાં હું નિયંત્રણ છોડીને આપવા-લેવાના વહેણ પર ભરોસો રાખવાનો અભ્યાસ કરી શકું?

સંકલ્પ: હું આભારી મનથી સમૃદ્ધિનું સ્વાગત કરું છું, એ જાણીને કે સાચી સંપત્તિ મનની શાંતિ છે.

આશીર્વાદ: અમને સંતોષી હૃદયનો આશીર્વાદ મળે, અને અમારી પાસે હંમેશાં એટલું રહે કે અમે કોમળતાથી જીવી શકીએ અને વહેંચી શકીએ.

પાત્રો

સોનેરી હંસ
— બોધિસત્ત્વ, ઉદાર અને જ્ઞાની.
દેવિકા
— એક માતા, જે શીખે છે કે ચિંતા ઉપાય નથી.
પ્રિયા
— નાની દીકરી, જેને હંસ ખૂબ ગમે છે.

બોધ

જેટલું છે તેના માટે આભારી રહો; લોભ સારી વસ્તુઓ ગુમાવી દે છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા લાડકા, તારું મન મળેલી ભેટો માટે હંમેશાં આભારી અને સંતોષી રહે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

એક એક પીંછું લેવું કેમ સારું હતું?

સ્રોત: સુવણ્ણહંસ જાતક (જાતક ક્રમાંક 136)

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગાયત્રી મંત્રનો જાપ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 8મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

સોનેરી હંસની કોમળ શિખામણ વાર્તા શું શીખવે છે?

બૌદ્ધ પરંપરા માને છે કે સંતોષ અને આભાર એક એવી સંપત્તિ છે જેને ડર છીનવી નથી શકતો. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે આભાર વ્યક્ત કરવાની ટેવ ગર્ભાવસ્થામાં ઘણી વાર આવતી ભવિષ્યની ચિંતાઓ હળવી કરવામાં મદદ કરી શકે છે.

સોનેરી હંસની કોમળ શિખામણ ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 8 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો