Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Jataka · દિવસ 61 · અઠવાડિયું 9

આશરો આપતું વડનું ઝાડ

ગામને છેડે એક વિશાળ જૂનું વડનું ઝાડ પંખીઓ, પ્રાણીઓ અને મુસાફરોને આશરો આપે છે. ગરમ ઉનાળામાં દરેક જીવ તેના ઠંડા છાંયડામાં આરામ કરવા આવે છે.

વાર્તાની શીખ: ઉદાર હૃદય મોટા ઝાડની જેમ સૌને આશરો આપે છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
વડના વૃક્ષદેવતા, કઠિયારો, માતા વાંદરી
સ્રોત ગ્રંથ
જાતક કથાઓ
વાંચન સમય
5 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 61 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 9 · 7 માંથી દિવસ 5
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 1
આ અઠવાડિયે બાળક
બધાં જરૂરી અંગો બનવાનું શરૂ થઈ ગયું છે. નાનકડા સ્નાયુઓ બાળકને હલવા દે છે. અઠવાડિયું 9: બાળકનો વિકાસ

જાતક પરંપરા ઘણી વાર એવા વૃક્ષદેવતાઓની વાત કરે છે જે સૌ જીવોને આશરો આપે છે, અને ભારતનાં ગામડાંએ લાંબા સમયથી વડને સહિયારો, પવિત્ર છાંયો માન્યો છે. માતાની શાંતિ પરનું સંશોધન સૂચવે છે કે લીલી, છાંયડાવાળી જગ્યાઓમાં સમય વિતાવવો અને કાળજી રાખતા સમુદાયનો ભાગ હોવાનું અનુભવવું માતાને આરામ કરવામાં મદદ કરી શકે છે.

"જરૂર હોય તો લઈ લે. પણ પહેલાં જો કે તેની નીચે કોણ બેઠું છે."

એક શાંત ગામને છેડે, ધૂળવાળા રસ્તાની બાજુમાં, એક એટલું જૂનું વડનું ઝાડ ઊભું હતું કે કોઈને યાદ નહોતું કે તે ક્યારેય નાનું હતું.

તેનું મુખ્ય થડ એક નાના ઘર જેટલું પહોળું હતું. તેની ડાળીઓ પરથી વડવાઈઓ લાંબાં ભૂખરાં દોરડાંની જેમ લટકતી હતી, અને એમાંની ઘણી વડવાઈઓ જમીન સુધી પહોંચીને પોતે જ નવાં થડ બની ગઈ હતી. એટલે ઝાડ જાણે એક આખો પરિવાર હાથમાં હાથ પકડીને સાથે ઊભો હોય એવું લાગતું.

જાતક કહેનારા કહે છે કે એ વડમાં એક કોમળ વૃક્ષદેવતા રહેતા. તે સમજદાર અને ધીરજવાળા હતા, અને નજીક આવતા દરેક જીવને પ્રેમ કરતા.

પંખીઓ તેનાં પાંદડાંમાં ઊંચે માળા બાંધતાં. ખિસકોલીઓ લટકતી વડવાઈઓ પર ઉપર-નીચે દોડતી. ગાયો તેના છાંયડામાં બેસીને ધીમે ધીમે વાગોળતી. બાળકો તેની નીચી ડાળીઓ પર હીંચકા ખાતાં. અને રસ્તા પરના મુસાફરો થોભતા, પોતાનાં પોટલાં નીચે મૂકતા, અને ઠંડા લીલા છાંયડામાં રાહતનો શ્વાસ લેતા.

ઝાડ કંઈ માગતું નહોતું. તે બસ ઊભું રહેતું, ડાળીઓ ફેલાવતું, અને આપતું.

એક ઉનાળે આખા પ્રદેશમાં ભારે ગરમી પડી. દરરોજ સવારે સૂરજ સફેદ અને તીખો ઊગતો. ઝરણાં પાતળાં થઈ ગયાં. ઘાસ પરાળના રંગનું થઈ ગયું. એટલી ગરમી હતી કે કાગડા પણ ચાંચ ખુલ્લી રાખીને સ્થિર બેસી રહેતા.

વધુ ને વધુ પ્રાણીઓ વડ પાસે આવવા લાગ્યાં. સૂકા જંગલમાંથી હરણ આવ્યાં. છાતીએ વળગેલા બચ્ચા સાથે એક માતા વાંદરી આવી. એક વૃદ્ધ ખેડૂત પોતાના થાકેલા બળદો સાથે આવ્યો. કુંભારનો પરિવાર પોતાનાં નાનાં બાળકો સાથે આવ્યો. બધાં પહોળી ડાળીઓ નીચે સાથે ભેગાં થયાં, અને ઝાડે દરેક માટે જગ્યા કરી.

ઉપર પાંદડાં ધીમેથી ખખડતાં, અને છાંયડામાંથી એક નાની લહેર વહેતી. બાળકો ઊંઘી ગયાં. બળદોએ માથાં નમાવ્યાં. માતા વાંદરીએ પોતાના બચ્ચાને ઝુલાવ્યું, અને બચ્ચાએ આંખો બંધ કરી.

એ જ ગામમાં સોમદત્ત નામનો એક કઠિયારો રહેતો. તે ક્રૂર માણસ નહોતો. પણ તે ચિંતામાં હતો. તેના પરિવારને પૈસાની જરૂર હતી, અને તેણે સાંભળ્યું હતું કે નગરના એક અમીર વેપારીને નવા સભાખંડ માટે મજબૂત લાકડું જોઈએ છે.

"એ જૂના વડની ડાળીઓ આખી ખીણમાં સૌથી જાડી છે," સોમદત્તે વિચાર્યું. "જો હું સૌથી મોટી ડાળી કાપું, તો સારી કિંમતે વેચી શકું."

તો એક ગરમ બપોરે તેણે કુહાડી ઉપાડી અને રસ્તે ઝાડ તરફ ચાલ્યો.

ત્યાં પહોંચ્યો ત્યાં સુધીમાં તડકાએ તેનો ચહેરો બાળી નાખ્યો હતો અને ગળું સુકાઈ ગયું હતું. તેના પગ દુખતા હતા. કુહાડી ભારે લાગતી હતી. વિચાર્યા વગર જ તે છાંયડામાં આવ્યો, અને તરત જ ઠંડી હવાએ તેને પાણીની જેમ વીંટળાઈ લીધો.

કામ શરૂ કરતાં પહેલાં એક ક્ષણ આરામ કરવા તે એક મૂળિયા પર બેઠો. કુંભારના પરિવારની એક નાની છોકરીએ તેની સામે જોઈને સ્મિત કર્યું. તેણે માટીનો એક પ્યાલો આગળ ધર્યો.

"થડ પાસેના માટલામાં પાણી છે," તેણે કહ્યું. "અહીં બધાં વહેંચીને પીએ છે."

તેણે પીધું. પાણી ઠંડું હતું, કારણ કે માટલું આખો દિવસ સૌથી ઘેરા છાંયડામાં પડ્યું હતું.

સોમદત્તે મોટા થડને પીઠ ટેકવી. ઉપર તેણે માળામાં ગણગણતાં પંખીઓ સાંભળ્યાં. તેણે માતા વાંદરી અને તેનું ઊંઘતું બચ્ચું જોયું. તેણે બળદ પર હાથ ટેકવીને બેઠેલા વૃદ્ધ ખેડૂતને જોયો. તેણે હરણ, બાળકો, થાકેલા મુસાફરો જોયા — બધાં ધીમે શ્વાસ લેતાં, બધાં બળબળતા સૂરજથી સલામત.

પછી ખખડતાં પાંદડાંમાંથી જાણે કંઈક બોલ્યું. કદાચ એ વૃક્ષદેવતા હતા. કદાચ ફક્ત પવન હતો. પણ સોમદત્તે તે પોતાના હૃદયમાં ઊંડે સ્પષ્ટ સાંભળ્યું.

"મિત્ર, તું અહીં ડાળી લેવા આવ્યો છે." પછી પાંદડાંએ ઉમેર્યું, "જરૂર હોય તો લઈ લે. પણ પહેલાં જો કે તેની નીચે કોણ બેઠું છે."

સોમદત્તે જે મોટી ડાળી કાપવાનું વિચાર્યું હતું તે તરફ ઊંચે જોયું. ફક્ત એ એક ડાળી નીચે જ તેણે ત્રણ માળા, એક ઊંઘતો પરિવાર અને બે થાકેલાં હરણ ગણ્યાં.

તે લાંબા સમય સુધી એકદમ સ્થિર બેસી રહ્યો.

પછી તેણે પોતાની કુહાડી ઘાસમાં નીચે મૂકી દીધી.

"હું મારું લાકડું બીજી રીતે શોધીશ," તેણે ધીમેથી કહ્યું. "નદી પાસે પડી ગયેલી ડાળીઓ છે જેની કોઈને જરૂર નથી. આ ઝાડ કોઈ પણ સભાખંડ કરતાં વધુ મહત્ત્વનું કામ કરે છે."

સાંજે ટેકરીઓ પરથી ઠંડો પવન આવ્યો, અને ઋતુનાં પહેલાં વાદળો આકાશમાં તરતાં આવ્યાં. સોમદત્ત લાકડા વગર ઘરે ગયો, પણ છાતીમાં એક હળવી, હૂંફાળી લાગણી સાથે.

બીજે દિવસે તે નદીએ ગયો અને સૂકું પડેલું લાકડું ભેગું કર્યું, અને તે પૂરતું હતું. અને ત્યાર પછી દર ઉનાળે તે વડના ઝાડ પાસે પાછો આવતો. કુહાડી સાથે નહીં, પણ તાજા પાણીના એક મોટા માટલા સાથે, જે તે તરસ્યા સૌ માટે થડ પાસે મૂકી દેતો.

વડ ઊભું રહ્યું, પહોળું, લીલું અને ધીરજવાળું, સૌને પોતાનો છાંયો આપતું. આજે રાત્રે તેની ડાળીઓ નીચે માટલું ભરેલું છે, પંખીઓ ઊંઘે છે, અને એક લાંબી ભૂખરી વડવાઈ હમણાં જ જમીનને અડી રહી છે, નવું થડ બનવા તૈયાર.

તારા માટે પણ એક પહોળો, દયાળુ છાંયો રાહ જુએ છે, નાનકડા, જેમાં તું પ્રેમ કરીશ એ સૌ માટે જગ્યા છે. સાચી દયા બદલામાં કંઈ માગતી નથી. કંઈ લેતાં પહેલાં આપણે થોભીને જોઈ શકીએ કે તેની અસર કોના પર થશે. આપવાનું એક કાર્ય બીજા હૃદયને આપતાં શીખવી શકે છે.

આગળની વાર્તા વાંચો →સોનેરી હંસની કોમળ શિખામણ

જાતક માંથી વધુ

4 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: જાતક કથાઓ · પરંપરાગત પુનઃકથન

આ વાર્તા પાછળ

જાતક જન્મકથાઓમાં વૃક્ષદેવતાઓ વિશે ઘણી વાર્તાઓ છે — એવા દેવતાઓ જે મોટાં ઝાડમાં રહે છે અને આસપાસના જીવનનું રક્ષણ કરે છે; આ કથા એ જ પરિવારમાંથી ઊગે છે. વડ પોતે આખા ભારતમાં પૂજાય છે, તેની વડવાઈઓ નવાં થડ બને છે, અને એટલે જ ગામની પંચાયતો અને મુસાફરો લાંબા સમયથી તેની નીચે ભેગા થતા આવ્યા છે. અહીં કોઈ દેવતા ઠપકો કે ધમકી નથી આપતા. કઠિયારો બસ બેસે છે, એક બાળક તેને પાણી આપે છે, અને જે ડાળી તે વેચવાનો હતો તેની નીચે જ તે માળા, ઊંઘતું વાંદરીનું બચ્ચું અને હરણ જુએ છે. ધ્યાનથી જોવાનો આ એક કોમળ પાઠ છે, અને ઊછરતા પરિવાર માટે આશરાનું શાંતિ આપતું ચિત્ર છે.

બાળક સાથે વિચારો

તમારા માટે શાંત આશરો કોણ રહ્યું છે, અને તમે તેમનો આભાર કેવી રીતે માની શકો?

સંકલ્પ: વડની જેમ, હું મારા બાળકને અને મારા વહાલાંને શાંત આશરો આપું છું.

આશીર્વાદ: તમારું હૃદય કરુણાથી ભરાઈ જાય અને તમારી યાત્રા પ્રેમ અને સાથથી ઘેરાયેલી રહે.

પાત્રો

વડના વૃક્ષદેવતા
— સૌ સાથે છાંયો વહેંચતા એક કોમળ દેવતા.
કઠિયારો
— ઝાડનું મૂલ્ય સમજતો એક ચિંતાતુર માણસ.
માતા વાંદરી
— છાંયડામાં પોતાના બચ્ચા માટે આરામ શોધતી માતા.

બોધ

ઉદાર હૃદય મોટા ઝાડની જેમ સૌને આશરો આપે છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, વડની જેમ મારો પ્રેમ એક ઠંડો છાંયો છે જ્યાં તું હંમેશાં આરામ કરી શકે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

વડના ઝાડ નીચે આરામ કરવા કોણ કોણ આવ્યું?

સ્રોત: જાતક કથાઓ (વૃક્ષદેવતાની વાર્તાઓ)

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગર્ભ સંવાદ — બાળક સાથે વાતો અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 9મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

આશરો આપતું વડનું ઝાડ વાર્તા શું શીખવે છે?

જાતક પરંપરા ઘણી વાર એવા વૃક્ષદેવતાઓની વાત કરે છે જે સૌ જીવોને આશરો આપે છે, અને ભારતનાં ગામડાંએ લાંબા સમયથી વડને સહિયારો, પવિત્ર છાંયો માન્યો છે. માતાની શાંતિ પરનું સંશોધન સૂચવે છે કે લીલી, છાંયડાવાળી જગ્યાઓમાં સમય વિતાવવો અને કાળજી રાખતા સમુદાયનો ભાગ હોવાનું અનુભવવું માતાને આરામ કરવામાં મદદ કરી…

આશરો આપતું વડનું ઝાડ ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 9 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો