Sikh · વાર્તા સંગ્રહ
ભાઈ લહણા અને ભીના ઘાસનો ભારો
વરસાદ પછી ગુરુ નાનક ઢોર માટે ઘાસના ત્રણ કાદવવાળા ભારા કાપે છે. તેમના દીકરા ના પાડે છે, પણ ભાઈ લહણા નવાં સફેદ કપડાંમાં તે ઉપાડી લે છે.
વાર્તાની શીખ: પ્રેમભરી સેવા સાફસુથરા દેખાવા કરતાં વધુ મહત્ત્વની છે.
આ વાર્તામાં
- પાત્રો
- ભાઈ લહણા, ગુરુ નાનક, માતા સુલખની
- સ્રોત ગ્રંથ
- જનમસાખી
- વાંચન સમય
- 4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)
3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો
સ્રોત: જનમસાખી · પરંપરાગત પુનઃકથન
આ વાર્તા પાછળ
શીખ પરંપરામાં કરતારપુરમાં ગુરુ નાનક સાથેનાં ભાઈ લહણાનાં વર્ષોની ઘણી સાખીઓ, એટલે કે નાની શીખ આપતી ઘટનાઓ, જનમસાખી વૃત્તાંતોમાંથી ચાલી આવે છે. લહણાને પછી અંગદ નામ મળ્યું અને તેઓ બીજા ગુરુ બન્યા. સેવાની તેમની કસોટીઓમાં આ સાખી એક અનોખી છબી માટે યાદ રખાય છે: સાવ નવાં સફેદ કપડાં પર વહેતો કાદવ, જેને ગુરુ નાનક પ્રભુના દરબારનું કેસર કહે છે. જ્યાં શિષ્ય શબ્દોથી ડહાપણ સાબિત કરે એવી કથાઓથી અલગ, અહીં ભક્તિ બસ એ ઉપાડવામાં દેખાય છે જે બીજાઓ નથી ઉપાડતા. આ સાખી ગર્ભાવસ્થામાં સુંદર લાગે છે, સંભાળના એ નમ્ર, અદ્રશ્ય કામનું સન્માન કરતી જે દરેક માતા-પિતા જલદી જાણી લે છે.
ભાઈ લહણા સેવાનું હૃદય બતાવે છે: કેવું દેખાશે કે શું ખર્ચ થશે તેની ચિંતા કર્યા વિના ખુશીથી મદદ કરવી. ગુરુ નાનકના શબ્દો એક સાદા, ગંદા કામને કીમતી બનાવી દે છે.
તેનાં કપડાં પર કાદવ નથી. એ તો કેસર છે, પ્રભુના પોતાના દરબારનું કેસર.
ઘણા સમય પહેલાં, રાવી નદીના કિનારે કરતારપુર નામનું એક શાંત ગામ હતું, જ્યાં ગુરુ નાનક પોતાના જીવનનાં પાછલાં વર્ષોમાં રહેતા હતા.
ત્યાં ગુરુ કોઈ પણ ખેડૂતની જેમ ખેતરમાં કામ કરતા. તેઓ જમીન ખેડતા, બીજ વાવતા અને પાક લણતા, અને રોજ સવાર-સાંજ લોકો ભેગા થઈને સાથે શબદ ગાતા.
ગુરુ પાસે રહેવા આવેલા લોકોમાં લહણા નામનો એક યુવાન હતો. તે ખડૂર ગામથી આવ્યો હતો, અને ગુરુ નાનકને મળ્યો એ પહેલા જ દિવસથી તેના હૃદયને પોતાનું ઘર મળી ગયું હતું.
લહણા કોમળ, શાંત સ્વભાવનો હતો. તે કોઈની નજરમાં આવવાનો પ્રયત્ન નહોતો કરતો. તે બસ જોતો કે શું કરવાનું છે, અને પછી કોઈ કહે તે પહેલાં જ, હસતાં હસતાં, તે કરી દેતો.
એક દિવસ, ભારે વરસાદ પછી, ગુરુ ગાયો અને ભેંસો માટે ઘાસ કાપવા ખેતરે ગયા. વરસાદે બધું ભીંજવી દીધું હતું, અને જમીન ભીની અને કાદવવાળી હતી.
ગુરુએ તાજા લીલા ઘાસનો મોટો ઢગલો કાપ્યો અને તેના ત્રણ ભારા બાંધ્યા. તે ભારે અને ટપકતા હતા, મૂળિયાં પર કાદવ ચોંટેલો હતો અને તેમાંથી પાણીની નાની નાની ધારા વહેતી હતી.
ગુરુના બે દીકરા પણ સાથે આવ્યા હતા. તેમણે મોટા દીકરા તરફ ફરીને કહ્યું, "દીકરા, આ ભારો ઢોર માટે ઘરે લઈ જા."
યુવાને ટપકતા ભારા તરફ જોયું અને નાક ચડાવ્યું. "પિતાજી, આ તો બહુ ભીનો અને કાદવવાળો છે," તેણે કહ્યું. "કોઈ નોકરને ઉપાડવા દો. હું પછી કોઈને મોકલીશ."
ગુરુ નાના દીકરા તરફ ફર્યા. "તું ઉપાડીશ?" તેમણે પૂછ્યું. પણ નાના દીકરાએ પણ માથું ધુણાવ્યું. "આ બહુ ગંદો છે, પિતાજી. મારે નથી ઉપાડવો."
ગુરુ કંઈ બોલ્યા નહીં. તેમણે ફક્ત પાસે ઊભેલા બીજા લોકો તરફ જોયું.
હવે, એ જ દિવસે લહણાએ સાવ નવાં, સુંદર સફેદ કપડાં પહેર્યાં હતાં. તે ડાઘ વગરનાં અને તાજાં હતાં, અને વરસાદ પછીના ધોવાયેલા તડકામાં ચમકતાં હતાં.
પણ લહણાએ પોતાનાં કપડાંનો જરાય વિચાર ન કર્યો. તેણે ફક્ત એટલું જોયું કે ગુરુને કંઈક કામ કરાવવું છે. તે આગળ આવ્યો, હાથ જોડ્યા અને કહ્યું, "ગુરુજી, મને ઉપાડવા દો."
તેણે નીચા નમીને ભારે, ટપકતો ભારો ઉપાડ્યો અને માથે મૂક્યો. પછી બાકીના બે ભારા પણ ઉપાડ્યા અને ગામ તરફના રસ્તે ચાલી નીકળ્યો.
ચાલતાં ચાલતાં ઘાસમાંથી કાદવવાળું પાણી તેના ચહેરા પર, ગરદન પર અને તેનાં સુંદર સફેદ કપડાં પર બધે વહેવા લાગ્યું. થોડી જ વારમાં તે માથાથી પગ સુધી ભૂરા લિસોટાથી ભરાઈ ગયો.
પણ લહણા ખુશીથી ચાલતો રહ્યો, ધીમે ધીમે શબદ ગણગણતો, જાણે ફૂલોની ટોપલી ઉપાડી રહ્યો હોય.
તેઓ ઘરે પહોંચ્યા ત્યારે ગુરુનાં પત્ની માતા સુલખની બારણે આવ્યાં. તેમણે લહણાને જોયો અને બોલી ઊઠ્યાં, "અરે, લહણા! તારાં સુંદર કપડાં તો જો! તે કાદવથી ભરાઈ ગયાં છે!"
તેઓ ગુરુ નાનક તરફ ફર્યાં. "તમે તેને નવાં કપડાંમાં એ ગંદો ભારો કેમ ઉપાડવા દીધો?" તેમણે પૂછ્યું. "એ તેની સાથે યોગ્ય નહોતું."
ગુરુ નાનકે ઊંડું, હૂંફાળું સ્મિત કર્યું. તેમણે લહણા તરફ જોયું, જે ઘાસના ભારા સાથે ઊભો હતો, તેનો ચહેરો આનંદથી ચમકતો હતો.
"ફરી જુઓ," ગુરુએ ધીમેથી કહ્યું. "તેનાં કપડાં પર કાદવ નથી. એ તો કેસર છે, પ્રભુના પોતાના દરબારનું કેસર. તે સેવાના રંગે રંગાયો છે, પ્રેમભરી સેવાના રંગે."
માતા સુલખનીએ ફરી એ યુવાન તરફ જોયું. અને તેમને લાગ્યું કે તેનાં કપડાં પરના લિસોટા ખરેખર ચમકતા હતા, હૂંફાળા અને સોનેરી, સૌથી કીમતી કેસર જેવા.
લહણાએ ઘાસ હળવેથી ગાયો સામે મૂક્યું, જે તરત ચરવા લાગી, અને પછી તેણે ગુરુને નમન કર્યું, એક બાળક જેટલો ખુશ.
સમય જતાં ગુરુ નાનકે લહણાને નવું નામ આપ્યું, અંગદ, જેનો અર્થ છે "મારા પોતાના શરીરનો એક ભાગ", અને તે શીખોના બીજા ગુરુ બન્યા.
પણ ઘણા કહે છે કે એ વરસાદી દિવસે, પોતાનાં સુંદર સફેદ કપડાંમાં ટપકતો ઘાસનો ભારો ઉપાડીને, લહણાએ ગુરુને પોતાનું આખું હૃદય બતાવી દીધું હતું.
નાનકડા, તું હંમેશાં ખુશીથી મદદ કરજે, અને તારું દરેક દયાળુ કામ કેસરની જેમ ચમકે.
શીખ માંથી વધુ
બાળક સાથે વિચારો
તમારા દિવસનું કયું નાનું, કોઈએ ન જોયેલું સંભાળનું કામ ખરેખર કેસર હોઈ શકે?
સંકલ્પ: હું જે પણ નમ્ર સંભાળ આપું છું તે કીમતી અને પ્રકાશથી ભરેલી છે.
આશીર્વાદ: નાનકડા, તું મદદ કરવા માટે ખુશ હૃદય સાથે મોટો થજે, પ્રેમના કેસરથી રંગાયેલો.
પાત્રો
- ભાઈ લહણા
- — એક નમ્ર શિષ્ય જે વિચાર્યા વિના સેવા કરે છે.
- ગુરુ નાનક
- — પ્રેમાળ ગુરુ જે સેવાની સુંદરતા જુએ છે.
- માતા સુલખની
- — ગુરુ નાનકનાં પત્ની, જેમને કાદવવાળાં કપડાંની ચિંતા થાય છે.
બોધ
પ્રેમભરી સેવા સાફસુથરા દેખાવા કરતાં વધુ મહત્ત્વની છે.
તમારા બાળકને શું કહેવું
મારા નાનકડા, તારા હાથ હંમેશાં ખુશીથી મદદ કરે.
મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો
ગુરુ નાનકે કાદવને કેસર કેમ કહ્યો?
સ્રોત: કરતારપુરમાં ભાઈ લહણા (પછીથી ગુરુ અંગદ દેવજી)ની શીખ સાખી, જનમસાખી પરંપરામાંથી
આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા વિષ્ણુ સહસ્રનામનો જાપ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થા ડાયટ ચાર્ટ વાંચો.
સંબંધિત વાર્તાઓ
- ભૂમિયા અને ત્રણ વચન
મળતી આવતી વાર્તા
ગુરુ નાનકે ભૂમિયાને ઠપકો ન આપ્યો; તેમણે તેને નાનાં, પાળી શકાય તેવાં વચનો આપ્યાં. વાર્તા બતાવે છે કે નાની પળોમાં પાળેલું સત્ય શાંતિથી આખું જીવન બદલી શકે છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
ભાઈ લહણા અને ભીના ઘાસનો ભારો વાર્તા શું શીખવે છે?
ભાઈ લહણા સેવાનું હૃદય બતાવે છે: કેવું દેખાશે કે શું ખર્ચ થશે તેની ચિંતા કર્યા વિના ખુશીથી મદદ કરવી. ગુરુ નાનકના શબ્દો એક સાદા, ગંદા કામને કીમતી બનાવી દે છે.