Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Sikh · गोष्ट संग्रह

भाई लहणा आणि ओल्या गवताचा भारा

पावसानंतर गुरु नानक गुरांसाठी गवताचे तीन चिखलाचे भारे कापतात. त्यांचे मुलगे नकार देतात, पण भाई लहणा आपल्या नव्या पांढऱ्या कपड्यांत ते नेतात.

गोष्टीचे तात्पर्य: नीटनेटके दिसण्यापेक्षा प्रेमळ सेवा अधिक महत्त्वाची आहे.

या गोष्टीत

पात्रे
भाई लहणा, गुरु नानक, माता सुलखनी
मूळ ग्रंथ
जनमसाखी
वाचनाचा वेळ
3 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जनमसाखी · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

शीख परंपरा करतारपूरमध्ये गुरु नानकांसोबत भाई लहणा यांनी घालवलेल्या वर्षांबद्दल अनेक साखी, म्हणजे लहान शिकवण देणारे प्रसंग, जपते, जे जनमसाखी वृत्तांतांमधून आले आहेत. पुढे लहणांना अंगद हे नाव मिळाले आणि ते दुसरे गुरु झाले. त्यांच्या सेवेच्या परीक्षांपैकी ही परीक्षा एका ठळक चित्रामुळे लक्षात राहते: अगदी नव्या पांढऱ्या कपड्यांवरून वाहणारा चिखल, ज्याला गुरु नानक देवाच्या दरबारातले केशर म्हणतात. ज्या कथांमध्ये शिष्य शब्दांतून शहाणपण सिद्ध करतो त्यांच्यापेक्षा वेगळी, इथे भक्ती दिसते ती फक्त इतरांनी जे उचलले नाही ते उचलण्यातून. ही साखी गर्भावस्थेला शोभते, कारण ती काळजी घेण्याच्या त्या साध्या, न दिसणाऱ्या कामाचा सन्मान करते, जे प्रत्येक आई-वडिलांना लवकरच कळते.

भाई लहणा सेवेचा गाभा दाखवतात: ते कसे दिसेल किंवा त्याची काय किंमत मोजावी लागेल याची चिंता न करता आनंदाने मदत करणे. गुरु नानकांचे शब्द एका साध्या, घाणेरड्या कामाला मौल्यवान बनवतात.

त्याच्या कपड्यांवर तो चिखल नाही. ते केशर आहे, देवाच्या दरबारातले केशर.

फार पूर्वी, रावी नदीच्या काठी करतारपूर नावाचे एक शांत गाव होते, जिथे गुरु नानक आपल्या आयुष्याच्या उत्तरार्धात राहत होते.

तिथे गुरु एखाद्या शेतकऱ्यासारखे शेतात काम करत. ते जमीन नांगरत, बी पेरत आणि पीक गोळा करत, आणि रोज सकाळी-संध्याकाळी लोक एकत्र जमून शबद गात.

गुरूंसोबत राहायला आलेल्यांमध्ये लहणा नावाचा एक तरुण होता. तो खडूर गावाहून आला होता, आणि गुरु नानकांना भेटल्याच्या पहिल्या दिवसापासूनच त्याच्या मनाला आपले घर सापडले होते.

लहणा सौम्य, शांत स्वभावाचा होता. आपल्याकडे कोणाचे लक्ष जावे असा तो प्रयत्न करत नसे. काय करायला हवे ते तो फक्त पाहत असे, आणि कोणी सांगण्याआधीच हसतमुखाने ते करत असे.

एके दिवशी, जोरदार पावसानंतर, गुरु गाई-म्हशींसाठी गवत कापायला शेतात गेले. पावसाने सगळे भिजले होते, आणि जमीन ओली, चिखलाची झाली होती.

गुरूंनी ताज्या हिरव्या गवताचा मोठा ढीग कापला आणि त्याचे तीन भारे बांधले. ते जड होते आणि पाणी गळत होते, मुळांना चिखल चिकटला होता आणि त्यातून पाण्याच्या लहान धारा वाहत होत्या.

गुरूंचे दोन्ही मुलगे त्यांच्यासोबत आले होते. त्यांनी थोरल्या मुलाकडे वळून म्हटले, "बाळा, हा भारा गुरांसाठी घरी घेऊन जा."

त्या तरुणाने पाणी गळणाऱ्या भाऱ्याकडे पाहिले आणि नाक मुरडले. "बाबा, हा खूप ओला आणि चिखलाचा आहे," तो म्हणाला. "एखाद्या नोकराला नेऊ द्या. मी नंतर कोणालातरी पाठवतो."

गुरु धाकट्या मुलाकडे वळले. "तू नेशील का?" त्यांनी विचारले. पण धाकट्या मुलानेही मान हलवली. "हा खूप घाण आहे, बाबा. मला नको वाटते."

गुरु काहीच बोलले नाहीत. त्यांनी फक्त जवळ उभ्या असलेल्या इतरांकडे पाहिले.

नेमके त्याच दिवशी लहणाने अगदी नवे, सुंदर पांढरे कपडे घातले होते. ते निष्कलंक आणि ताजे होते, आणि पावसानंतरच्या धुतलेल्या उन्हात चमकत होते.

पण लहणाने आपल्या कपड्यांचा जराही विचार केला नाही. त्याला फक्त दिसले की गुरूंना एक काम करून हवे आहे. तो पुढे आला, हात जोडून म्हणाला, "गुरुजी, मला नेऊ द्या."

त्याने वाकून तो जड, पाणी गळणारा भारा उचलला आणि डोक्यावर ठेवला. मग त्याने उरलेले दोन भारेही उचलले, आणि गावाच्या वाटेने निघाला.

चालताना गवतातून चिखलाचे पाणी त्याच्या चेहऱ्यावरून, मानेवरून आणि त्याच्या सुंदर पांढऱ्या कपड्यांवरून वाहू लागले. लवकरच तो डोक्यापासून पायापर्यंत तपकिरी रेघांनी माखला.

पण लहणा आनंदाने चालत राहिला, हळूच शबद गुणगुणत, जणू तो फुलांची टोपली नेत होता.

ते घरी पोहोचले तेव्हा गुरूंच्या पत्नी माता सुलखनी दारात आल्या. त्यांनी लहणाला पाहिले आणि म्हणाल्या, "अरे लहणा! तुझे सुंदर कपडे बघ! ते चिखलाने माखले आहेत!"

त्या गुरु नानकांकडे वळल्या. "नव्या कपड्यांत त्याला तो घाण भारा तुम्ही कसा नेऊ दिलात?" त्यांनी विचारले. "हे त्याच्यावर अन्याय करणारे होते."

गुरु नानक मनापासून, प्रेमाने हसले. त्यांनी गवताचे भारे घेऊन उभ्या असलेल्या लहणाकडे पाहिले, ज्याचा चेहरा आनंदाने उजळला होता.

"पुन्हा बघ," गुरु हळूच म्हणाले. "त्याच्या कपड्यांवर तो चिखल नाही. ते केशर आहे, देवाच्या दरबारातले केशर. तो सेवेच्या रंगात, प्रेमळ सेवेच्या रंगात रंगला आहे."

माता सुलखनींनी त्या तरुणाकडे पुन्हा पाहिले. आणि त्यांना वाटले की त्याच्या कपड्यांवरच्या रेघा खरोखरच उबदार, सोनेरी चमकत आहेत, सर्वात मौल्यवान केशरासारख्या.

लहणाने गवत हळूच गाईंपुढे ठेवले, त्या लगेच खाऊ लागल्या, आणि मग त्याने लहान मुलासारख्या आनंदाने गुरूंना नमस्कार केला.

पुढे गुरु नानकांनी लहणाला एक नवे नाव दिले, अंगद, म्हणजे "माझ्या स्वतःच्या शरीराचा एक भाग", आणि ते शिखांचे दुसरे गुरु झाले.

पण अनेक जण म्हणतात की त्या पावसाळी दिवशी, आपल्या सुंदर पांढऱ्या कपड्यांत पाणी गळणारा गवताचा भारा नेताना, लहणाने आपले संपूर्ण मन गुरूंना आधीच दाखवले होते.

माझ्या बाळा, मदत करायला तुला नेहमी आनंद वाटू दे, आणि तू केलेली प्रत्येक चांगली गोष्ट केशरासारखी चमकू दे.

पुढची गोष्ट वाचा →भाई लहणा वाटी उचलतात

शीख मधील आणखी

बाळासोबत विचार करा

तुमच्या दिवसातली काळजीची कोणती लहानशी, न दिसणारी कृती खरोखर केशर असू शकते?

संकल्प: मी करत असलेली काळजीची प्रत्येक साधी कृती मौल्यवान आणि प्रकाशाने भरलेली आहे.

आशीर्वाद: माझ्या बाळा, मदत करण्यासाठी आनंदी मन घेऊन मोठा हो, प्रेमाच्या केशरी रंगात रंगून.

पात्रे

भाई लहणा
— दुसरा विचार न करता सेवा करणारा एक नम्र शिष्य.
गुरु नानक
— सेवेचे सौंदर्य पाहणारे प्रेमळ गुरु.
माता सुलखनी
— गुरु नानकांच्या पत्नी, ज्यांना चिखलाने माखलेल्या कपड्यांची काळजी वाटते.

बोध

नीटनेटके दिसण्यापेक्षा प्रेमळ सेवा अधिक महत्त्वाची आहे.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, तुझे हात मदत करायला नेहमी आनंदी असू दे.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

गुरु नानकांनी चिखलाला केशर का म्हटले?

स्रोत: करतारपूरमधील भाई लहणा (पुढे गुरु अंगद देव जी) यांची शीख साखी, जनमसाखी परंपरेतून

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • भूमिया आणि तीन वचनं

    अशीच गोष्ट

    गुरू नानकांनी भूमियाला रागावलं नाही; त्यांनी त्याला छोटी, पाळता येतील अशी वचनं दिली. ही गोष्ट दाखवते की छोट्या क्षणांत जपलेलं सत्य संपूर्ण आयुष्य शांतपणे नव्याने घडवू शकतं.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

भाई लहणा आणि ओल्या गवताचा भारा ही गोष्ट काय शिकवते?

भाई लहणा सेवेचा गाभा दाखवतात: ते कसे दिसेल किंवा त्याची काय किंमत मोजावी लागेल याची चिंता न करता आनंदाने मदत करणे. गुरु नानकांचे शब्द एका साध्या, घाणेरड्या कामाला मौल्यवान बनवतात.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा