Puranas · વાર્તા સંગ્રહ
ગિરિજાત્મજ, લેણ્યાદ્રિનું બાળક
પાર્વતી માતા બાળક માટે ઝંખે છે, અને શિવ તેમને ગણેશની પ્રાર્થના કરવા કહે છે. લેણ્યાદ્રિની ગુફામાં તેઓ ઘીનો દીવો કરે છે અને બાર વર્ષ ધીરજથી પ્રાર્થના કરે છે.
વાર્તાની શીખ: સૌથી સારી ભેટો પ્રેમ અને ધીરજથી ધીમે ધીમે ઊગે છે.
આ વાર્તામાં
- પાત્રો
- પાર્વતી, ગણેશ, શિવ
- સ્રોત ગ્રંથ
- પુરાણો
- વાંચન સમય
- 4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)
3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો
સ્રોત: પુરાણો · પરંપરાગત પુનઃકથન
આ વાર્તા પાછળ
મહારાષ્ટ્રમાં જુન્નર પાસે ખડકમાં કોતરેલી ગુફાઓવાળી પહાડી લેણ્યાદ્રિ, ગણેશનાં આઠ અષ્ટવિનાયક મંદિરોમાંનું એક છે, અને યાત્રાળુઓ આજે પણ તેનાં પગથિયાં ચડીને ગુફા મંદિરે જાય છે. ગણેશ પુરાણનો ક્રીડા ખંડ કહે છે કે પાર્વતીએ ત્યાં ધીરજભરી ભક્તિથી પ્રાર્થના કરી, ત્યાં સુધી કે ગણેશ ગિરિજાત્મજ, ગિરિજાના બાળક બનીને તેમની પાસે આવ્યા. ચંદનના લેપમાંથી બનેલા ગણેશની જાણીતી વાર્તાથી અલગ, આ વાર્તા ઝંખના અને રાહ વિશે છે, વરસાદ, કેરીની મોસમ અને શિયાળાના ધુમ્મસમાંથી પસાર થતી, અને ભાદરવા ચતુર્થીએ સોનેરી પ્રકાશમાં પ્રગટ થતા બાળક વિશે. સગર્ભા માતાને પાર્વતીની ધીરજ અને આનંદ ખાસ પોતીકાં લાગે છે.
આ વાર્તા માની ધીરજભરી ઝંખના અને બાળકના આગમનના આનંદને માન આપે છે. તે યાદ કરાવે છે કે સારી વસ્તુઓ ઘણી વાર માટી નીચેના બીજની જેમ ધીમે અને શાંતિથી ઊગે છે.
કંઈક સુંદર આવવાનું છે.
ઘણા સમય પહેલાં, બરફથી ઢંકાયેલા કૈલાસ પર પાર્વતી માતા ભગવાન શિવની પાસે બેઠાં હતાં. તારા ઝગમગતા હતા, નદી ગણગણતી હતી, છતાં તેમના હૃદયમાં એક શાંત ઇચ્છા હતી.
"મને મારું પોતાનું બાળક ખોળામાં લેવાનું બહુ મન છે," તેમણે ધીમેથી કહ્યું. "એક નાનકડું, જેને હું જમાડું, જેને ગીત સંભળાવું, જેને સૂતું જોઉં."
શિવ હસ્યા, કારણ કે તેઓ જાણતા હતા કે માની ઝંખના કેટલી ઊંડી હોય છે. "તો ગણેશની પ્રાર્થના કરો, જે દરેક શુભ શરૂઆત આપે છે," તેમણે કહ્યું. "પ્રેમથી તેમનો મંત્ર જપો, અને તેઓ આવશે."
એટલે પાર્વતી દક્ષિણ તરફ ગયાં, આજે આપણે જેને મહારાષ્ટ્ર કહીએ છીએ ત્યાં, કુકડી નદીના કિનારે એક લીલી પહાડી પર. પહાડી પર ખડકમાં કોતરેલી ઘણી ગુફાઓ હતી, ઠંડી અને શાંત. આ જગ્યાને લેણ્યાદ્રિ કહે છે.
તેમણે પ્રાર્થના માટે એક ગુફા પસંદ કરી. તેમણે તેને સાફ કરી, ઘાસની સાદડી પાથરી અને ઘીનો નાનો દીવો કર્યો. બહાર ચોમાસાનાં વાદળ પહાડો પર ફરતાં હતાં, અને ખેતરો નરમ, ચમકતાં લીલાં થઈ ગયાં.
રોજ સવારે તેઓ નદીમાં સ્નાન કરતાં. રોજ ગુફામાં બેસીને ગણેશનો મંત્ર જપતાં, એક મણકો એક વાર, એક શ્વાસ એક વાર.
દિવસો મહિના બન્યા. મહિના વર્ષો બન્યા. વરસાદ આવ્યો ને ગયો, કેરીઓ પાકીને પડી, શિયાળાનું ધુમ્મસ નદી પરથી ઊઠ્યું, અને છતાં પાર્વતી પ્રાર્થના કરતાં રહ્યાં.
તેમને ક્યારેય ઉતાવળ નહોતી. તેઓ જાણતાં હતાં કે સૌથી સારી ભેટો ધીમે ધીમે ઊગે છે, જેમ બીજ કોઈને દેખાય તે પહેલાં માટી નીચે ઊગે છે.
ક્યારેક ગામની સ્ત્રીઓ માથે પાણીનાં બેડાં લઈને ત્યાંથી પસાર થતી. ગુફામાં દીવો ઝળહળતો જોઈને તેઓ હાથ જોડતી. "મા પ્રાર્થના કરે છે," તેઓ ધીમેથી કહેતી. "કંઈક સુંદર આવવાનું છે."
આમ બાર વર્ષ વીતી ગયાં. પછી ભાદરવો મહિનો આવ્યો, ધોવાયેલા વાદળી આકાશ સાથે, અને ચંદ્રનો તેજસ્વી ચોથો દિવસ, ચતુર્થી.
એ સવારે, પાર્વતી આંખો બંધ કરીને બેઠાં હતાં ત્યારે ગુફા હૂંફાળા સોનેરી પ્રકાશથી ભરાઈ ગઈ. તેમણે એક નાનકડો અવાજ સાંભળ્યો, જાણે હાસ્ય અને કિલકારી એકસાથે.
તેમણે આંખો ખોલી. સામે ઘાસની સાદડી પર એક બાળક બેઠું હતું, નરમ ગોળ ગાલ, આનંદથી વળેલી નાની સૂંઢ અને બે દીવા જેવી ચમકતી આંખો.
"મા," જાણે પ્રકાશ બોલ્યો, "તમે મને પ્રેમથી બોલાવ્યો, એટલે હું તમારો દીકરો બનવા આવ્યો છું."
પાર્વતીએ તેને બાથમાં લીધો. તે હૂંફાળો હતો, અને તેનામાંથી ચંદન અને વરસાદની સુગંધ આવતી હતી. તેમણે તેને છાતીએ ચાંપ્યો, અને આનંદનાં આંસુ તેમના ગાલ પર વહી ગયાં.
તે પર્વતની દીકરી ગિરિજાથી જન્મ્યો હતો, એટલે તેનું નામ ગિરિજાત્મજ પડ્યું, એટલે કે ગિરિજાનું બાળક.
પાર્વતી તેને ઉછેરવા લેણ્યાદ્રિમાં જ રહ્યાં. તેઓ તેને નદીમાં નવડાવતાં, નરમ કપડામાં લપેટતાં, અને સાંજે પંખીઓ ઘરે પાછાં ફરતાં ત્યારે તેને ગીત સંભળાવતાં.
નાનકડા ગણેશ દીવાના પ્રકાશની પાછળ ગુફાની ભોંય પર ભાંખોડિયાં ભરતા. મોરને જોઈને નાનકડા હાથે તાળી પાડતા. માનો ચોટલો પકડી લેતા અને છોડતા જ નહીં.
ભૂખ લાગે ત્યારે મા તેમને મીઠા ભાત અને ફળ ખવડાવતાં. ઊંઘ આવે ત્યારે ઝુલાવતાં અને ગણગણતાં. જાણે આખી પહાડી મા અને બાળકને પોતાની બાથમાં લઈ લેતી.
નજીક રહેતા ઋષિઓ તેમને જોવા આવ્યા. તેઓ ફૂલ લાવ્યા અને આશીર્વાદ આપ્યા. "આ બાળક દરેક શુભ માર્ગમાંથી વિઘ્નો દૂર કરશે," તેમણે કહ્યું. "દરેક પ્રાર્થનામાં તે પહેલો હશે."
શિવ પણ આવ્યા, અને પોતાના નાના દીકરાને ગળાના નાગને ખેંચતો જોઈને હસી પડ્યા. આખો પરિવાર ગુફાની બહાર સાથે બેઠો, નદી પર આથમતો સૂરજ જોતો.
ઘણાં વર્ષો સુધી તેઓ ત્યાં રમતિયાળ, મીઠા છોકરા તરીકે રહ્યા, આખી ખીણમાં સૌના વહાલા. આજે પણ લેણ્યાદ્રિની ગુફાએ યાત્રાળુઓ ગણેશનાં આઠ પવિત્ર સ્થાનોમાંના એક તરીકે આવે છે.
લોકો પહાડીનાં પગથિયાં ચડે છે, અને જ્યાં એક માએ પોતાના બાળકની આટલી ધીરજથી રાહ જોઈ હતી ત્યાં શાંત પ્રાર્થના કરે છે.
પાર્વતીની જેમ, તારી મા પણ પ્રેમથી તારી રાહ જુએ છે, મારા નાનકડા, અને રોજ તેને આનંદ થાય છે કે તું આવી રહ્યો છે.
પુરાણ માંથી વધુ
બાળક સાથે વિચારો
રાહ જોતી વખતે કઈ નાની રોજની વિધિ તમને તમારા બાળક સાથે જોડાયેલાં હોવાનો અનુભવ કરાવે છે?
સંકલ્પ: હું ધીરજ, પ્રેમ અને આનંદથી મારા બાળકની રાહ જોઉં છું.
આશીર્વાદ: તારી આગળનો દરેક માર્ગ વિઘ્નો વિનાનો બને, અને તને હંમેશાં લાગે કે તારી કેટલા પ્રેમથી રાહ જોવાઈ હતી.
પાત્રો
- પાર્વતી
- — ધીરજભરી પ્રાર્થનાથી રાહ જોતી પ્રેમાળ મા.
- ગણેશ
- — તેઓ ગિરિજાત્મજ, પર્વતની દીકરીના બાળક બનીને આવે છે.
- શિવ
- — તેઓ પાર્વતીને પ્રેમથી પ્રાર્થનાનો માર્ગ બતાવે છે.
બોધ
સૌથી સારી ભેટો પ્રેમ અને ધીરજથી ધીમે ધીમે ઊગે છે.
તમારા બાળકને શું કહેવું
મારા નાનકડા, મેં પ્રેમથી તારા માટે પ્રાર્થના કરી હતી, અને હવે તું મારી અંદર મોટો થઈ રહ્યો છે.
મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો
પાર્વતીએ લેણ્યાદ્રિમાં કેટલો સમય પ્રાર્થના કરી?
સ્રોત: ગણેશ પુરાણ, ક્રીડા ખંડ; લેણ્યાદ્રિ અષ્ટવિનાયક પરંપરા
આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા થોડી મિનિટ ધ્યાન અને શ્વાસ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થા ડાયટ ચાર્ટ વાંચો.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
ગિરિજાત્મજ, લેણ્યાદ્રિનું બાળક વાર્તા શું શીખવે છે?
આ વાર્તા માની ધીરજભરી ઝંખના અને બાળકના આગમનના આનંદને માન આપે છે. તે યાદ કરાવે છે કે સારી વસ્તુઓ ઘણી વાર માટી નીચેના બીજની જેમ ધીમે અને શાંતિથી ઊગે છે.