Puranas · વાર્તા સંગ્રહ
ગણેશ અને દૂર્વા ઘાસ
એક અગ્નિ-અસુર આખી દુનિયાને બળબળતી ગરમ કરે છે, અને ગણેશ એ ગરમી દૂર કરે છે. હવે ગણેશની અંદર ગરમી છે, અને દેવો જે લાવે તે કશું તેમને ઠંડક આપી શકતું નથી.
વાર્તાની શીખ: પ્રેમથી આપેલી સૌથી નાની, સાદી ભેટ પણ મોટી શાંતિ લાવી શકે છે.
આ વાર્તામાં
- પાત્રો
- ગણેશ, ઋષિઓ, પાર્વતી
- સ્રોત ગ્રંથ
- પુરાણો
- વાંચન સમય
- 4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)
3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો
સ્રોત: પુરાણો · પરંપરાગત પુનઃકથન
આ વાર્તા પાછળ
દૂર્વા ગણેશને ચઢાવાતી સૌથી જાણીતી ભેટોમાંની એક છે, અને આખા ભારતમાં, ખાસ કરીને મહારાષ્ટ્રમાં ગણેશ ચતુર્થીએ, ભક્તો આજે પણ એકવીસ તણખલાંના ગુચ્છા ચઢાવે છે. એક પરંપરાગત ગણેશ કથા તેનું કારણ કહે છે: બળતી દુનિયાને ઠંડી કરવા ગણેશ અગ્નિમય અનલાસુરને પોતાની અંદર લઈ લે છે, અને પછી પોતે અંદરથી તપવા લાગે છે, ત્યાં સુધી કે ઋષિઓની તાજી દૂર્વા તેમને રાહત આપે. આ કથાને મીઠી બનાવે છે તેનો કોમળ વળાંક. ચંદ્ર, વિષ્ણુનું કમળ અને નદીના પાણીના ઘડા બધું નિષ્ફળ જાય છે, અને ખેતરનું સૌથી સાદું ઘાસ સફળ થાય છે. દિવસના અંતે ગણેશ દૂર્વાનો મુગટ પહેરીને પાર્વતી પાસે શાંત બેસે છે. ગર્ભવતી માતા માટે આ મીઠો બોધ છે કે સાદાં સુખ ઘણી વાર સૌથી સારી રાહત આપે છે.
આ વાર્તા બતાવે છે કે સાદી, નમ્ર વસ્તુઓ કેવી ઊંડી શાંતિ આપી શકે છે. આજે એક ધીમો શ્વાસ કે એક શાંત પળ તમારું દૂર્વા ઘાસ બની શકે છે.
તમારી સાદી ભેટે મને દુનિયાની બધી ભવ્ય વસ્તુઓ કરતાં વધુ મદદ કરી છે.
ઘણા સમય પહેલાં, હાથીના મુખવાળા, ગોળમટોળ પેટવાળા અને મીઠું, ચમકતું સ્મિત ધરાવતા ભગવાન ગણેશ પોતાનાં માતા-પિતા શિવ અને પાર્વતી સાથે ઊંચા કૈલાસ પર્વત પર રહેતા હતા. તેમને મીઠા મોદક બહુ ભાવતા, નારિયેળ અને ગોળ ભરેલા નાનકડા લાડુ જેવા. અને મુશ્કેલીમાં હોય એવા કોઈને પણ મદદ કરવી તેમને ખૂબ ગમતી. સ્વર્ગમાં અને ધરતી પર સૌ જાણતા કે ગણેશ કોઈ પણ અડચણ રસ્તામાંથી દૂર કરી શકે છે.
એ સમયે અનલાસુર નામનો એક મોટો અગ્નિ-અસુર ખૂબ તકલીફ આપતો હતો. તે જ્યાં જાય ત્યાં હવા બળબળતી ગરમ થઈ જતી. નદીઓ સુકાઈ જતી, ફૂલો કરમાઈ જતાં અને વૃક્ષોનાં લીલાં પાન ખરી પડતાં. દેવો, ઋષિઓ અને બધા લોકો ગરમીથી થાકી ગયા હતા, અને તેને કેવી રીતે રોકવો તે કોઈને સમજાતું ન હતું.
દેવો ગણેશ પાસે ગયા અને હાથ જોડ્યા. "વહાલા ગણેશ," તેમણે કહ્યું, "અમને મદદ કરો. અનલાસુર આખી દુનિયાને એટલી ગરમ કરી રહ્યો છે કે રહેવું મુશ્કેલ બની ગયું છે." ગણેશે શાંતિથી માથું હલાવ્યું. "ચિંતા ન કરો," તેમણે કહ્યું. "હું તેને સંભાળી લઈશ." અને તેઓ પોતાના મજબૂત પગે સ્થિર ડગલાં ભરતા અગ્નિ-અસુરને મળવા નીકળી પડ્યા.
ગણેશને જોતાં જ અનલાસુર જોરથી ભભૂકી ઊઠ્યો અને તેમની તરફ દોડ્યો. પણ ગણેશ તો મોટા ને મોટા થતા ગયા, એટલા કે પર્વત જેટલા ઊંચા થઈ ગયા. પછી તેમણે મોં પહોળું ખોલ્યું અને જેમ બાળક મીઠાઈ ગળી જાય તેમ અગ્નિ-અસુરને આખો ગળી ગયા. એક પળમાં અનલાસુર ગાયબ થઈ ગયો, અને દુનિયા ઠંડી થવા લાગી.
સૌએ રાહતથી હર્ષનાદ કર્યો. પણ થોડી વારમાં તેમણે જોયું કે ગણેશ હસતા ન હતા. તેઓ ધીમેથી બેસી ગયા અને પોતાના મોટા કાનથી પોતાને પવન નાખવા લાગ્યા. તેમણે ગળેલી આગ હજી તેમની અંદર સળગતી હતી, અને તેમને ખૂબ ગરમી અને બેચેની લાગતી હતી. તેમની સૂંઢ નીચે ઝૂકી ગઈ, અને ચમકતી આંખો થાકેલી લાગતી હતી.
દેવોએ તેમને ઠંડક આપવા બધું જ અજમાવ્યું. દેવોના રાજા ઇન્દ્રએ ગણેશના માથા પર ચંદ્રને બેસાડ્યો, પણ ગરમી ન ગઈ. વિષ્ણુએ ઠંડું કમળ આપ્યું, અને શિવે તેમના પેટ ફરતે હળવેથી એક નાગ વીંટાળ્યો, પણ કશાથી ફરક ન પડ્યો. નદીના ઠંડા પાણીના ઘડા પણ ગરમી દૂર ન કરી શક્યા.
ત્યારે લાંબી સફેદ દાઢીવાળા, શાંત, વૃદ્ધ જ્ઞાની ઋષિઓનું એક જૂથ આગળ આવ્યું. તેમના હાથમાં તાજા દૂર્વા ઘાસના ગુચ્છા હતા. દૂર્વા એ ખેતરોમાં નાનાં લીલાં ઝૂમખાંમાં ઊગતું પાતળું, કોમળ ઘાસ છે. દરેક ગુચ્છામાં એકવીસ તણખલાં હતાં, સરસ રીતે બાંધેલાં. "વહાલા ગણેશ," તેમણે પ્રેમથી કહ્યું, "અમને આ સાદું ઘાસ તમને અર્પણ કરવા દો."
ઋષિઓએ એક પછી એક ગુચ્છો કાળજીથી ગણેશના માથા પર મૂક્યો. ઠંડાં લીલાં તણખલાં અડતાં જ તેમના આખા શરીરમાં હળવી તાજગી ફેલાઈ ગઈ. જાણે લાંબા ઉનાળાના દિવસ પછી મીઠો પવન વાયો હોય, કે ચોમાસાનાં પહેલાં ટીપાં પડ્યાં હોય. ગણેશે આંખો બંધ કરી અને લાંબો, શાંત નિસાસો નાખ્યો.
ધીમે ધીમે તેમની અંદરની ગરમી ઓગળી ગઈ. તેમની સૂંઢ ઊંચી થઈ, કાન ખુશીથી ફફડવા લાગ્યા, અને તેમનું મીઠું સ્મિત પાછું આવ્યું. ગણેશ સૂંઢ ઊંચી કરીને ફરી હસ્યા. "આહ," ગણેશે કહ્યું, "હવે મને ફરી શાંતિ અને ઠંડક લાગે છે. આભાર, વહાલા ઋષિઓ. તમારી સાદી ભેટે મને દુનિયાની બધી ભવ્ય વસ્તુઓ કરતાં વધુ મદદ કરી છે." દેવો આનંદથી હસ્યા અને તેમના પર ફૂલો વરસાવ્યાં.
પછી ગણેશે એક વચન આપ્યું. "દૂર્વા સાદું છે, પણ તેણે શાંતિ આપી," તેમણે કહ્યું. "હવેથી જે કોઈ પ્રેમભર્યા હૃદયથી મને દૂર્વા ઘાસ અર્પણ કરશે, તેનાથી હું ખૂબ ખુશ થઈશ અને તેને આશીર્વાદ આપીશ." ઋષિઓએ નમન કર્યું, અને આટલું મોટું કામ કરનાર નાનકડા લીલા ઘાસને જોઈને બધા દેવો હસી પડ્યા.
એ સાંજે ગણેશ કૈલાસ પર્વત પર પોતાની માતા પાર્વતી પાસે શાંતિથી બેઠા. તેમના માથા પર તાજા દૂર્વાનો મુગટ હતો, અને ખોળામાં મોદકની થાળી હતી. પર્વતની ઠંડી હવા તેમની આસપાસ વહેતી હતી, અને તારાઓ એક પછી એક ઊગવા લાગ્યા. ગણેશનું મોટું પેટ ધીમા, ખુશ શ્વાસ સાથે ઊંચું-નીચું થતું હતું.
મારા નાનકડા, નાની વસ્તુઓ પણ મોટી શાંતિ આપી શકે છે. તું હંમેશાં કોમળ, લીલી અને શાંત વસ્તુઓમાં શાંતિ શોધે.
પુરાણ માંથી વધુ
બાળક સાથે વિચારો
જીવન બહુ દોડધામવાળું લાગે ત્યારે કઈ નાની, સાદી વસ્તુ તમને શાંતિ અને ઠંડક આપે છે?
સંકલ્પ: સાદી, કોમળ વસ્તુઓ મને અને મારા બાળકને શાંતિ આપે છે.
પાત્રો
- ગણેશ
- — હાથીના મુખવાળા દયાળુ ભગવાન, જે સૌને મદદ કરે છે.
- ઋષિઓ
- — જ્ઞાની ઋષિઓ, જે એક સાદી, સાચી ભેટ લાવે છે.
- પાર્વતી
- — ગણેશનાં વહાલાં માતા.
બોધ
પ્રેમથી આપેલી સૌથી નાની, સાદી ભેટ પણ મોટી શાંતિ લાવી શકે છે.
તમારા બાળકને શું કહેવું
મારા નાનકડા, સૌથી નાની, સાદી વસ્તુઓ પણ મોટી શાંતિ આપી શકે છે. તારી નાનકડી લાતો મને આનંદ આપે છે.
મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો
આખરે ગણેશને શાનાથી ઠંડક મળી?
સ્રોત: અનલાસુર સાથે જોડાયેલી ગણેશજીની પરંપરાગત કથા
આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા થોડી મિનિટ ધ્યાન અને શ્વાસ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થા ડાયટ ચાર્ટ વાંચો.
સંબંધિત વાર્તાઓ
- ગુરુની બે યાત્રાઓ · દિવસ 218
એ જ મૂલ્ય
મહાભારત પરંપરાની આ લોકપ્રિય બોધકથા કહે છે કે આપણે બીજામાં એ જ જોઈએ છીએ જે આપણી અંદર હોય છે. તે માતા-પિતાને પોતે દુનિયાને કઈ નજરે જુએ છે તે તરફ ધ્યાન આપવા કહે છે. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે વધુ દયાળુ, ઉદાર દૃષ્ટિ કેળવવાથી રોજનો તણાવ હળવો થઈ શકે છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
ગણેશ અને દૂર્વા ઘાસ વાર્તા શું શીખવે છે?
આ વાર્તા બતાવે છે કે સાદી, નમ્ર વસ્તુઓ કેવી ઊંડી શાંતિ આપી શકે છે. આજે એક ધીમો શ્વાસ કે એક શાંત પળ તમારું દૂર્વા ઘાસ બની શકે છે.