Puranas · गोष्ट संग्रह
गिरिजात्मज, लेण्याद्रीचे बाळ
माता पार्वतीला बाळाची ओढ आहे, आणि शिव तिला गणेशाची प्रार्थना करायला सांगतात. लेण्याद्रीच्या एका गुहेत ती तुपाचा दिवा लावून बारा वर्षे संयमाने प्रार्थना करते.
गोष्टीचे तात्पर्य: सगळ्यात चांगल्या देणग्या प्रेम आणि संयमाने हळूहळू वाढतात.
या गोष्टीत
- पात्रे
- पार्वती, गणेश, शिव
- मूळ ग्रंथ
- पुराणे
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: पुराणे · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
महाराष्ट्रात जुन्नरजवळचा खडकात कोरलेल्या लेण्यांचा लेण्याद्री डोंगर हा गणेशाच्या आठ अष्टविनायक स्थानांपैकी एक आहे, आणि यात्रेकरू आजही त्याच्या पायऱ्या चढून गुहामंदिरात जातात. गणेश पुराणाचा क्रीडा खंड सांगतो की पार्वतीने तिथे संयमी भक्तीने प्रार्थना केली, आणि शेवटी गणेश तिच्याकडे गिरिजात्मज, म्हणजे गिरिजेचे बाळ, म्हणून आला. चंदनाच्या उटण्यापासून घडवलेल्या गणेशाच्या प्रसिद्ध गोष्टीपेक्षा वेगळी, ही गोष्ट ओढीची आणि वाट पाहण्याची आहे, पाऊस, आंब्यांचे मोसम आणि हिवाळी धुके यांतून, आणि भाद्रपद चतुर्थीला सोनेरी प्रकाशात प्रकट होणाऱ्या बाळाची. होणाऱ्या आईला पार्वतीचा संयम आणि आनंद विशेष जवळचे वाटतात.
ही गोष्ट आईच्या संयमी ओढीचा आणि बाळाच्या आगमनाच्या आनंदाचा सन्मान करते. ती आठवण करून देते की चांगल्या गोष्टी अनेकदा जमिनीखालच्या बीसारख्या हळूहळू आणि शांतपणे वाढतात.
काहीतरी सुंदर येत आहे.
खूप वर्षांपूर्वी, बर्फाळ कैलासावर माता पार्वती भगवान शिवांच्या शेजारी बसली होती. तारे चमकत होते, नदी कुजबुजत होती, आणि तरीही तिच्या मनात एक शांत इच्छा होती.
"मला माझे स्वतःचे बाळ कुशीत घ्यायला आवडेल," ती हळूच म्हणाली. "भरवायला, अंगाई गायला, झोपलेले असताना न्याहाळायला एक छोटेसे बाळ."
शिव हसले, कारण आईची ओढ किती खोल असू शकते हे त्यांना ठाऊक होते. "मग सगळ्या शुभ आरंभांचा दाता गणेश याची प्रार्थना कर," ते म्हणाले. "प्रेमाने त्याचा मंत्र जप, आणि तो येईल."
म्हणून पार्वती दक्षिणेकडे, आज आपण ज्याला महाराष्ट्र म्हणतो त्या प्रदेशात, कुकडी नदीकाठच्या एका हिरव्या डोंगरावर गेली. तो डोंगर खडकात कोरलेल्या थंड, शांत गुहांनी भरलेला होता. या ठिकाणाला लेण्याद्री म्हणतात.
तिने प्रार्थनेसाठी एक गुहा निवडली. तिने ती झाडून स्वच्छ केली, गवताची चटई अंथरली, आणि तुपाचा एक छोटा दिवा लावला. बाहेर पावसाळी ढग डोंगरांवरून लोटत होते, आणि शेते मऊ, चमकदार हिरवी झाली होती.
रोज सकाळी ती नदीत स्नान करायची. रोज ती गुहेत बसून गणेशाचा मंत्र जपायची, एकेक मणी, एकेक श्वास.
दिवसांचे महिने झाले. महिन्यांची वर्षे झाली. पाऊस आला आणि गेला, आंबे पिकले आणि गळले, नदीवरून हिवाळी धुके उठले, आणि तरीही पार्वती प्रार्थना करत राहिली.
तिला कधीच घाई नव्हती. तिला ठाऊक होते की सगळ्यात चांगल्या देणग्या हळूहळू वाढतात, जसे कोणाला दिसण्याआधी बी जमिनीखाली वाढते.
कधी कधी गावातल्या बायका डोक्यावर पाण्याचे हंडे घेऊन जवळून जायच्या. गुहेत उजळणारा दिवा पाहून त्या हात जोडायच्या. "आई प्रार्थना करत आहे," त्या कुजबुजायच्या. "काहीतरी सुंदर येत आहे."
अशी बारा वर्षे गेली. मग धुतलेल्या निळ्या आकाशाचा भाद्रपद महिना आला, आणि चंद्राचा उजळ चौथा दिवस, चतुर्थी.
त्या सकाळी पार्वती डोळे मिटून बसली असताना गुहा उबदार सोनेरी प्रकाशाने भरून गेली. तिला एक लहानसा आवाज ऐकू आला, हसू आणि बाळाचे गुणगुणणे एकत्र असल्यासारखा.
तिने डोळे उघडले. तिच्यासमोर, गवताच्या चटईवर, मऊ गोल गालांचे, आनंदाने वळलेल्या छोट्या सोंडेचे, आणि दोन दिव्यांसारख्या चमकणाऱ्या डोळ्यांचे एक बाळ बसले होते.
"आई," तो प्रकाश जणू म्हणाला, "तू मला प्रेमाने हाक मारलीस, म्हणून मी तुझा मुलगा व्हायला आलो आहे."
पार्वतीने त्याला कुशीत घेतले. ते उबदार होते, आणि त्याला चंदनाचा आणि पावसाचा सुगंध येत होता. तिने त्याला हृदयाशी धरले, आणि तिच्या गालांवरून आनंदाश्रू ओघळले.
तो गिरिजेचा, पर्वताच्या कन्येचा, पुत्र होता, म्हणून त्याला गिरिजात्मज, म्हणजे गिरिजेचे बाळ, म्हटले गेले.
त्याला वाढवण्यासाठी पार्वती लेण्याद्रीलाच राहिली. ती त्याला नदीत अंघोळ घालायची, मऊ कापडात गुंडाळायची, आणि संध्याकाळी पक्षी घरी परतताना त्याच्यासाठी गाणी गायची.
छोटा गणेश दिव्याच्या प्रकाशाचा पाठलाग करत गुहेच्या जमिनीवर रांगायचा. तो मोरांकडे पाहून छोट्या हातांनी टाळ्या वाजवायचा. तो आईची वेणी धरायचा आणि सोडायचाच नाही.
त्याला भूक लागली की ती त्याला गोड भात आणि फळे भरवायची. त्याला झोप आली की ती त्याला झुलवत गुणगुणायची. सारा डोंगर जणू आई आणि बाळाभोवती लपेटून गेला होता.
जवळ राहणारे ऋषी त्याला पाहायला आले. त्यांनी फुले आणली आणि त्याला आशीर्वाद दिला. "हे बाळ प्रत्येक चांगल्या वाटेवरचे अडथळे दूर करेल," ते म्हणाले. "प्रत्येक प्रार्थनेत तो पहिला असेल."
शिवही आले, आणि आपला छोटा मुलगा त्यांच्या गळ्यातल्या नागाला ओढतोय हे पाहून हसले. ते कुटुंब गुहेबाहेर एकत्र बसून नदीवर मावळणारा सूर्य पाहत राहिले.
अनेक वर्षे तो तिथे एक खेळकर, प्रेमळ मुलगा म्हणून राहिला, दरीतल्या सगळ्यांचा लाडका. आजही लेण्याद्रीची गुहा गणेशाच्या आठ पवित्र स्थानांपैकी एक म्हणून यात्रेकरू पाहायला येतात.
लोक डोंगराच्या पायऱ्या चढतात, आणि जिथे एका आईने आपल्या बाळाची इतक्या संयमाने वाट पाहिली होती, तिथे शांत प्रार्थना करतात.
पार्वतीसारखीच तुझी आई प्रेमाने तुझी वाट पाहत आहे, बाळा, आणि तू येणार आहेस म्हणून ती रोज आनंदी आहे.
पुराण मधील आणखी
बाळासोबत विचार करा
वाट पाहताना तुम्हाला बाळाशी जोडलेले वाटावे, असा कोणता छोटासा रोजचा नियम तुम्हाला मदत करतो?
संकल्प: मी संयमाने, प्रेमाने आणि आनंदाने माझ्या बाळाची वाट पाहते.
आशीर्वाद: तुझ्यासमोरची प्रत्येक वाट अडथळ्यांपासून मोकळी होवो, आणि तुझी किती प्रेमाने वाट पाहिली गेली हे तुला नेहमी जाणवो.
पात्रे
- पार्वती
- — संयमी प्रार्थनेने वाट पाहणारी प्रेमळ आई.
- गणेश
- — पर्वतकन्येचे बाळ, गिरिजात्मज म्हणून येणारा.
- शिव
- — पार्वतीला प्रेमाने प्रार्थनेची वाट दाखवणारे.
बोध
सगळ्यात चांगल्या देणग्या प्रेम आणि संयमाने हळूहळू वाढतात.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या बाळा, मी प्रेमाने तुझ्यासाठी प्रार्थना केली, आणि आता तू माझ्यात वाढत आहेस.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
पार्वतीने लेण्याद्रीला किती काळ प्रार्थना केली?
स्रोत: गणेश पुराण, क्रीडा खंड; लेण्याद्री अष्टविनायक परंपरा
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.
संबंधित गोष्टी
- भरताचं वचन · दिवस 68
तेच मूल्य
परंपरेत भरताला निःस्वार्थ प्रेम आणि धीराच्या सेवेचा आदर्श मानलं जातं, आणि सिंहासनावरच्या पादुका ही रामायणातली सगळ्यात लाडकी प्रतिमा आहे. आईच्या मनःशांतीवरील अभ्यास सुचवतात की घाईने नव्हे तर हळूहळू आणि मायेने घराची तयारी केल्याने पालकांना तयार आणि स्थिर वाटू शकतं.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
गिरिजात्मज, लेण्याद्रीचे बाळ ही गोष्ट काय शिकवते?
ही गोष्ट आईच्या संयमी ओढीचा आणि बाळाच्या आगमनाच्या आनंदाचा सन्मान करते. ती आठवण करून देते की चांगल्या गोष्टी अनेकदा जमिनीखालच्या बीसारख्या हळूहळू आणि शांतपणे वाढतात.