Ramayana · વાર્તા સંગ્રહ
એમણે જોયું, અને એણે જોયું
રામ લક્ષ્મણ અને વિશ્વામિત્ર સાથે મિથિલાની ધજાઓથી શણગારેલી શેરીઓમાંથી પસાર થાય છે. સીતા પોતાની સખીઓ વચ્ચે મહેલના ઝરૂખે ઊભી છે.
વાર્તાની શીખ: સાચો પ્રેમ એક જ નજરમાં પોતાને ઓળખી લે છે.
આ વાર્તામાં
- પાત્રો
- રામ, સીતા, કંબન
- સ્રોત ગ્રંથ
- રામાયણ
- વાંચન સમય
- 4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)
3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 4–8 વર્ષનાં બાળકો
સ્રોત: રામાયણ, Bala કાંડ · પરંપરાગત પુનઃકથન
આ વાર્તા પાછળ
બારમી સદીના તમિલ કવિ કંબન પોતાના રામાવતારમ્માં રામ અને સીતાને એવી પહેલી નજર આપે છે, જે વાલ્મીકિ રામાયણમાં નથી: રામ મિથિલામાંથી પસાર થતાં મહેલના ઝરૂખે ઉપર જુએ છે, અને સીતા નીચે જુએ છે. "અણ્ણલુમ્ નોક્કિનાન્, અવળુમ્ નોક્કિનાળ્" — એમણે જોયું, અને એણે જોયું — એ પંક્તિ તમિલ સાહિત્યના સૌથી પ્રિય શ્લોકોમાંની એક છે અને આજે પણ ગવાય છે અને સંગીતમાં ઢળાય છે. તુલસીદાસ બગીચામાં એક અલગ મિલન આપે છે, તેથી કંબનનું ઝરૂખાનું દૃશ્ય એમનું પોતાનું છે. આ કથા આખી શાંતિથી ભરેલી છે: બે જોડી આંખો, હંમેશાંથી એકબીજાને ઓળખતા હોવાની લાગણી, અને એક જ ચંદ્ર. ઓળખાણની એ લાગણી, માતા-પિતા પોતાના નવજાતને પહેલી વાર જુએ એ પળની કલ્પના કરવાની એક સુંદર રીત છે.
કંબન પહેલી મુલાકાતને ઓળખાણની પળ બનાવી દે છે, જ્યાં પ્રેમ જાણે કંઈક યાદ આવવા જેવો લાગે છે. એ એકબીજાના હોય એવા લોકો વચ્ચેના ઊંડા બંધનની વાત કરે છે, જેમાં માતા અને બાળક પહેલી નજરે અનુભવે છે એ બંધન પણ આવે છે.
છતાં મને એવું લાગે છે કે હું એમને હંમેશાંથી ઓળખું છું.
ઘણા સમય પહેલાં, દક્ષિણ ભારતમાં દૂર કંબન નામના એક કવિ રહેતા હતા. એમણે મીઠી તમિલ ભાષામાં રામની કથા કહી, અને એમાં એવી પળો ઉમેરી કે લોકોનાં હૃદય પીગળી જાય. આ એમાંની એક પળ છે.
રાજકુમાર રામ અને એમના ભાઈ લક્ષ્મણ પોતાના ગુરુ, ઋષિ વિશ્વામિત્ર સાથે મિથિલા નગર તરફ ચાલી રહ્યા હતા. રસ્તાની બંને બાજુ ફૂલોથી લદાયેલાં ઝાડ હતાં, અને હવા પક્ષીઓના કલરવથી ભરેલી હતી.
મિથિલા ખૂબ સુંદર નગર હતું. એની શેરીઓ પહોળી અને ચોખ્ખી હતી, અને ઘરો હળવા રંગોથી રંગાયેલાં હતાં. છત પર ધજાઓ લહેરાતી હતી, અને ખુલ્લા દરવાજામાંથી ચંદનની સુગંધ આવતી હતી.
ત્રણેય જણ મુખ્ય શેરીમાં ચાલતા હતા ત્યારે લોકો જોવા બહાર આવ્યા. "આ રાજકુમાર કોણ છે?" તેઓ ધીમેથી બોલ્યા. "એમનું મુખ ચંદ્ર જેવું છે, અને એમનાં પગલાં કેટલાં શાંત અને કોમળ છે."
શેરીની ઉપર રાજા જનકનો રાજમહેલ હતો. એક ઊંચા ઝરૂખે, પોતાની સખીઓ વચ્ચે, રાજકુમારી સીતા ઊભી હતી. તે બપોરની ઠંડી લહેરનો આનંદ લેવા બહાર આવી હતી.
એની સખીઓ હસતી અને વાતો કરતી, મહેલના તળાવના હંસો તરફ આંગળી ચીંધતી હતી. એમના વાળમાં મોગરો ગૂંથેલો હતો, અને તેઓ હલે ત્યારે એમની બંગડીઓ ધીમે ધીમે રણકતી. સીતા સ્મિત કરતી સાંભળતી હતી, અને એની આંખો હળવેથી નીચેની શેરી પર ટકી હતી.
બરાબર ત્યારે જ, રામે ઉપર જોયું.
અને સીતાએ નીચે જોયું.
કંબન એને સાવ સરળ શબ્દોમાં ગાય છે, જે શબ્દો તમિલનાડુના લોકો આજે પણ પ્રેમથી દોહરાવે છે: "અણ્ણલુમ્ નોક્કિનાન્, અવળુમ્ નોક્કિનાળ્." એમણે એની સામે જોયું, અને એણે એમની સામે જોયું.
એ એક પળમાં, એમની આંખો મળી અને ત્યાં જ અટકી ગઈ. કંબન કહે છે કે એમની આંખો એકબીજાને એવી રીતે વળગી રહી, જાણે બે હાથ છૂટવા જ ન માંગતા હોય. ભરચક શેરી એમના માટે શાંત થઈ ગઈ. પવન પણ જાણે થંભી ગયો.
કંબન કહે છે કે આંખો દ્વારા એમનાં બંને હૃદય એકબીજાની જગ્યાએ જતાં રહ્યાં. એનું હૃદય એમનામાં ગયું, અને એમનું હૃદય એનામાં ગયું. આ કેવી રીતે થયું, એ બેમાંથી કોઈ કહી શકે એમ નહોતું.
કવિ એક બહુ કોમળ વાત પણ કહે છે. આ બંને જરાય અજાણ્યા નહોતા. ઘણા સમય પહેલાં, આ જન્મ પહેલાં, તેઓ સાગર અને એની લહેરોની જેમ સાથે હતા. હવે, લાંબા વિયોગ પછી, તેઓ ફરી એકબીજાને મળ્યા હતા.
વિશ્વામિત્ર આગળ ચાલ્યા, એટલે રામને પણ આગળ ચાલવું પડ્યું. પણ એમણે એક વાર માથું ફેરવીને જોયું, અને એમની કોમળ આંખોમાં એક નવું, શાંત અચરજ ભરાયું હતું. લક્ષ્મણે આ જોયું, અને મનમાં મલક્યા, પણ કંઈ બોલ્યા નહીં.
ઝરૂખે સીતા એકદમ સ્થિર ઊભી રહી. એની સખીઓએ એનું નામ લઈને બોલાવી, પણ એણે સાંભળ્યું જ નહીં. તે શેરીમાં એ જગ્યા તરફ જોઈ રહી હતી, જ્યાં રાજકુમાર ઊભા હતા.
"એ કોણ હતા?" એણે વિચાર્યું. "મને એમનું નામ ખબર નથી, કે તેઓ ક્યાંથી આવ્યા છે. છતાં મને એવું લાગે છે કે હું એમને હંમેશાંથી ઓળખું છું."
તે સાંજે, મિથિલા પર ગોળ અને રૂપેરી ચંદ્ર ઊગ્યો. સીતા પોતાના બગીચામાં બેઠી, અને બીજું કંઈ વિચારી જ ન શકી. ફૂલો પહેલાં કરતાં વધુ તેજસ્વી લાગતાં હતાં, અને ચાંદની વધુ કોમળ લાગતી હતી.
અને જે અતિથિગૃહમાં ઋષિ અને રાજકુમારો આરામ કરતા હતા, ત્યાં રામ જાગતા સૂતા હતા અને એ જ ચંદ્રને જોતા હતા. એમણે ઝરૂખા પરના એ કોમળ અને તેજસ્વી મુખને યાદ કર્યું, અને અંધારામાં સ્મિત કર્યું.
બંનેમાંથી કોઈને હજી ખબર નહોતી કે રાજા જનકના દરબારમાં એક મહાન ધનુષ્ય રાહ જોઈ રહ્યું છે, કે બહુ જલદી તેઓ ફરી મળશે અને જીવનભર માટે એક થશે. તે રાતે, તેઓ ફક્ત એક નજરની મીઠાશ જ જાણતા હતા.
આ મિલન વિશેના કંબનના શ્લોકો આખી તમિલ કવિતામાં સૌથી વધુ પ્રિય પંક્તિઓમાંના છે. લોકો લગ્નમાં એ ગાય છે, અને દાદીમાઓ બાળકોને એ ગણગણીને સંભળાવે છે.
ક્યારેક પ્રેમ એક નજરથી શરૂ થાય છે, શાંત અને સાચો, જ્યારે બે હૃદય સહજ રીતે એકબીજાને ઓળખી લે છે.
એક દિવસ જલદી, મારા નાનકડા, તું અને હું પહેલી વાર એકબીજા સામે જોઈશું. અને મને લાગે છે કે, રામ અને સીતાની જેમ, આપણને પણ એવું લાગશે કે આપણે એકબીજાને હંમેશાંથી ઓળખીએ છીએ. હવે સૂઈ જા, મારા વહાલા.
રામાયણ માંથી વધુ
બાળક સાથે વિચારો
પહેલી વાર તમારા બાળકની આંખોમાં જોશો ત્યારે તમને કેવું લાગશે, એવી તમે કલ્પના કરો છો?
સંકલ્પ: હું મારા બાળકને મારા હૃદયમાં પહેલેથી ઓળખું છું, અને આપણી પહેલી નજર ઘરે પાછા આવવા જેવી લાગશે.
આશીર્વાદ: મારા નાનકડા, તારી આંખો દુનિયાને અચરજથી મળે, અને તને હંમેશાં તારાં પોતાનાં હૃદય મળતાં રહે.
પાત્રો
- રામ
- — મિથિલામાંથી પસાર થતા એક કોમળ રાજકુમાર.
- સીતા
- — ઝરૂખા પરની રાજકુમારી, જેની આંખો એમની આંખો સાથે મળે છે.
- કંબન
- — આ કોમળ પળને ગાનાર તમિલ કવિ.
બોધ
સાચો પ્રેમ એક જ નજરમાં પોતાને ઓળખી લે છે.
તમારા બાળકને શું કહેવું
મારા નાનકડા, પહેલી વાર તને જોઈશ ત્યારે મારું હૃદય તને તરત ઓળખી લેશે.
મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો
રામે સીતાને જોયાં ત્યારે સીતા ક્યાં ઊભાં હતાં?
સ્રોત: કંબનનું રામાવતારમ્ (કંબ રામાયણમ્), બાલ કાંડમ્, મિથિલૈ કાટ્ચિ પડલમ્
આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા થોડી મિનિટ ધ્યાન અને શ્વાસ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થા ડાયટ ચાર્ટ વાંચો.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
એમણે જોયું, અને એણે જોયું વાર્તા શું શીખવે છે?
કંબન પહેલી મુલાકાતને ઓળખાણની પળ બનાવી દે છે, જ્યાં પ્રેમ જાણે કંઈક યાદ આવવા જેવો લાગે છે. એ એકબીજાના હોય એવા લોકો વચ્ચેના ઊંડા બંધનની વાત કરે છે, જેમાં માતા અને બાળક પહેલી નજરે અનુભવે છે એ બંધન પણ આવે છે.