Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Ramayana · દિવસ 117 · અઠવાડિયું 17

પંચવટીની શિયાળાની એક સવાર

પંચવટીમાં ધુમ્મસભરી શિયાળાની સવારે ત્રણેય ગોદાવરીમાં નહાવા જાય છે. લક્ષ્મણ ઋતુનું વર્ણન કરે છે અને દૂર રહેલા ભરતને પ્રેમથી યાદ કરે છે.

વાર્તાની શીખ: પરિવારના દરેક વિશે મીઠું બોલો, અને દરેકની સારી વાત યાદ રાખો.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
રામ, લક્ષ્મણ, સીતા, ભરત
સ્રોત ગ્રંથ
રામાયણ
વાંચન સમય
4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 117 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 17 · 7 માંથી દિવસ 5
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 2
આ અઠવાડિયે બાળક
શરીરમાં ચરબી જમા થવા લાગે છે. હાડપિંજર કાર્ટિલેજમાંથી હાડકામાં બદલાઈ રહ્યું છે. અઠવાડિયું 17: બાળકનો વિકાસ

અરણ્યકાંડનું આ શાંત દૃશ્ય શિયાળાની સવારની શાંત સુંદરતાને પરિવારના મેળાપની સીખ સાથે જોડે છે: રામ દુઃખી ભાઈને પણ માતા વિશે કઠોર બોલવા દેતા નથી. તે માતાને બતાવે છે કે ઘર કેવી રીતે હૂંફાળું રહે છે, પ્રેમભરી યાદો અને ઘરના દરેક વિશેના મીઠા શબ્દોથી.

એ પણ આપણી મા છે. ફક્ત ભરત વિશે, આપણા વહાલા ભાઈ વિશે બોલ. એટલું પૂરતું છે.

ઘણા સમય પહેલાં, ગોદાવરી નદીને કિનારે પંચવટીના વનમાં, રામ, સીતા અને લક્ષ્મણ પાંદડાં અને વાંસની એક નાની ઝૂંપડીમાં રહેતાં. તેમની આસપાસ ઋતુઓ એક પછી એક બદલાતી.

વાલ્મીકિ રામાયણ એક ઠંડી સવારની વાત કહે છે, જ્યારે હેમંત એટલે કે શિયાળો આવ્યો હતો. રાતો લાંબી હતી, અને સવારો નરમ સફેદ ધુમ્મસમાં લપેટાયેલી હતી.

સૂરજ ઊંચે ચડે તે પહેલાં ત્રણેય નદીમાં નહાવા નીકળ્યાં. લક્ષ્મણ ઘડો લઈને આગળ ચાલતા, અને સીતા બંને ભાઈઓની વચ્ચે, શાલ સરખી ઓઢીને ચાલતાં.

લક્ષ્મણ પોતાના ભાઈને ખૂબ પ્રેમ કરતા, અને તેમની સાથે વાતો કરવાનું તેમને ખૂબ ગમતું. ચાલતાં ચાલતાં તેમણે શિયાળાના વન તરફ જોયું અને તેનું વર્ણન કરવા લાગ્યા.

"ભાઈ," તેમણે કહ્યું, "આ તો તમારી સૌથી પ્રિય ઋતુ છે. જુઓ, આખી દુનિયા કેવી આરામ કરે છે. ખેતરો પાકેલા અનાજથી ભરેલાં છે, અને ખેડૂતો ખુશ છે."

"સૂરજ દૂર દક્ષિણ તરફ ગયો છે," લક્ષ્મણે આગળ કહ્યું. "તેનો પ્રકાશ ચંદ્ર જેવો ફિક્કો અને કોમળ છે. બપોરે તડકામાં બેસવું ગમે છે, પણ છાંયે ઠંડક છે."

"નદી પરનું ધુમ્મસ જુઓ," તેમણે કહ્યું. "તે નરમ પડદા જેવું લટકે છે. ગોદાવરી ભાગ્યે જ દેખાય છે, ફક્ત સંભળાય છે, સફેદી નીચે ગણગણતી."

સીતાએ જોયું અને હસ્યાં. ઘાસના દરેક તણખલા પર ઝાકળનાં ટીપાં નાનાં મોતી જેવાં ચમકતાં હતાં. પાણી પાસેનાં બરુ હિમના ભારથી નમી ગયાં હતાં.

"ત્યાં જુઓ," લક્ષ્મણે ધીમેથી હસતાં કહ્યું. "એક જંગલી હાથીને તરસ લાગી છે. તે નદીમાં સૂંઢ નાખે છે, પણ પાણી એટલું ઠંડું છે કે તે ઝટ પાછી ખેંચી લે છે!"

તેમણે મોટા હાથીને ફરી, ધીમે અને સાવચેતીથી, પ્રયત્ન કરતો જોયો, અને સીતા પણ હસી પડ્યાં. જળપક્ષીઓ કિનારે શાંતિથી ઊભાં હતાં, સૂરજ તેમને હૂંફ આપે તેની રાહ જોતાં.

"કમળ બંધ થઈને પાણી નીચે આરામ કરે છે," લક્ષ્મણે કહ્યું. "ફક્ત તેમની દાંડીઓ બાકી છે. આખું વન શાંત અને ધીરજવાળું છે, વસંતની રાહ જુએ છે."

પછી લક્ષ્મણ વિચારમાં પડ્યા. "ભાઈ," તેમણે કહ્યું, "મને ભરતની યાદ આવે છે. દૂર અયોધ્યામાં, તે પણ આ ઠંડીમાં વહેલા ઊઠતા હશે."

"તમારા માટે તે સંન્યાસીની જેમ જીવે છે," લક્ષ્મણે કહ્યું. "તે જમીન પર સૂએ છે અને સાદું ભોજન લે છે. મને લાગે છે, અત્યારે પણ તે ધ્રૂજતા ધ્રૂજતા સરયૂમાં નહાવા જતા હશે, અને તમને યાદ કરતા હશે."

તેમની આંખો નાના ભાઈ માટેના પ્રેમથી ભરાઈ આવી. પણ પછી, તેઓ વનમાં કેવી રીતે આવ્યા તે વિચારતાં, તેમના અવાજમાં થોડી કડવાશ આવી, અને તે રાણી કૈકેયી વિશે કઠોર બોલવા લાગ્યા.

રામ રસ્તામાં અટકી ગયા. તે લક્ષ્મણ તરફ ફર્યા અને હળવેથી તેમના ખભા પર હાથ મૂક્યો.

"વહાલા લક્ષ્મણ," તેમણે ધીમેથી કહ્યું, "આપણી મા કૈકેયી વિશે કઠોર ન બોલ. એ પણ આપણી મા છે. ફક્ત ભરત વિશે, આપણા વહાલા ભાઈ વિશે બોલ. એટલું પૂરતું છે."

લક્ષ્મણે આંખો નીચી કરી, અને તેમનો ચહેરો નરમ પડ્યો. "તમે સાચા છો, ભાઈ," તેમણે કહ્યું.

રામનું પોતાનું હૃદય ભરાઈ આવ્યું. "ભરતને યાદ કરું છું," તેમણે કહ્યું, "ત્યારે મને તેમના અમૃત જેવા મીઠા, કોમળ શબ્દો યાદ આવે છે. મને તેમને ફરી મળવાની ઝંખના છે, અને શત્રુઘ્નને પણ, અને આપણી બધી માતાઓને."

ત્રણેય નદી તરફ નીચે ગયાં. હવે ધુમ્મસ ઊઠતું હતું, અને સૂરજનાં પહેલાં હૂંફાળાં કિરણોએ પાણીને સ્પર્શ કરીને તેને સોનેરી બનાવી દીધું.

તેમણે ઠંડી ગોદાવરીમાં સ્નાન કર્યું અને ઊગતા સૂરજને અને દેવોને જળ અર્પણ કર્યું. પછી તેઓ કિનારે સાથે ઊભાં રહ્યાં, તાજાં અને ઝળહળતાં, જ્યારે વન પર પ્રકાશ ફેલાતો હતો.

સીતાએ સૂરજના પ્રકાશમાં બાજુબાજુમાં ઊભેલા બંને ભાઈઓ તરફ જોયું, અને ઠંડી છતાં તેમના હૃદયમાં હૂંફ લાગી. તેઓ ઘરની ધીમી વાતો કરતાં સાથે ઝૂંપડીએ પાછાં ફર્યાં.

નાનકડા, તારા જીવનમાં પણ ધુમ્મસભરી, શાંત શિયાળાની સવારો આવશે. તને હંમેશાં તારા પરિવારમાં હૂંફ મળે, અને તું જેને પ્રેમ કરે તેના વિશે હંમેશાં ફક્ત મીઠા શબ્દો જ બોલે.

હવે આરામ કર, નાનકડા, મારા પ્રેમની નરમ શાલમાં લપેટાઈને.

આગળની વાર્તા વાંચો →રામ અને નદી પાર

રામાયણ માંથી વધુ

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: રામાયણ, Aranya કાંડ · પરંપરાગત પુનઃકથન

આ વાર્તા પાછળ

સંસ્કૃત કવિઓને ઋતુઓનું ચિત્રણ કરવું ખૂબ ગમતું, અને વાલ્મીકિ અરણ્યકાંડમાં શિયાળાને પોતાનો એક નાનો સર્ગ આપે છે. ફિક્કો સૂરજ, મોતી જેવું ઝાકળ અને બરફીલા પાણીથી ચમકતો હાથી, હેમંતનું લક્ષ્મણનું આ વર્ણન ભારતીય પ્રકૃતિ-કાવ્યની શરૂઆતની ઉત્તમ કૃતિ તરીકે ઘણી વાર ટાંકવામાં આવે છે. છતાં સર્ગ લગભગ અણધાર્યો એક પારિવારિક ક્ષણમાં વળે છે: ભરત માટેની લક્ષ્મણની ઝંખના કૈકેયી પર દોષમાં સરી પડે છે, અને રામ શાંતિથી તેમને સુધારે છે. જેની ઇચ્છાથી તેમને વનમાં આવવું પડ્યું, એ જ વ્યક્તિ પ્રત્યે રામની કોમળતાનું આ સૌથી સ્પષ્ટ ચિત્ર છે. રાત્રે વાંચતી માતા માટે, શિયાળાની હૂંફાળી છબીઓ અને મીઠું બોલવાની પસંદગીનું આ મિશ્રણ શાંતિ પણ આપે છે અને ચૂપચાપ શીખવે પણ છે.

બાળક સાથે વિચારો

તમારા પરિવારમાં એવું કોઈ છે, જેના વિશે હવેથી તમે વધુ કોમળતાથી બોલવા માગો છો?

સંકલ્પ: હું મારા ઘરને હૂંફાળી યાદો અને મીઠા શબ્દોથી ભરું છું.

આશીર્વાદ: ઠંડી સવારે પણ તમારો પરિવાર હંમેશાં હૂંફાળો રહે, અને તમારા હોઠેથી મીઠા શબ્દો સહેલાઈથી વહે.

પાત્રો

રામ
— એક કોમળ મોટા ભાઈ, જે પરિવારના શબ્દો મીઠા રાખે છે.
લક્ષ્મણ
— એક પ્રેમાળ ભાઈ, જે શિયાળાનું સુંદર વર્ણન કરે છે.
સીતા
— જે ઝાકળ અને ઠંડી નદીમાંના હાથીને જોઈને હસે છે.
ભરત
— દૂર રહેલા ભાઈ, જેમને પ્રેમથી યાદ કરાય છે.

બોધ

પરિવારના દરેક વિશે મીઠું બોલો, અને દરેકની સારી વાત યાદ રાખો.

તમારા બાળકને શું કહેવું

નાનકડા, સૌથી ઠંડી સવારે પણ આપણું ઘર મીઠા શબ્દોથી હૂંફાળું રહેશે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

હાથીએ નદીમાંથી સૂંઢ કેમ પાછી ખેંચી લીધી?

સ્રોત: વાલ્મીકિ રામાયણ, અરણ્યકાંડ, સર્ગ 16

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગર્ભ સંવાદ — બાળક સાથે વાતો અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 17મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

પંચવટીની શિયાળાની એક સવાર વાર્તા શું શીખવે છે?

અરણ્યકાંડનું આ શાંત દૃશ્ય શિયાળાની સવારની શાંત સુંદરતાને પરિવારના મેળાપની સીખ સાથે જોડે છે: રામ દુઃખી ભાઈને પણ માતા વિશે કઠોર બોલવા દેતા નથી. તે માતાને બતાવે છે કે ઘર કેવી રીતે હૂંફાળું રહે છે, પ્રેમભરી યાદો અને ઘરના દરેક વિશેના મીઠા શબ્દોથી.

પંચવટીની શિયાળાની એક સવાર ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 17 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો