Ramayana · વાર્તા સંગ્રહ
શાંત સાંજે રામ લક્ષ્મણને રામ ગીતા શીખવે છે
જંગલનાં વર્ષો પછી લક્ષ્મણ રામને પૂછે છે કે આવે અને જાય નહીં એવી શાંતિ કેવી રીતે મળે. રામ આત્માને વિશાળ, સ્વચ્છ આકાશ સાથે સરખાવે છે જેમાંથી વાદળો પસાર થાય છે.
વાર્તાની શીખ: કાયમી શાંતિ આપણી અંદર જ વસે છે, વિશાળ, સ્વચ્છ આકાશની જેમ.
આ વાર્તામાં
- પાત્રો
- રામ, લક્ષ્મણ
- સ્રોત ગ્રંથ
- રામાયણ
- વાંચન સમય
- 4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)
3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 5–8 વર્ષનાં બાળકો
સ્રોત: રામાયણ, Uttara કાંડ · પરંપરાગત પુનઃકથન
આ વાર્તા પાછળ
રામ ગીતા અધ્યાત્મ રામાયણના ઉત્તર કાંડમાં મળતો ઉપદેશ છે; અધ્યાત્મ રામાયણ પછીનું સંસ્કૃત પુનઃકથન છે જે રામની કથા વેદાંતની દ્રષ્ટિએ રજૂ કરે છે, અને આ ઉપદેશ વાલ્મીકિના રામાયણમાં નથી. અહીં ભાઈઓ કોઈ સાહસ પર નથી; જંગલનાં વર્ષો પૂરાં થયાં છે, અયોધ્યામાં શાંતિ છે, અને લક્ષ્મણ એક સાંજે બસ રામના ચરણ પાસે બેસીને પૂછે છે કે આવે અને જાય નહીં એવી શાંતિ કેવી રીતે મળે. રામ દલીલોથી નહીં, ચિત્રોથી જવાબ આપે છે: જેમાંથી વાદળો પસાર થાય તે વિશાળ આકાશ, માટીના ઘડાની અંદરનું આકાશ, પાણીથી ન ભીંજાતું કમળ, અને સ્થિર તળાવમાં ડહોળા પાણીની જેમ ઠરતું બેચેન મન. ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન તે શાંતિ અને ધીમા શ્વાસમાં આરામ કરવાનું શાતાદાયક આમંત્રણ છે.
રામ ગીતા આંતરિક શાંતિનું સાદું, શાંત કરતું ચિત્ર આપે છે: આત્મા એક સ્વચ્છ આકાશ છે જેને વાદળો બગાડી શકતાં નથી. તે શાંત શ્વાસ અને વ્યસ્ત મન સાથે કોમળતા તરફ આમંત્રે છે, જે માતા અને બાળક બંનેને સાંત્વના આપે છે.
રોજ શાંતિથી બેસ. ધીમે શ્વાસ લે. જ્ઞાનના શબ્દો સાંભળ.
અધ્યાત્મ રામાયણ નામનો એક જૂનો ગ્રંથ છે, જેનો અર્થ છે આંતરિક આત્માનું રામાયણ. તે રામની કથા એવી રીતે કહે છે કે હૃદય શાંત થાય. તેના અંત નજીક એક કોમળ સાંજ આવે છે, જેના વિશે આ કથા છે.
જંગલનાં લાંબાં વર્ષો પૂરાં થઈ ગયાં હતાં. રામ અયોધ્યા પાછા ફર્યા હતા, અને તેઓ દયાથી રાજ કરતા હતા. લોકો સુખી હતા, ખેતરો ભરેલાં હતાં, અને નગરમાં શાંતિ હતી.
એક સાંજે, દિવસનું કામ પૂરું થયા પછી, રામ મહેલના એક શાંત ઓરડામાં એકલા બેઠા હતા. તેમની બાજુમાં એક જ દીવો ઝળહળતો હતો. બારીમાંથી, ઊગતા ચંદ્ર નીચે સરયૂ નદી ચાંદી જેવી ચમકતી હતી.
લક્ષ્મણ ધીમેથી અંદર આવ્યા. તેઓ દરેક જંગલમાં અને દરેક મુશ્કેલીમાં રામની સાથે ચાલ્યા હતા. હવે, આ શાંતિમાં, તેમના હૃદયમાં એક પ્રશ્ન બાકી હતો.
તેમણે નમન કર્યું અને રામના ચરણ પાસે બેઠા. "ભાઈ," તેમણે કહ્યું, "આપણે ઘણું જોયું છે. સુખ અને દુઃખ, મળવું અને છૂટા પડવું, ડરના દિવસો અને ઉત્સવના દિવસો. કૃપા કરીને મને કહો, માણસને એવી શાંતિ કેવી રીતે મળે જે આવે અને જાય નહીં?"
રામે પોતાના ભાઈ સામે ખૂબ પ્રેમથી જોયું. તેઓ ખુશ થયા, કારણ કે એ પ્રશ્ન હૃદયના સૌથી ઊંડા ભાગમાંથી પુછાયો હતો. તેઓ થોડી વાર ચૂપ રહ્યા, અને પછી ધીમેથી અને કોમળતાથી બોલવા લાગ્યા.
"લક્ષ્મણ," તેમણે કહ્યું, "આકાશનો વિચાર કર. તેમાં વાદળો આવે છે, કાળાં વાદળો અને સફેદ પણ. તેમાંથી તોફાનો પસાર થાય છે, અને મેઘધનુષ્ય પણ. પણ આકાશ પોતે તોફાનથી ક્યારેય ફાટતું નથી, અને મેઘધનુષ્યથી ક્યારેય રંગાતું નથી. તે વિશાળ અને સ્વચ્છ જ રહે છે."
"તારી અંદર પણ એ આકાશ જેવું કંઈક છે. લાગણીઓ વાદળોની જેમ આવે છે અને જાય છે. સુખના દિવસો અને અઘરા દિવસો પસાર થાય છે. પણ તારો સૌથી ઊંડો ભાગ, તારો સાચો આત્મા, હંમેશાં શાંત અને સ્વચ્છ રહે છે."
લક્ષ્મણે હાથ જોડીને સાંભળ્યું. દીવો ટમટમ્યો, અને કોમળ લહેરખી રાતનાં ફૂલોની સુગંધ ઓરડામાં લાવી.
રામ આગળ બોલ્યા. "માટીના ઘડાનો વિચાર કર. ઘડાની અંદરનું આકાશ બહારના આકાશથી જુદું લાગે છે. પણ ઘડો ન રહે ત્યારે ખબર પડે છે કે એ આકાશ ક્યારેય જુદું હતું જ નહીં. એ જ રીતે, તારી અંદરનો પ્રકાશ બધામાં રહેલા પ્રકાશ સાથે એક છે."
"જ્યારે તું આ યાદ રાખીશ," રામે કહ્યું, "ત્યારે તને બદલાવનો ડર નહીં લાગે. તું કાળજીથી તારું કામ કરીશ, તારા પરિવારને પ્રેમ કરીશ, બીજાને મદદ કરીશ, પણ તારું હૃદય આરામમાં રહેશે, જેમ પાણી પર બેઠેલું કમળ ક્યારેય ભીનું થતું નથી."
"ભાઈ, હું આ કેવી રીતે યાદ રાખું?" લક્ષ્મણે ધીમેથી પૂછ્યું. "મારું મન એટલું ઝડપથી દોડે છે, જાણે વાંદરો ડાળીએ ડાળીએ કૂદતો હોય."
રામે સ્મિત કર્યું. "તારા મન સાથે કોમળ રહે," તેમણે કહ્યું. "રોજ શાંતિથી બેસ. ધીમે શ્વાસ લે. જ્ઞાનના શબ્દો સાંભળ. દયાળુ અને સાચો રહે. ધીમે ધીમે, સ્થિર તળાવમાં ડહોળું પાણી ઠરે તેમ, તારું મન સ્વચ્છ થશે."
"અને જ્યારે તું શાંતિમાં બેસે," તેમણે ઉમેર્યું, "ત્યારે યાદ રાખજે કે હું હંમેશાં ત્યાં છું, તારા પોતાના હૃદયમાં, તારા શ્વાસ જેટલો નજીક. તારે મને શોધવા દૂર જવાની ક્યારેય જરૂર નથી."
લક્ષ્મણે આંખો બંધ કરી. તેમણે પોતાનો શ્વાસ ધીમે ધીમે અંદર-બહાર થતો અનુભવ્યો. તેમણે પોતાનું હૃદય બારી બહારના સાંજના આકાશ જેવું સ્થિર અને વિશાળ થતું અનુભવ્યું.
લાંબા સમય સુધી બંને ભાઈઓ મૌનમાં સાથે બેઠા. એ ખાલી મૌન નહોતું. તે માની બાહો જેવું ભરેલું અને હૂંફાળું હતું.
અધ્યાત્મ રામાયણ તે સાંજના રામના શબ્દોને રામ ગીતા કહે છે, એટલે રામનું ગીત. લોકો સેંકડો વર્ષોથી શાંત થવા અને ભગવાનની નજીક અનુભવવા માટે તે વાંચે છે.
છેવટે લક્ષ્મણે આંખો ખોલી. તે ચમકતી હતી. "ભાઈ," તેમણે ધીમેથી કહ્યું, "હું દુનિયાનાં બધાં જંગલોમાં તમારી સાથે ચાલ્યો છું. પણ આજે રાત્રે તમે મને ઘરનો રસ્તો બતાવ્યો છે."
રામે આશીર્વાદ તરીકે લક્ષ્મણના માથે હાથ મૂક્યો. બહાર ચંદ્ર વધારે ઊંચે ચડ્યો, અને સરયૂ સમુદ્ર તરફ વહેતી ધીમું ગીત ગાતી રહી.
હવે તું પણ, નાનકડા, વિશાળ, સ્વચ્છ આકાશની જેમ આરામ કરી શકે છે. વાદળો આવે અને જાય, પણ તારી અંદર ઊંડે હંમેશાં શાંતિ છે, અને હું અહીં જ છું, મારા હૃદયના ધબકારા જેટલી નજીક.
રામાયણ માંથી વધુ
બાળક સાથે વિચારો
સ્થિર તળાવમાં ડહોળું પાણી સ્વચ્છ થાય તેમ, તમારા વ્યસ્ત મનને ઠરવામાં શું મદદ કરે છે?
સંકલ્પ: આકાશની જેમ, હું લાગણીઓને મારામાંથી પસાર થવા દઉં છું, અને મારા શાંત, સ્વચ્છ કેન્દ્ર પર પાછી આવું છું.
આશીર્વાદ: નાનકડા, તારું હૃદય સાંજના આકાશ જેવું વિશાળ અને સ્વચ્છ રહે, દરેક પસાર થતા વાદળ વચ્ચે પણ શાંત.
પાત્રો
- રામ
- — શાંત ગુરુ અને પ્રેમાળ ભાઈ.
- લક્ષ્મણ
- — કાયમી શાંતિ શોધતા સમર્પિત ભાઈ.
બોધ
કાયમી શાંતિ આપણી અંદર જ વસે છે, વિશાળ, સ્વચ્છ આકાશની જેમ.
તમારા બાળકને શું કહેવું
મારા નાનકડા, તારી અંદર શાંતિનું એક આકાશ છે. લાગણીઓ આવે અને જાય, પણ તારા માટેનો મારો પ્રેમ કાયમ રહે છે.
મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો
આપણું મન આકાશ જેવું કેવી રીતે છે?
સ્રોત: અધ્યાત્મ રામાયણ, ઉત્તર કાંડ (રામ ગીતા)
આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા થોડી મિનિટ ધ્યાન અને શ્વાસ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થા ડાયટ ચાર્ટ વાંચો.
સંબંધિત વાર્તાઓ
- ચાણક્ય અને રાજા બનીને રમતો છોકરો
એ જ મૂલ્ય
સાચું નેતૃત્વ સાંભળવાથી, ન્યાયથી અને વહેંચવાથી શરૂ થાય છે, બાળકની રમતમાં પણ. આ વાર્તા એ ગુરુને પણ માન આપે છે જે બાળકમાં ભલાઈ જુએ છે અને તેને ખીલવામાં મદદ કરે છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
શાંત સાંજે રામ લક્ષ્મણને રામ ગીતા શીખવે છે વાર્તા શું શીખવે છે?
રામ ગીતા આંતરિક શાંતિનું સાદું, શાંત કરતું ચિત્ર આપે છે: આત્મા એક સ્વચ્છ આકાશ છે જેને વાદળો બગાડી શકતાં નથી. તે શાંત શ્વાસ અને વ્યસ્ત મન સાથે કોમળતા તરફ આમંત્રે છે, જે માતા અને બાળક બંનેને સાંત્વના આપે છે.