Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Ramayana · દિવસ 68 · અઠવાડિયું 10

ભરતનું વચન

રામ વનમાં જાય છે ત્યારે ભરતને અયોધ્યાનું સોનાનું સિંહાસન આપવામાં આવે છે. તે ના પાડે છે, કહે છે કે તે તેના ભાઈનું છે, અને રામને ઘરે લાવવા ચિત્રકૂટ ચાલીને જાય છે.

વાર્તાની શીખ: સાચો પ્રેમ અને વફાદારી સત્તા કરતાં વધારે મહત્વનાં છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
ભરત, રામ
સ્રોત ગ્રંથ
રામાયણ
વાંચન સમય
5 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 68 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 10 · 7 માંથી દિવસ 5
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 1
આ અઠવાડિયે બાળક
ભ્રૂણ (એમ્બ્રિયો) હવે ફીટસ બને છે. મહત્વનાં અંગો પોતાની જગ્યાએ છે અને કામ કરવા લાગે છે. અઠવાડિયું 10: બાળકનો વિકાસ
આજની વાર્તા
ભરતનું વચન

પરંપરા ભરતને નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ અને ધીરજભરી સેવાના આદર્શ તરીકે જુએ છે, અને સિંહાસન પરની પાદુકા રામાયણનાં સૌથી પ્રિય ચિત્રોમાંની એક છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે ઉતાવળને બદલે ધીમે ધીમે અને કાળજીથી ઘર તૈયાર કરવાથી માતા-પિતા વધુ તૈયાર અને સ્થિર અનુભવી શકે છે.

હું તો ફક્ત મારા ભાઈનું ઘર તૈયાર રાખું છું.

અયોધ્યામાં સવારના ઘંટ વાગતા હતા, પણ તેમાં આનંદ નહોતો, અને લોકો ગલીઓમાં ચુપચાપ ઊભા હતા.

તેમના વહાલા રાજકુમાર રામ સીતા અને લક્ષ્મણ સાથે ચૌદ વર્ષ માટે વનમાં રહેવા ગયા હતા. રાજા દશરથનું હૃદય તૂટી ગયું હતું. અને હવે રામના નાના ભાઈ ભરત નાનાના રાજ્યમાંથી ઘરે આવ્યા, તો મહેલ દુઃખથી ભરેલો હતો.

મંત્રીઓએ તેમની સામે માથું નમાવ્યું. "હવે સિંહાસન તમારું છે, રાજકુમાર," તેમણે કહ્યું. "મુગટ રાહ જુએ છે."

ભરતે સોનાના સિંહાસન સામે જોયું. તે તડકામાં ચમકતું હતું. ઘણા લોકો તેના પર બેસીને રાજી થાત. પણ ભરતે બસ માથું ધુણાવ્યું.

"એ આસન મારા ભાઈનું છે," તેમણે કહ્યું. "જ્યાં રામે બેસવું જોઈએ ત્યાં હું નહીં બેસું. હું તેમને ઘરે પાછા લાવવા વનમાં જાઉં છું."

એટલે ભરત નીકળ્યા, અને આખું નગર તેમની સાથે ગયું. માતાઓ અને દાદાઓ, ખેડૂતો અને કુંભારો, સૈનિકો અને ગાયકો, બધાં સાથે મળીને ચિત્રકૂટના વન તરફના ધૂળિયા રસ્તે ચાલ્યાં. ભરત સૌથી આગળ, સાદાં કપડાંમાં, કોઈ ઘરેણાં વગર ચાલતા હતા.

ઘણા દિવસો પછી તેઓ ચમકતી નાની નદી કિનારે એક લીલી ટેકરી પાસે પહોંચ્યા. ત્યાં, એક ઝાડ નીચે, સવાર જેવા શાંત અને તેજસ્વી રામ બેઠા હતા.

ભાઈને જોઈને રામ ઊભા થયા અને હાથ ફેલાવ્યા. ભરત દોડીને તેમના ચરણોમાં નમી પડ્યા. રામે તેમને ઊભા કર્યા અને છાતીએ લગાડ્યા. ઘણી વાર સુધી બંને ભાઈ એક શબ્દ ન બોલ્યા.

પછી ભરત બોલ્યા. "ભાઈ, કૃપા કરીને ઘરે ચાલો. અયોધ્યાને તમારી જરૂર છે. મને તમારી જરૂર છે. તમારો મુગટ સ્વીકારો."

રામે પ્રેમથી સાંભળ્યું. પછી ધીમેથી જવાબ આપ્યો. "વહાલા ભરત, મેં પિતાજીને વચન આપ્યું છે કે હું ચૌદ વર્ષ વનમાં રહીશ. વચન એક બીજ જેવું છે. જો ઊગે તે પહેલાં આપણે તેને ખોદી કાઢીએ, તો તે ક્યારેય ઝાડ નહીં બને. મારે મારું વચન પાળવું જ જોઈએ. અને હું પાછો આવું ત્યાં સુધી તારે આપણી પ્રજાની સંભાળ રાખવાની છે."

ભરત શાંત થઈ ગયા. તેઓ ભાઈને એટલો પ્રેમ કરતા કે દલીલ કરવાનું મન થયું. પણ તેઓ સમજ્યા કે રામનું વચન મહત્વનું છે. તેમણે માથું નમાવ્યું. પછી તેમણે રામના પગ તરફ જોયું, અને તેમને એક વિચાર આવ્યો.

"તો મને તમારી પાદુકા આપો," તેમણે કહ્યું. "હું તેને સિંહાસન પર મૂકીશ. તે અયોધ્યા પર રાજ કરશે, અને હું તમારી સેવા કરત તેમ તેની સેવા કરીશ. અને હું પણ તમને એક વચન આપું છું. જો ચૌદ વર્ષ પછીના પહેલા જ દિવસે તમે ઘરે ન આવો, તો હું એક દિવસ પણ વધારે રાહ નહીં જોઉં. હું તમને શોધવા આવીશ."

રામે આખા ચહેરે સ્મિત કર્યું. તેમણે પોતાની સાદી લાકડાની પાદુકા ઉતારી અને ભાઈના હાથમાં મૂકી. ભરતે તેને જાણે સોનાની હોય તેમ છાતીએ લગાડી.

ભરત ઘરે ગયા. પણ તેઓ ભવ્ય મહેલમાં ન રહ્યા. તેઓ નગરની બહાર નંદીગ્રામ નામના ગામમાં એક નાની ઝૂંપડીમાં રહ્યા. તેમણે વનમાં રામની જેમ સાદાં કપડાં પહેર્યાં. તેઓ જમીન પર સાદડી પાથરીને સૂતા. રોજ સવારે તેઓ સિંહાસન પરની પાદુકાને પ્રણામ કરતા, અને પછી લોકોની તકલીફો સાંભળતા. તેમણે રસ્તા સમારાવ્યા. દરેક પરિવાર પાસે અનાજ છે તેની ખાતરી કરી. વૃદ્ધો અને બીમારોની સંભાળ રાખી. કોઈ આભાર માને તો તેઓ કહેતા, "મારો આભાર ન માનો. હું તો ફક્ત મારા ભાઈનું ઘર તૈયાર રાખું છું."

ઋતુઓ બદલાતી રહી. ચૌદ વાર વરસાદ આવ્યો અને ગયો. ભરતનું વચન થાક્યું નહીં. રોજ તેઓ પોતાનું કામ શાંતિથી અને સારી રીતે કરતા, જેમ માળી હજી ફૂલ ન આવ્યાં હોય એવા છોડને પાણી પાય.

આખરે, ચૌદમા વર્ષના અંત પાસે, એક સંદેશવાહક દોડતો આવ્યો. એ હનુમાન હતા, ઝડપી અને હસતા.

"રામ ઘરે આવી રહ્યા છે!" તેમણે બૂમ પાડી. "તેઓ લગભગ પહોંચી ગયા છે!"

ભરતની આંખો આનંદનાં આંસુથી ભરાઈ ગઈ. તેમણે પાદુકા ઉપાડી અને આખું નગર પાછળ લઈને ભાઈને મળવા ગયા. દરેક રસ્તે દીવા પ્રગટાવ્યા. દરેક માર્ગ પર ફૂલો વેર્યાં.

રામ પહોંચ્યા ત્યારે ભરતે ઘૂંટણિયે બેસીને હળવેથી પાદુકા ભાઈના પગમાં પાછી પહેરાવી.

"તમારું રાજ્ય સુરક્ષિત છે," તેમણે કહ્યું. "વચન આપ્યું હતું તેમ મેં તે તમારા માટે સાચવી રાખ્યું છે."

રામે તેમને ઊભા કર્યા અને છાતીએ લગાડ્યા, બરાબર એ જ રીતે જેમ બહુ પહેલાં પેલી લીલી ટેકરી પર લગાડ્યા હતા.

"ભરત," તેમણે કહ્યું, "તું મુગટ લઈ શક્યો હોત. તેના બદલે તેં પ્રેમ પસંદ કર્યો. એનાથી મોટો કોઈ રાજા નથી."

એ રાત્રે અયોધ્યા હજારો દીવાથી ઝગમગી ઊઠ્યું. અને નંદીગ્રામની ખાલી ઝૂંપડીમાં, જે સાદડી પર ભરત ચૌદ વર્ષ સૂતા હતા, ત્યાં એક નાનો દીવો હજી બળતો હતો, જાણે ટેવથી ચોકી કરતો હોય.

તારી જગ્યા પણ એવા જ પ્રેમથી તૈયાર રાખવામાં આવી રહી છે, મારા નાનકડા.

આગળની વાર્તા વાંચો →પંચવટીની શિયાળાની એક સવાર

રામાયણ માંથી વધુ

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: રામાયણ, Ayodhya કાંડ · પરંપરાગત પુનઃકથન

આ વાર્તા પાછળ

વાલ્મીકિ રામાયણના અયોધ્યા કાંડમાં ભરતની ચિત્રકૂટ યાત્રા અને રામની પાદુકાની માગણીની કથા કહે છે. સિંહાસન પર મૂકવા તેઓ જે પાદુકા પાછી લાવ્યા તેનું આજે પણ સન્માન થાય છે — રામલીલાની ઋતુમાં વારાણસીમાં ભરત મિલાપ ખૂબ ભાવથી ઉજવાય છે, અને અયોધ્યા પાસેનું નંદીગ્રામ એ જગ્યા તરીકે યાદ કરાય છે જ્યાં ભરત એ વર્ષો સાદાઈથી રહ્યા. રામાયણની વાર્તાઓમાં આ અનોખી છે કારણ કે નાયક મુગટ જીતતો નથી, છોડી દે છે. વચન એક બીજ છે જેને ઊગવા દેવું જોઈએ એવું રામનું ચિત્ર, અને ઘર તૈયાર રાખવાનાં ભરતનાં ધીરજભર્યાં વર્ષો, કોઈ પ્રિયજન માટે જગ્યા તૈયાર કરતાં માતા-પિતા માટે યોગ્ય ચિંતન છે.

ઉત્તર પ્રદેશ અને મધ્ય પ્રદેશની સરહદે વસેલું ચિત્રકૂટ ભરત મિલાપ મંદિરમાં ભાઈઓના મિલનને જીવંત રાખે છે, અને નગર પાસેનો ભરત કૂપ એ કૂવો મનાય છે જેમાં ભરતે રામના રાજ્યાભિષેક માટે લાવેલું પવિત્ર જળ છે. દક્ષિણમાં કંબનનું તમિલ રામાયણ ભરતને પોતાની કેટલીક સૌથી ભાવભરી પંક્તિઓ આપે છે, અને કેરળના ઇરિંજાલકુડાનું કૂડલમાણિક્યમ મંદિર તેમને સમર્પિત ગણ્યાગાંઠ્યા મંદિરોમાંનું એક છે. પાદુકા પૂજા, એટલે ગુરુની પાવડીનું સન્માન, અનેક ગુરુ-પરંપરાઓમાં આજે પણ થાય છે અને ભરતના ઉદાહરણનો પડઘો છે. રાહ જોતાં માતાપિતા માટે તેમની વાર્તા ધીરજભરી નિષ્ઠા રૂપે પ્રેમ બતાવે છે — જેના સ્વાગતની તમે રાહ જુઓ છો તેના માટે જગ્યા તૈયાર રાખવી.

બાળક સાથે વિચારો

તમારા બાળકને આપેલું કયું વચન તમે રોજેરોજ ચુપચાપ પાળવા માંગો છો?

સંકલ્પ: આજે હું જે નાની નાની કાળજી આપું છું, તે મારા બાળક માટે પ્રેમનું વચન છે.

આશીર્વાદ: ભક્તિ, પ્રેમ અને શક્તિ તમારી યાત્રાના દરેક પગલે માર્ગ બતાવે.

પાત્રો

ભરત
— એક સમર્પિત ભાઈ જે સિંહાસનને બદલે પ્રેમ પસંદ કરે છે.
રામ
— એક ભાઈ જે પ્રેમાળ હૃદયથી પોતાનું વચન પાળે છે.

બોધ

સાચો પ્રેમ અને વફાદારી સત્તા કરતાં વધારે મહત્વનાં છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, તું હંમેશાં તારાં વચનો પાળજે અને તારા પરિવારને દિલથી પ્રેમ કરજે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

ભરતે સિંહાસન પર શું મૂક્યું?

સ્રોત: વાલ્મીકિ રામાયણ, અયોધ્યા કાંડ

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા વિષ્ણુ સહસ્રનામનો જાપ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 10મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

ભરતનું વચન વાર્તા શું શીખવે છે?

પરંપરા ભરતને નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ અને ધીરજભરી સેવાના આદર્શ તરીકે જુએ છે, અને સિંહાસન પરની પાદુકા રામાયણનાં સૌથી પ્રિય ચિત્રોમાંની એક છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે ઉતાવળને બદલે ધીમે ધીમે અને કાળજીથી ઘર તૈયાર કરવાથી માતા-પિતા વધુ તૈયાર અને સ્થિર અનુભવી શકે છે.

ભરતનું વચન ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 10 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો