Ramayana · વાર્તા સંગ્રહ
કૌશલ્યાને બાળ રામ બે જગ્યાએ દેખાયા
રાણી કૌશલ્યા બાળ રામને પારણામાં સુવડાવીને ભોગ ધરાવવા જાય છે. પાછાં આવે ત્યારે તેઓ રામને ભોગ ખાતા જુએ છે, છતાં રામ પારણામાં પણ ઊંઘતા હોય છે.
વાર્તાની શીખ: દરેક બાળકમાં આપણે જોઈ શકીએ તેના કરતાં મોટી અદ્ભુતતા હોય છે.
આ વાર્તામાં
- પાત્રો
- કૌશલ્યા, બાળ રામ
- સ્રોત ગ્રંથ
- રામાયણ
- વાંચન સમય
- 4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)
3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો
સ્રોત: રામાયણ, Bal કાંડ · પરંપરાગત પુનઃકથન
આ વાર્તા પાછળ
આ કોમળ પ્રસંગ તુલસીદાસના રામચરિતમાનસના બાલકાંડમાંથી આવે છે અને વાલ્મીકિ રામાયણમાં જોવા મળતો નથી; ઉત્તર ભારતમાં રામનવમીનાં ભજનો અને માનસ પાઠમાં તે ઘણી વાર ગવાય છે. બાળ કૃષ્ણના મોંમાં બ્રહ્માંડ જોતી યશોદાની જાણીતી વાર્તાની જેમ, કૌશલ્યા પોતાના બાળકમાં બ્રહ્માંડ જુએ છે, પણ અહીં અજાયબી રમૂજી, ઘરગથ્થુ રીતે શરૂ થાય છે: રામ પારણામાં ઊંઘે છે અને પૂજાઘરમાં બેસીને બંને હાથે આનંદથી ભોગ પણ ખાય છે. કૌશલ્યાનો જવાબ વાર્તાનું હૃદય છે, એક પ્રાર્થના કે તેઓ બસ તેમનું બાળક બનીને રહે. ગર્ભાવસ્થામાં તે નાનકડા જીવમાં આખું બ્રહ્માંડ પકડવાના વિસ્મયને ઝીલે છે.
કૌશલ્યા વિસ્મય કરતાં સામાન્ય માતૃપ્રેમ પસંદ કરે છે, જે રામચરિતમાનસમાં ભક્તિનું હૃદય છે. તે યાદ અપાવે છે કે નાના બાળકની સંભાળ પોતે જ પવિત્ર છે, અને દરેક બાળક અદ્ભુતતાની આખી દુનિયા લઈને આવે છે.
મને તારી મા બનવા દે, અને તું મારું બાળક બનીને રહે.
અયોધ્યાના મહેલમાં સવારનો પ્રકાશ બારીઓમાંથી ધીમે ધીમે અંદર આવતો હતો. રાણી કૌશલ્યા, બધી માની જેમ, વહેલાં ઊઠ્યાં અને પોતાના બાળ પુત્ર રામને જોવા ગયાં.
નાનકડા રામ ચત્તા સૂતા હતા, નાના પગ ઉછાળતા અને સૂર્યકિરણો સામે કિલકારી કરતા. તેમની ત્વચા નવા વરસાદી વાદળ જેવી શ્યામ અને કોમળ હતી, અને આંખો મોટી અને ચમકતી હતી.
કૌશલ્યાએ તેમને ઊંચકીને છાતીએ લગાડ્યા. તેમણે ફૂલોની સુગંધવાળા હૂંફાળા પાણીથી તેમને નવડાવ્યા. હળવેથી લૂછ્યા, કોમળ વાંકડિયા વાળ ઓળ્યા, અને નાનું પીળું વસ્ત્ર પહેરાવ્યું.
નજર ન લાગે એ માટે તેમણે ગાલ પર નાનું કાળું ટપકું કર્યું. પછી કપાળ પર ચુંબન કર્યું અને ધીમે ધીમે ઝૂલતાં હાલરડું ગાયું. એ ગીત જૂનું હતું, એ જ જે તેમની પોતાની માએ તેઓ નાનાં હતાં ત્યારે ગાયું હતું.
રામની પાંપણો ભારે થઈ. થોડી વારમાં તેઓ ગાઢ ઊંઘમાં હતા, નાની મુઠ્ઠી મોં પાસે વાળેલી. કૌશલ્યાએ તેમને સંભાળથી પારણામાં સુવડાવ્યા અને હળવું, કોમળ કપડું ઓઢાડ્યું.
પછી તેઓ પૂજાઘરમાં ગયાં. રોજ તેઓ પોતાના હાથે તાજું ભોજન રાંધતાં અને કોઈ જમે તે પહેલાં કુળદેવતા ભગવાન વિષ્ણુને ધરાવતાં.
તેમણે ભાત, મીઠાઈ અને ફળની થાળી ગોઠવી. દીવો કર્યો અને માથું નમાવ્યું. પછી છેલ્લી વાનગી લાવવા રસોડામાં ગયાં.
જ્યારે તેઓ પૂજાઘરમાં પાછાં આવ્યાં, ત્યારે આશ્ચર્યથી અટકી ગયાં. ત્યાં દેવતા સામે નાનકડા રામ બેઠા હતા, બંને હાથે આનંદથી ભોગ ખાતા!
કૌશલ્યાનું હૃદય ઊછળી પડ્યું. "મારું બાળક અહીં કેવી રીતે આવ્યું?" તેમણે વિચાર્યું. "હું તો તેને પારણામાં ઊંઘતો મૂકીને આવી હતી. તે તો હજી ચાલી પણ નથી શકતો!"
તેઓ ઉતાવળે બાળકના ઓરડામાં પાછાં ગયાં. ત્યાં રામ હજી પણ પારણામાં શાંતિથી ઊંઘતા હતા, તેમનો શ્વાસ કોમળ અને ધીમો હતો, બરાબર જેમ તેમણે મૂક્યા હતા.
તેઓ ફરી પૂજાઘર તરફ દોડ્યાં. ત્યાં રામ હજી પણ દેવતા સામે બેઠા હતા, નાની આંગળીઓ પરથી મીઠો ભાત ચાટતા અને તેમની સામે હસતા.
કૌશલ્યા બંને ઓરડાની વચ્ચે ઊભાં રહ્યાં, હૃદય પર હાથ રાખીને. "શું હું સપનું જોઉં છું?" તેમણે ધીમેથી કહ્યું. "શું મારું મન મને છેતરે છે? કે પછી કંઈક અદ્ભુત બની રહ્યું છે?"
પછી નાનકડા રામે પોતાની મા સામે ઉપર જોયું, અને ખૂબ ખાસ સ્મિત કર્યું. એ ક્ષણમાં તેમણે બતાવ્યું કે તેઓ ખરેખર કોણ છે.
કૌશલ્યાએ પોતાના નાના પુત્રમાં આખું બ્રહ્માંડ જોયું. તેમણે અગણિત સૂર્ય અને ચંદ્ર, ચમકતા પર્વતો અને વિશાળ સમુદ્રો, નદીઓ અને જંગલો, અને તળાવમાં ફૂલોની જેમ ધીમે ધીમે ફરતા તારા જોયા.
તેમણે દરેક નાનું-મોટું જીવ તેમની અંદર જીવતું અને શ્વાસ લેતું જોયું. તેમણે સમયને પણ સરયૂ નદીની જેમ ધીમે ધીમે વહેતો જોયો. આ બધું તેના બાળકના નાનકડા શરીરમાં સમાયેલું હતું.
કૌશલ્યા કંપી ઊઠ્યાં. તેમણે હાથ જોડ્યા અને આંખો બંધ કરી. શું કહેવું તે તેમને સૂઝ્યું નહીં. હૃદય શબ્દો માટે બહુ ભરાઈ ગયું હતું. તેમને પોતે ઝાકળના એક ટીપા જેટલાં નાનાં લાગ્યાં, છતાં તેમની અંદરનો પ્રેમ આકાશ જેટલો વિશાળ હતો.
જ્યારે તેમણે ફરી આંખો ખોલી, ત્યારે ત્યાં ફક્ત તેમનું બાળક હતું, જમીન પર બેઠેલું, દાઢી પર મીઠો ભાત લગાડીને તેમની સામે હસતું.
કૌશલ્યા તેમની પાસે ઘૂંટણિયે બેઠાં. "મારા પ્રભુ," તેમણે ધીમેથી કહ્યું, "મેં તમારી મહાનતા જોઈ છે. પણ મહેરબાની કરીને, મારે ફક્ત એ નથી જોઈતું. મારે તમને મારા બાળક તરીકે છાતીએ લગાડવા છે."
"મને તને જમાડવા દે, નવડાવવા દે અને ગાઈને સુવડાવવા દે. તું તોફાન કરે ત્યારે થોડું વઢવા દે. મને તારી મા બનવા દે, અને તું મારું બાળક બનીને રહે."
રામ બાળક જેવું નાનું હસ્યા અને હાથ લંબાવ્યા. કૌશલ્યાએ તેમને ઊંચકી લીધા અને હૃદયે લગાડ્યા. તેઓ હૂંફાળા, નાના અને કોમળ હતા, ફરી પાછા તેમના પોતાના નાના પુત્ર.
કવિ તુલસીદાસ રામચરિતમાનસમાં આ વાર્તા કહે છે, અને કહે છે કે તે દિવસથી કૌશલ્યા રામને વધુ કોમળતાથી પ્રેમ કરવા લાગ્યાં, એ જાણીને કે આખી દુનિયા તેમના હાથમાં સમાયેલી છે.
હવે સૂઈ જા, નાનકડા. દરેક મા જ્યારે પોતાના બાળકને પકડે છે ત્યારે આખું બ્રહ્માંડ પકડે છે, અને આજે રાત્રે હું તને પકડી રહી છું.
રામાયણ માંથી વધુ
બાળક સાથે વિચારો
તમારા બાળક સાથે સંભાળની કઈ નાની, રોજની ક્ષણ વહેંચવાની તમે સૌથી વધુ રાહ જુઓ છો?
સંકલ્પ: હું મારા બાળકની જે સાદી, રોજની સંભાળ રાખું છું તે પવિત્ર છે, અને હું મારા હાથમાં આખી દુનિયા પકડું છું.
આશીર્વાદ: નાનકડા, તને હંમેશાં કોમળતાથી સાચવવામાં આવે, અને જીવનભર તારામાં અદ્ભુતતા ચમકતી રહે.
પાત્રો
- કૌશલ્યા
- — એક પ્રેમાળ મા, જે અજાયબી જુએ છે.
- બાળ રામ
- — ખાસ સ્મિતવાળું એક મીઠું બાળક.
બોધ
દરેક બાળકમાં આપણે જોઈ શકીએ તેના કરતાં મોટી અદ્ભુતતા હોય છે.
તમારા બાળકને શું કહેવું
મારા નાનકડા, તું મારા માટે અજાયબી છે. તને જોઉં તે પહેલાં જ તું મારી આખી દુનિયા ભરી દે છે.
મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો
કૌશલ્યાએ બાળ રામને એક સાથે ક્યાં ક્યાં જોયા?
સ્રોત: તુલસીદાસ, રામચરિતમાનસ, બાલકાંડ
આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા થોડી મિનિટ ધ્યાન અને શ્વાસ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થા ડાયટ ચાર્ટ વાંચો.
સંબંધિત વાર્તાઓ
- વિદુરના રસોડામાં કેળાની છાલ · દિવસ 182
એ જ મૂલ્ય
પરંપરા કહે છે કે કૃષ્ણે એક અભિમાની રાજકુમારના ભોજન કરતાં વિદુરના સાદા ઘર અને દિલથી ધરેલી ભેટને વધુ મૂલ્ય આપ્યું. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે જેવાં છીએ તેવાં જ પ્રેમ અને સ્વીકાર મળે એવો અનુભવ માને નિરાંત આપી શકે છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
કૌશલ્યાને બાળ રામ બે જગ્યાએ દેખાયા વાર્તા શું શીખવે છે?
કૌશલ્યા વિસ્મય કરતાં સામાન્ય માતૃપ્રેમ પસંદ કરે છે, જે રામચરિતમાનસમાં ભક્તિનું હૃદય છે. તે યાદ અપાવે છે કે નાના બાળકની સંભાળ પોતે જ પવિત્ર છે, અને દરેક બાળક અદ્ભુતતાની આખી દુનિયા લઈને આવે છે.