Ramayana · દિવસ 155 · અઠવાડિયું 23
શબરીનાં બોર
વૃદ્ધ શબરી ગુરુએ કહેલા રાજકુમારની રાહમાં રોજ જંગલની કેડી વાળે છે. તે દરેક બોર ચાખીને ફક્ત મીઠાં બોર મહેમાન માટે રાખે છે.
વાર્તાની શીખ: પ્રેમ અને ધીરજ મોટી ભેટો કરતાં વધુ કીમતી છે.
આ વાર્તામાં
- પાત્રો
- શબરી, રામ, ઋષિ માતંગ
- સ્રોત ગ્રંથ
- રામાયણ
- વાંચન સમય
- 4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)
દિવસ 155 એક નજરે
- અઠવાડિયું
- અઠવાડિયું 23 · 7 માંથી દિવસ 1
- ત્રિમાસિક
- ત્રિમાસિક 2
- આ અઠવાડિયે બાળક
- સાંભળવાની શક્તિ વિકસી રહી છે — તમારો અવાજ, ધબકારા અને પ્રિય અવાજો જાણીતા સાથી બની જાય છે. અઠવાડિયું 23: બાળકનો વિકાસ
- આજની વાર્તા
- શબરીનાં બોર
- મંત્ર
- વિષ્ણુ સહસ્રનામ
- ગર્ભ સંવાદ
- આ અઠવાડિયે બાળક સાથે વાત કરો
પરંપરા કહે છે કે રામે શબરીની સરળ, પ્રેમભરી ભેટને કોઈ પણ ભવ્ય ભોજન કરતાં વધુ માન આપ્યું, કારણ કે તેની પાછળ ભક્તિ હતી. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે આશાભરી, પ્રેમાળ રાહ સગર્ભાવસ્થામાં માતાને વધુ સકારાત્મક અનુભવવામાં મદદ કરી શકે છે.
"મારો મહેમાન ઘણે દૂરથી આવે છે. તેણે કંઈ ખાટું ચાખવું ન પડે."
સરર, સરર, જંગલની કેડી પર સાવરણી ફરતી. દંડકારણ્યની અંદર, જ્યાં પાંદડાંમાંથી તડકો ફક્ત સિક્કા જેવડાં ટપકાંમાં પડતો, ત્યાં શબરી નામની એક વૃદ્ધ સ્ત્રી માટી અને બરુની નાની ઝૂંપડીમાં રહેતી.
તે ત્યાં એટલાં વર્ષોથી રહેતી કે ગણતરી પણ ન રહી. ઘણા સમય પહેલાં, જ્યારે તેના વાળ હજી કાળા હતા, ત્યારે તેના ગુરુ, કોમળ ઋષિ માતંગે કહ્યું હતું કે એક દિવસ આ ઝાડ વચ્ચેથી એક રાજકુમાર ચાલતો આવશે. વરસાદી વાદળ જેવી આંખોવાળો રાજકુમાર, અને તેની પાછળ એક ડગલું હંમેશાં તેનો ભાઈ.
"તેને જોઈશ ત્યારે તું ઓળખી જઈશ," માતંગે કહ્યું હતું. "ત્યાં સુધી કેડી વાળીને સાફ રાખજે."
એટલે તેણે એમ જ કર્યું.
રોજ સવારે, સાલનાં ઝાડની ટોચે અજવાળું પહોંચે તે પહેલાં, શબરી સાવરણી લઈને પોતાની ઝૂંપડી સુધીની સાંકડી કેડી પર ચાલતી. તે સૂકાં પાંદડાં વાળી નાખતી. કોમળ પગને વાગે એવા નાના પથ્થરો દૂર કરતી. આટલાં વર્ષો પછી તે બસ એટલે વાળતી કે વાળવું જ તેના પ્રેમનું રૂપ બની ગયું હતું.
તે બોર પણ વીણતી, કાંટાળી ઝાડીનાં નાનાં બોર. પાકાં હોય ત્યારે મીઠાં અને કાચાં હોય ત્યારે ખાટાં. વર્ષોમાં તે શીખી ગઈ હતી કે એક ખાટું બોર દસ મીઠાં બોરનો સ્વાદ બગાડી શકે.
એટલે તેણે પોતાને એક નાની, અનોખી વાત શીખવી. તે બોર તોડતી અને હળવેથી તેને બટકું ભરતી. મીઠું હોય તો હજી ન આવેલા મહેમાન માટે ચોખ્ખા પાંદડા પર મૂકતી. ખાટું હોય તો પોતે ખાઈ લેતી અને ઝાડની માફી માગતી. તે દરેક બોર પહેલાં ચાખતી, જેથી ફક્ત મીઠાં બોર જ તેના હોઠે પહોંચે.
એક વાર ત્યાંથી પસાર થતી ગામની કેટલીક સ્ત્રીઓ તેના પર હસી હતી.
"શબરી, અડધું ખાધેલું ફળ કોણ ખાય? ભિખારી પણ ના પાડે."
શબરી બસ હસીને બોલી, "મારો મહેમાન ઘણે દૂરથી આવે છે. તેણે કંઈ ખાટું ચાખવું ન પડે."
વર્ષો વીતતાં ગયાં. માતંગ ઊંચા પર્વતોમાં પ્રાર્થના કરવા ચાલ્યા ગયા. બીજા શિષ્યો મોટા આશ્રમોમાં ગયા. શબરી રહી. કેડી સાફ રહી. પાંદડું રોજ સવારે ચોખ્ખું રહેતું.
પછી એક બપોરે, વરસાદ પહેલાંના ગરમ, સૂકા મહિનામાં, ઝાડ વચ્ચેથી બે પુરુષો બહાર આવ્યા.
એક તો વરસવાની તૈયારીમાં હોય એવા વાદળ જેવો શ્યામ હતો. બીજો થોડો પાછળ ચાલતો, પીઠ પર ધનુષ્ય અને આંખોમાં સજાગ માયા.
શબરી બારણા પાસે વાળતી હતી. તેણે ઉપર જોયું. સાવરણી તેના હાથમાંથી સરી પડી.
તેણે બૂમ ન પાડી. તે બસ ખૂબ ધીમેથી બોલી, જેમ વર્ષોથી ગણગણેલા ગીતનો પહેલો શબ્દ ગવાય:
"તમે આવ્યા."
રામ હસ્યા. "મા," તેમણે કહ્યું, "અમે થાકેલા છીએ અને રસ્તો ગરમ છે. અમારે ખાવા માટે કંઈ છે?"
શબરી ઉતાવળે અંદર ગઈ અને પાંદડું લઈને પાછી આવી. તેના પર બોરનો નાનો, કાળજીથી ગોઠવેલો ઢગલો હતો, દરેકની બાજુએ એક નાનું બટકું.
લક્ષ્મણે ભવાં ચડાવ્યાં અને કંઈક કહેવા મોં ખોલ્યું. રામે ફક્ત એક આંગળી ઊંચી કરી, અને લક્ષ્મણે મોં ફરી બંધ કરી દીધું.
રામ ઝૂંપડી સામે ખુલ્લી જમીન પર બેસી ગયા. તેમણે એક પછી એક બોર ધીમે ધીમે ખાધાં, જેમ લાંબા ઉપવાસ પછી કોઈ પાણી પીએ.
"આ મેં ખાધેલાં સૌથી મીઠાં ફળ છે," તેમણે કહ્યું.
શબરીની આંખો ભરાઈ આવી. "મેં દરેક ચાખ્યું હતું," તેણે લગભગ માફી માગતાં કહ્યું. "મારે નહોતું કે કોઈ ખાટું તમારા સુધી પહોંચે."
"હું જાણું છું," રામે હળવેથી કહ્યું. "એટલે જ તે આટલાં મીઠાં છે."
જતાં પહેલાં તેમણે તેની સાથે આગળના માર્ગ વિશે વાત કરી, અને કહ્યું કે તેને શાંતિ મળશે. પછી બંને ભાઈઓ ઝાડ વચ્ચે થઈને પંપા સરોવર તરફ ચાલી નીકળ્યા, જ્યાં નવા મિત્રો રાહ જોતા હતા.
શબરી બારણામાં બેસીને આટલાં વર્ષો વાળેલી કેડી જોતી રહી. હવે તેને સમજાયું કે રાહ જોવી વ્યર્થ નહોતી. રાહ જોવી જ સ્વાગત હતું.
સાવરણી હજી ત્યાં જ પડી હતી જ્યાં તે સરી હતી. તેણે તે ઉપાડી, અને ફક્ત ટેવવશ કેડી ફરી એક વાર વાળી, પગલાંની બે જોડ પર ખૂબ હળવેથી, જેથી તે આખેઆખી ભૂંસાઈ ન જાય.
નાનકડા, તારી મા સૌથી મીઠી વસ્તુઓ તારા માટે બાજુએ રાખે છે, જેમ શબરીએ રાખી હતી.
રામાયણ માંથી વધુ
3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો
સ્રોત: રામાયણ, Aranya કાંડ · પરંપરાગત પુનઃકથન
આ વાર્તા પાછળ
શબરી વાલ્મીકિ રામાયણના અરણ્યકાંડમાં આવે છે, અને તુલસીદાસે રામચરિતમાનસમાં તેમની કથા ઊંડી કોમળતાથી ફરી કહી. રામ તેમનાં ચાખેલાં બોર ખાય છે એ દૃશ્ય લોકભક્તિનાં સૌથી પ્રિય દૃશ્યોમાંનું એક છે, જે ચિત્રોમાં, ભજનોમાં અને ઉત્તર ભારતની રામલીલાઓમાં વારંવાર જીવંત થાય છે. અહીં ભાર તેમની લાંબી, શ્રદ્ધાભરી રાહ પર છે: ગુરુ માતંગના કહેવાથી વર્ષો સુધી કેડી વાળવી, અને કદી ન જોયેલા મહેમાન માટે ફક્ત મીઠાં બોર સાચવવાં. અંતે તેમને સમજાય છે કે રાહ જોવી જ સ્વાગત હતું. બહુ ઓછી કથાઓ ગર્ભના મહિનાઓને આટલી નજીકથી દર્શાવે છે, જ્યારે મા પોતાની સૌથી મીઠી વસ્તુઓ બાળક માટે સાચવે છે.
બાળક સાથે વિચારો
આજે એવી કઈ કડવી વાત તમે ચૂપચાપ ગળી ગયાં, જેથી નાનકડાને તે ચાખવી ન પડે?
સંકલ્પ: જે આવી રહ્યું છે તેના માટે હું મીઠાશ સાચવી રાખું છું.
આશીર્વાદ: નાનકડા, દુનિયાનો તારો પહેલો સ્વાદ મીઠાશ હોય, કારણ કે કોઈએ પહેલાં તારા માટે તે ચાખ્યો છે.
પાત્રો
- શબરી
- — પ્રેમાળ હૃદયવાળી ધીરજવાન વનવાસી ભક્ત.
- રામ
- — તે દરેક બોર પાછળનો પ્રેમ જુએ છે.
- ઋષિ માતંગ
- — શબરીના ગુરુ, જેમણે તેને આશા આપી.
બોધ
પ્રેમ અને ધીરજ મોટી ભેટો કરતાં વધુ કીમતી છે.
તમારા બાળકને શું કહેવું
નાનકડા, હું પ્રેમથી તારી રાહ જોઉં છું, સૌથી મીઠી વસ્તુઓ તારા માટે સાચવી રાખું છું.
મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો
શબરી દરેક બોર પહેલાં કેમ ચાખતી હતી?
સ્રોત: વાલ્મીકિ રામાયણ, અરણ્યકાંડ; તુલસીદાસના રામચરિતમાનસમાં ફરી કહેવાયેલી
આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા વિષ્ણુ સહસ્રનામનો જાપ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 23મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
શબરીનાં બોર વાર્તા શું શીખવે છે?
પરંપરા કહે છે કે રામે શબરીની સરળ, પ્રેમભરી ભેટને કોઈ પણ ભવ્ય ભોજન કરતાં વધુ માન આપ્યું, કારણ કે તેની પાછળ ભક્તિ હતી. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે આશાભરી, પ્રેમાળ રાહ સગર્ભાવસ્થામાં માતાને વધુ સકારાત્મક અનુભવવામાં મદદ કરી શકે છે.
શબરીનાં બોર ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?
આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 23 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.