Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Ramayana · दिवस 155 · आठवडा 23

शबरीची बोरं

गुरूंनी सांगितलेल्या राजकुमाराची वाट पाहत वृद्ध शबरी रोज जंगलातली वाट झाडते. ती प्रत्येक बोर चाखून पाहते आणि फक्त गोड बोरं पाहुण्यासाठी ठेवते.

गोष्टीचे तात्पर्य: मोठ्या भेटींपेक्षा प्रेम आणि धीर जास्त महत्त्वाचे असतात.

या गोष्टीत

पात्रे
शबरी, राम, मतंग ऋषी
मूळ ग्रंथ
रामायण
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 155 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 23 · ७ पैकी दिवस 1
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 23: बाळाची वाढ
आजची गोष्ट
शबरीची बोरं

परंपरा सांगते की रामांनी शबरीच्या साध्या, प्रेमळ अर्पणाला कोणत्याही श्रीमंत मेजवानीपेक्षा मोठं मानलं, कारण त्यामागे भक्ती होती. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवतं की आशेने, प्रेमाने केलेली प्रतीक्षा गर्भारपणात आईला अधिक सकारात्मक वाटायला मदत करू शकते.

त्याला काहीही आंबट चाखावं लागू नये.

सर्र, सर्र, काड्यांचा झाडू जंगलातल्या वाटेवरून फिरत होता. दंडकारण्याच्या खोल आत, जिथे पानांमधून सूर्यप्रकाश फक्त नाण्याएवढ्या ठिपक्यांत खाली यायचा, तिथे शबरी नावाची एक वृद्ध स्त्री माती आणि लव्हाळ्याच्या छोट्या झोपडीत राहायची.

ती तिथे किती वर्षं राहत होती, ते तिलाही मोजता यायचं नाही. फार पूर्वी, तिचे केस अजून काळे होते तेव्हा, तिचे गुरू, सौम्य मतंग ऋषी, यांनी तिला सांगितलं होतं की एके दिवशी या झाडांमधून एक राजकुमार चालत येईल. पावसाळी ढगासारखे डोळे असलेला राजकुमार, आणि नेहमी एक पाऊल मागे चालणारा त्याचा भाऊ.

"तो दिसला की तुला ओळखू येईल," मतंग म्हणाले होते. "तोपर्यंत वाट झाडून ठेव."

म्हणून ती तसंच करत राहिली.

रोज सकाळी, साल वृक्षांच्या शेंड्यांपर्यंत उजेड पोहोचण्याआधी, शबरी झाडू घेऊन आपल्या झोपडीकडे जाणारी अरुंद वाट झाडायची. ती वाळलेली पानं दूर करायची. कोमल पायाला टोचतील असे छोटे दगड दूर करायची. इतक्या वर्षांनंतर, ती फक्त यासाठी झाडायची की झाडणं हेच तिच्या प्रेमाचं रूप बनलं होतं.

ती बोरंही वेचायची, काटेरी झुडपांवरची छोटी बोरं. पिकली की गोड, नाहीतर आंबट. वर्षानुवर्षं ती शिकली होती की एक आंबट बोर दहा गोड बोरांची चव बिघडवू शकतं.

म्हणून तिने स्वतःला एक छोटी, वेगळीच गोष्ट शिकवली. ती एक बोर तोडायची आणि हळूच चावून बघायची. गोड असलं, तर अजून न आलेल्या पाहुण्यासाठी ते एका स्वच्छ पानावर ठेवायची. आंबट असलं, तर ते स्वतः खायची आणि झाडाची क्षमा मागायची.

एकदा जवळून जाणाऱ्या गावातल्या काही बायका तिच्यावर हसल्या होत्या.

"शबरी, अर्धं चावलेलं फळ कोण खातं? भिकारीसुद्धा नाही म्हणेल."

शबरी फक्त हसली. "माझा पाहुणा खूप लांबून येतोय," ती म्हणाली. "त्याला काहीही आंबट चाखावं लागू नये."

वर्षं जात राहिली. मतंग ऋषी उंच पर्वतांवर तपश्चर्येसाठी निघून गेले. बाकीचे शिष्य मोठ्या आश्रमांत गेले. शबरी राहिली. वाट झाडलेली राहिली. रोज सकाळी पान स्वच्छ असायचं.

मग एका दुपारी, पावसाआधीच्या उष्ण, कोरड्या महिन्यात, झाडांमधून दोन पुरुष बाहेर आले.

एक, बरसण्याआधीच्या वादळी ढगासारखा सावळा. दुसरा थोडा मागे चालत होता, पाठीवर धनुष्य आणि डोळ्यांत सावध प्रेमळपणा.

शबरी दाराजवळ झाडत होती. तिने वर पाहिलं. झाडू तिच्या हातातून निसटला.

ती ओरडली नाही. वर्षानुवर्षं गुणगुणलेल्या गाण्याचा पहिला शब्द गावा, तशी ती फक्त अगदी हळूच म्हणाली:

"तुम्ही आलात."

राम हसले. "आई," ते म्हणाले, "आम्ही थकलो आहोत आणि रस्ता तापलेला आहे. आम्हाला खायला काही आहे का?"

शबरी घाईने आत गेली आणि ते पान घेऊन परत आली. त्यावर बोरांचा एक छोटा, नीट रचलेला ढीग होता, प्रत्येक बोराच्या कडेला एक लहानसा चावा घेतलेला.

लक्ष्मणाने भुवया आक्रसल्या आणि काहीतरी बोलायला तोंड उघडलं. रामांनी फक्त एक बोट उचललं, आणि लक्ष्मणाने तोंड पुन्हा मिटलं.

राम झोपडीसमोर उघड्या जमिनीवर बसले. लांब उपवासानंतर माणूस पाणी पितो, तशी त्यांनी एकेक करून, हळूहळू बोरं खाल्ली.

"मी आजवर खाल्लेली ही सगळ्यांत गोड फळं आहेत," ते म्हणाले.

शबरीचे डोळे भरून आले. "मी प्रत्येक बोर चाखून पाहिलं," ती जवळजवळ क्षमा मागत म्हणाली. "मला एकही आंबट बोर तुमच्यापर्यंत पोहोचू द्यायचं नव्हतं."

"मला माहीत आहे," राम प्रेमाने म्हणाले. "म्हणूनच ती इतकी गोड आहेत."

निघण्याआधी त्यांनी तिच्याशी पुढच्या वाटेबद्दल बोललं, आणि तिला शांती लाभेल असं सांगितलं. मग दोघे भाऊ झाडांमधून पंपा सरोवराकडे पुढे गेले, जिथे नवे मित्र त्यांची वाट पाहत होते.

शबरी दारात बसून इतकी वर्षं झाडलेल्या त्या वाटेकडे पाहत राहिली. आता तिला समजलं की ती वाट पाहणं वाया गेलं नव्हतं. वाट पाहणं हेच स्वागत होतं.

झाडू अजूनही पडला होता तिथेच होता. तिने तो उचलला, आणि केवळ सवयीने वाट आणखी एकदा झाडली, पावलांच्या त्या दोन जोड्यांवरून अगदी हळुवार हात फिरवत, म्हणजे त्या पूर्ण पुसल्या जाऊ नयेत.

बाळा, शबरीसारखीच तुझी आई सगळ्यांत गोड गोष्टी तुझ्यासाठी बाजूला ठेवत आहे.

पुढची गोष्ट वाचा →हनुमान आणि रामाची अंगठी

रामायण मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: रामायण, Aranya कांड · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

शबरी वाल्मीकी रामायणाच्या अरण्यकांडात येते, आणि तुलसीदासांनी रामचरितमानसात तिची कथा अतिशय कोमलतेने पुन्हा सांगितली. रामांनी तिची चाखलेली बोरं खाल्ली हे दृश्य लोकभक्तीतलं सर्वांत लाडकं दृश्य बनलं आहे; ते चित्रांत रंगवलं जातं, भजनांत गायलं जातं आणि उत्तर भारतभर रामलीलेत सादर केलं जातं. इथे भर तिच्या दीर्घ, निष्ठावान प्रतीक्षेवर आहे: गुरू मतंगांच्या शब्दावर वर्षानुवर्षं वाट झाडणं, आणि कधीही न पाहिलेल्या पाहुण्यासाठी फक्त गोड बोरं जपून ठेवणं. शेवटी तिला कळतं की प्रतीक्षा हेच स्वागत होतं. आई आपल्या सगळ्यांत गोड गोष्टी बाळासाठी बाजूला ठेवते, त्या गर्भारपणाच्या महिन्यांचं इतकं जवळचं प्रतिबिंब फार थोड्या कथांमध्ये दिसतं.

बाळासोबत विचार करा

आज अशी कोणती एक कडू गोष्ट तुम्ही शांतपणे गिळली, म्हणजे बाळाला ती चाखावी लागू नये?

संकल्प: जो येणार आहे, त्याच्यासाठी मी गोडवा जपून ठेवते.

आशीर्वाद: बाळा, जगाची तुझी पहिली चव गोडच असो, कारण कोणीतरी ती आधी तुझ्यासाठी चाखून पाहिली आहे.

पात्रे

शबरी
— प्रेमळ हृदयाची, धीराने वाट पाहणारी वनवासी भक्त.
राम
— त्यांना प्रत्येक बोरामागचं प्रेम दिसतं.
मतंग ऋषी
— शबरीचे गुरू, ज्यांनी तिला आशा दिली.

बोध

मोठ्या भेटींपेक्षा प्रेम आणि धीर जास्त महत्त्वाचे असतात.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, मी प्रेमाने तुझी वाट पाहत आहे, सगळ्या गोड गोष्टी तुझ्यासाठी जपून ठेवत.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

शबरी प्रत्येक बोर आधी का चाखून पाहायची?

स्रोत: वाल्मीकी रामायण, अरण्यकांड; तुलसीदासांच्या रामचरितमानसात पुन्हा सांगितलेली

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 23व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

शबरीची बोरं ही गोष्ट काय शिकवते?

परंपरा सांगते की रामांनी शबरीच्या साध्या, प्रेमळ अर्पणाला कोणत्याही श्रीमंत मेजवानीपेक्षा मोठं मानलं, कारण त्यामागे भक्ती होती. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवतं की आशेने, प्रेमाने केलेली प्रतीक्षा गर्भारपणात आईला अधिक सकारात्मक वाटायला मदत करू शकते.

शबरीची बोरं गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 23 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा