Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Sikh · દિવસ 181 · અઠવાડિયું 26

ભાઈ કન્હૈયાની મશક

વૃદ્ધ ભાઈ કન્હૈયા દરેક તરસ્યા સૈનિકને પાણી આપે છે, ભલે તે કોઈ પણ બાજુનો હોય. કેટલાક લોકો ગુરુ ગોબિંદ સિંહને ફરિયાદ કરે છે, જે તેમને બોલાવે છે.

વાર્તાની શીખ: દયા એ નથી પૂછતી કે કોઈ કઈ બાજુનું છે; દરેક હૃદયમાં એક જ જ્યોત છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
ભાઈ કન્હૈયા, ગુરુ ગોબિંદ સિંહ
સ્રોત ગ્રંથ
જનમસાખી
વાંચન સમય
5 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 181 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 26 · 7 માંથી દિવસ 6
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 2
આ અઠવાડિયે બાળક
આંખો ખૂલવા લાગે છે. મોટા અવાજથી બાળક ચોંકી શકે છે. અઠવાડિયું 26: બાળકનો વિકાસ

પરંપરા કહે છે કે ભાઈ કન્હૈયાની સેવાએ સૌમાં એક જ જ્યોતનો શીખ ઉપદેશ બતાવ્યો, અને કોઈ ભેદ વગર સૌની સંભાળ લેવાના અગ્રણી તરીકે તેમને યાદ કરાય છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે હૂંફાળી, શરત વગરની સંભાળ માને જીવનનો અર્થ અને શાંતિ અનુભવવામાં મદદ કરી શકે છે.

"હું દરેક માણસમાં ફક્ત તમારો ચહેરો જ જોઉં છું, ગુરુજી."

ભાઈ કન્હૈયા લાંબી સફેદ દાઢી અને નરમ, દયાળુ આંખોવાળા એક વૃદ્ધ શીખ હતા. ઘણા સમય પહેલાં, દસમા શીખ ગુરુ, ગુરુ ગોબિંદ સિંહના સમયમાં, તે પંજાબના આનંદપુર નગર પાસે રહેતા. દરરોજ તે ખભે મશક, એટલે કે ચામડાની પાણીની થેલી, લઈને ફરતા.

એક સાંજે, દિવસની લડાઈ પૂરી થઈ ત્યારે આનંદપુર પાસેનું મેદાન શાંત થઈ ગયું. ત્યાં ફક્ત થાકેલા માણસો જમીન પર પડ્યા હતા અને પાણી માગતા હતા. ભાઈ કન્હૈયા તેમની વચ્ચે ધીમે-ધીમે ચાલતા ત્યારે મશકમાં છલ-છલ પાણી હલતું.

તે એક ઘાયલ સૈનિક પાસે અટક્યા અને હળવેથી તેનું માથું ઊંચું કર્યું. "પી લે, ભાઈ," તેમણે કહ્યું, અને પાણી તેના હોઠ સુધી નમાવ્યું. સૈનિકે પાણી પીધું, નિસાસો નાખ્યો અને રાહતથી આંખો બંધ કરી.

પછી ભાઈ કન્હૈયા આગળ વધ્યા. તે બીજા માણસ પાસે અટક્યા અને તેને પાણી આપ્યું, પછી બીજાને, પછી બીજાને. તેમણે તેમનાં કપડાં તરફ ન જોયું. તેઓ કઈ બાજુથી લડ્યા હતા તે જોવા ન રોકાયા. જે તરસ્યું હોય તેને બસ પાણી આપતા ગયા.

થોડી વાર પછી કેટલાક યુવાન શીખ સૈનિકોએ જોયું કે તે શું કરી રહ્યા છે. તેઓ ગુસ્સાથી લાલ ચહેરે ઉતાવળે ગુરુના તંબુએ આવ્યા.

"ગુરુજી," એકે કહ્યું, "ભાઈ કન્હૈયા સામેની બાજુવાળાની મદદ કરે છે! આજે સવારે જેમણે આપણી સામે લડાઈ કરી તે જ સૈનિકોને તે પાણી પાય છે!"

ગુરુએ ઊંચું જોયું. તેમની આંખો શાંત હતી. "તેમને મારી પાસે લાવો," તેમણે કહ્યું.

એટલે તેઓ ભાઈ કન્હૈયાને લઈ આવ્યા. વૃદ્ધ માણસ ગુરુ સામે શાંતિથી ઊભા રહ્યા, મેદાનની ધૂળથી કપડાં મેલાં હતાં, અને ખભે અડધી ખાલી મશક હતી.

"ભાઈ કન્હૈયા," ગુરુએ કહ્યું, "શું આ સાચું છે? જેમણે આપણી સામે લડાઈ કરી તેમને તમે પાણી આપો છો?"

ભાઈ કન્હૈયાએ માથું નમાવ્યું અને જવાબ આપતાં પહેલાં વિચાર્યું. "ગુરુજી," તેમણે છેવટે નરમ અવાજે કહ્યું, "હું ઘાયલ અને તરસ્યા લોકો વચ્ચે ચાલું છું ત્યારે મને શત્રુ કે મિત્ર નથી દેખાતા. મને શીખ કે મુઘલ, હિંદુ કે મુસલમાન નથી દેખાતા."

તેમણે મશકને હળવેથી સ્પર્શ કર્યો. "હું દરેક માણસમાં ફક્ત તમારો ચહેરો જ જોઉં છું, ગુરુજી. મને ફક્ત તમે જ દેખાઓ છો, ધૂળમાં પડેલા, પાણી માગતા."

તંબુમાં એકદમ શાંતિ છવાઈ ગઈ. જે યુવાન સૈનિકે ફરિયાદ કરી હતી તેણે આંખો નીચી કરી.

પછી ગુરુ ઊભા થયા અને ભાઈ કન્હૈયા પાસે ગયા. તેમણે બંને હાથ વૃદ્ધ માણસના ખભા પર મૂક્યા. "કન્હૈયા," તેમણે કહ્યું, "તમે મારો ઉપદેશ સૌથી સારી રીતે સમજ્યા છો. દરેક હૃદયમાં એક જ જ્યોત છે."

તેમણે એક સેવકને બોલાવ્યો. "રૂઝ લાવનાર મલમની એક બરણી લાવો," તેમણે કહ્યું. "ભાઈ કન્હૈયાને આપો." પછી તે ફરી વૃદ્ધ માણસ તરફ વળ્યા. "હવેથી પાણી લઈ જાઓ ત્યારે આ પણ લઈ જજો. તેમના ઘા પર લગાડજો અને હળવેથી પાટો બાંધજો. તેઓ કઈ બાજુના છે એ ન પૂછતા. બસ રૂઝ લાવજો."

ભાઈ કન્હૈયાએ ગુરુના ચરણે માથું અડાડ્યું. આંસુ તેમની સફેદ દાઢીમાં વહી ગયાં.

એટલે તે એક હાથમાં પાણી અને બીજા હાથમાં મલમ લઈને મેદાનમાં પાછા ગયા. તે દરેક માણસ પાસે ઘૂંટણિયે બેઠા અને નરમ કપડાથી તેના ઘા સાફ કર્યા. સાચો પ્રેમ એ છે જે બસ ઘૂંટણિયે બેસીને પાણી આપે છે. તે આખી રાત અને બીજો આખો દિવસ ચાલતા રહ્યા. જે મળ્યું તે દરેકને તેમણે એ જ ઠંડું પાણી અને એ જ કોમળ સંભાળ આપી.

વાર્તા કહે છે કે તેમણે જેમની મદદ કરી તેમાંના કેટલાક સૈનિકોને ફરી ક્યારેય લડવાનું મન ન થયું. જેમણે આટલા પ્રેમથી સંભાળ લીધી હોય તેમની સામે તેઓ હાથ ઉઠાવી ન શક્યા.

દિવસો વીતતા ગયા તેમ બીજા શીખો પણ તેમની સાથે ચાલવા લાગ્યા. તેઓ પોતાની મશકો અને કપડાં લઈને આવતા. સાથે મળીને તેઓ સેવાપંથી, એટલે કે સેવાના માર્ગના લોકો, તરીકે ઓળખાયા, જે કોઈ કોણ છે એ પૂછ્યા વગર સૌની મદદ કરતા.

એક સાંજે, કામ પૂરું થયું ત્યારે ભાઈ કન્હૈયા શાંત મેદાનની કિનારીએ બેઠા. આકાશ નરમ કેસરી થઈ ગયું હતું, અને ઘાસમાં ઠંડો પવન ફરતો હતો. તેમણે સવાર માટે નદીમાંથી મશક ભરી, અને પાણીએ મીઠો, આનંદભર્યો અવાજ કર્યો.

તેમણે જમીન પર આરામ કરતા માણસો તરફ જોયું. કેટલાક ઊંઘતા હતા. કેટલાક તો પોતાના પરિવાર પાસે ઘરે જતા રહ્યા હતા. તેમને તેમનાં નામ ખબર ન હતાં, અને જાણવાની જરૂર પણ ન હતી. તે બસ એટલું જાણતા હતા કે દરેક જણ તરસ્યું હતું, અને દરેકને પાણી મળ્યું હતું.

ભાઈ કન્હૈયાએ આંખો બંધ કરી અને આભારની પ્રાર્થના ગણગણી. તેમની ઉપર આનંદપુર પર પહેલા તારા ઊગ્યા, જે નીચેના સૌ પર એકસરખા ચમકતા હતા.

મારા નાનકડા, તારી માનો પ્રેમ કોઈ શરત વગરનો છે, જે તરસ્યું હોય તેના માટે રેડાતા પાણી જેવો.

આગળની વાર્તા વાંચો →ભાઈ નંદલાલનો જીવનગ્રંથ

શીખ માંથી વધુ

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 4–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: જનમસાખી · પરંપરાગત પુનઃકથન

આ વાર્તા પાછળ

આનંદપુર સાહિબમાં ગુરુ ગોબિંદ સિંહના શિષ્ય ભાઈ કન્હૈયાને શીખ પરંપરામાં સેવાપંથી સંપ્રદાયના સ્થાપક તરીકે સન્માન મળે છે, અને ઘણા લોકો તેમનામાં રેડ ક્રોસની શરૂઆતની ભાવના જુએ છે. ગુરુદ્વારાઓમાં સેવા, એટલે કે નિઃસ્વાર્થ સેવા, સમજાવવા તેમની વાર્તા ઘણી વાર કહેવાય છે. તેનું કેન્દ્ર એક જવાબ છે: તે સૌને પાણી કેમ આપે છે એમ પૂછ્યું ત્યારે તે કહે છે કે દરેક તરસ્યા ચહેરામાં તેમને ગુરુ જ દેખાય છે, અને ગુરુ જવાબમાં તેમને મલમ પણ આપે છે. આ પુનઃકથન એક કોમળ ઢાંચો ઉમેરે છે, જેમાં દાદીમા આ વાર્તા પોતાની સગર્ભા પૌત્રીને કહે છે. ગર્ભાવસ્થામાં તે એવા પ્રેમનું સુંદર ચિત્ર છે જે કોણ લેશે એ પૂછ્યા વગર છૂટથી અપાય છે.

બાળક સાથે વિચારો

મારી કરુણામાંથી હું કોને ચૂપચાપ બાકાત રાખતી આવી છું? આજે, મનમાં જ ભલે, શું હું તેમને પાણીનો એક નાનો પ્યાલો આપી શકું?

સંકલ્પ: મારો પ્રેમ કોઈ શરત નથી માગતો. મારું નાનકડું એ જ નિર્મળ પાણી પી રહ્યું છે.

આશીર્વાદ: આજે તમારો પ્રેમ વિશાળ રહે. જે પણ તરસ્યું હોય, તમારી જાત સહિત, તેની પાસે તે ઘૂંટણિયે બેસે અને માપ્યા વગર રેડે.

પાત્રો

ભાઈ કન્હૈયા
— તે દરેક ચહેરામાં ગુરુને જોઈને સૌની સરખી સેવા કરે છે.
ગુરુ ગોબિંદ સિંહ
— તે નિઃસ્વાર્થ સેવાને આશીર્વાદ આપે છે અને ભેદ વગર સારવાર કરવાનું કહે છે.

બોધ

દયા એ નથી પૂછતી કે કોઈ કઈ બાજુનું છે; દરેક હૃદયમાં એક જ જ્યોત છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, તને મળનાર દરેક વ્યક્તિમાં તું એ જ જ્યોત જોજે. સૌની સેવા દયાળુ મનથી કરજે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

ભાઈ કન્હૈયા સૌને પાણી કેમ આપતા હતા?

સ્રોત: શીખ પરંપરા; સેવાપંથી સંપ્રદાયના સ્થાપક ભાઈ કન્હૈયા, આનંદપુર સાહિબ

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગર્ભ સંવાદ — બાળક સાથે વાતો અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 26મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

ભાઈ કન્હૈયાની મશક વાર્તા શું શીખવે છે?

પરંપરા કહે છે કે ભાઈ કન્હૈયાની સેવાએ સૌમાં એક જ જ્યોતનો શીખ ઉપદેશ બતાવ્યો, અને કોઈ ભેદ વગર સૌની સંભાળ લેવાના અગ્રણી તરીકે તેમને યાદ કરાય છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે હૂંફાળી, શરત વગરની સંભાળ માને જીવનનો અર્થ અને શાંતિ અનુભવવામાં મદદ કરી શકે છે.

ભાઈ કન્હૈયાની મશક ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 26 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો