Ramayana · દિવસ 191 · અઠવાડિયું 28
હનુમાન અને જડીબુટ્ટીનો પર્વત
લક્ષ્મણને સંજીવની ઔષધિની જરૂર છે, જે ફક્ત દૂરના દ્રોણગિરિ પર્વત પર ઊગે છે. હનુમાન વિશાળ બનીને ઉત્તર તરફ ઊડે છે, પણ કયો ઝગમગતો છોડ સાચો છે તે ઓળખી શકતા નથી.
વાર્તાની શીખ: પ્રેમ અને ભક્તિ કોઈ પણ મુશ્કેલીમાંથી રસ્તો શોધી લે છે.
આ વાર્તામાં
- પાત્રો
- હનુમાન, રામ, લક્ષ્મણ
- સ્રોત ગ્રંથ
- રામાયણ
- વાંચન સમય
- 4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)
દિવસ 191 એક નજરે
- અઠવાડિયું
- અઠવાડિયું 28 · 7 માંથી દિવસ 2
- ત્રિમાસિક
- ત્રિમાસિક 3
- આ અઠવાડિયે બાળક
- બાળક પોપચાં પટપટાવી શકે છે અને REM ઊંઘમાં સપનાં જોઈ શકે છે. ત્રીજું ત્રિમાસિક શરૂ થાય છે. અઠવાડિયું 28: બાળકનો વિકાસ
- આજની વાર્તા
- હનુમાન અને જડીબુટ્ટીનો પર્વત
- મંત્ર
- વિષ્ણુ સહસ્રનામ
- ગર્ભ સંવાદ
- આ અઠવાડિયે બાળક સાથે વાત કરો
પરંપરા કહે છે કે દ્રોણગિરિ પર્વત સાથેની હનુમાનની ઉડાન બતાવે છે કે રસ્તો અશક્ય લાગે ત્યારે પ્રેમ અને ભક્તિ રસ્તો શોધી લે છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે ચિંતા કે ઉતાવળ અનુભવાય ત્યારે આપણને વહાલી વ્યક્તિ પર ધ્યાન આપવાથી મન સ્થિર થઈ શકે છે.
તો હું આખો પર્વત લઈ જઈશ.
રામ માટે પ્રેમથી ભરેલા દિલવાળા મહાબળવાન વાનરવીર હનુમાન મશાલના પ્રકાશની કિનારે શાંતિથી ઊભા હતા. લંકા ટાપુ પર રામની સેનાની છાવણીમાં રાત હતી. દિવસની લડાઈ અટકી ગઈ હતી, અને સૌ પર ભારે સન્નાટો છવાયેલો હતો.
પાંદડાંની નરમ પથારી પર રામના વફાદાર નાના ભાઈ લક્ષ્મણ સાવ સ્થિર સૂતા હતા. યુદ્ધમાં તેઓ ઘવાયા હતા, અને હવે વધુ ને વધુ નબળા પડતા જતા હતા. રામ તેમની પાસે ઘૂંટણિયે બેસી તેમનો હાથ પકડીને વારંવાર તેમનું નામ લેતા હતા. પણ લક્ષ્મણ જવાબ આપતા ન હતા.
એટલે તેમણે સુષેણને બોલાવ્યા, જે ઊગતી દરેક વનસ્પતિને જાણતા વૃદ્ધ અને જ્ઞાની વૈદ્ય હતા. તેમણે મશાલના પ્રકાશમાં પોતાનું સફેદ માથું નમાવીને ઘૂંટણિયે બેસી લક્ષ્મણને ધ્યાનથી તપાસ્યા. તેમનો ચહેરો ગંભીર થઈ ગયો, કારણ કે લક્ષ્મણ ખૂબ નબળા હતા. "તેમને સૂર્યોદય પહેલાં મદદ જોઈએ," તેમણે ધીમેથી કહ્યું.
છાવણીમાં ઊંડી ચુપકીદી છવાઈ ગઈ. એવું લાગ્યું કે બધી આશા ચાલી ગઈ છે. પછી સુષેણ ફરી બોલ્યા. "એક આશા છે. સંજીવની નામની એક ઔષધિ, જેનો અર્થ થાય જીવન આપનારી. તે ખૂબ નબળી વ્યક્તિમાં પણ ફરી શક્તિ લાવી શકે છે."
"તે ક્યાં ઊગે છે?" રામે પૂછ્યું.
"ફક્ત દ્રોણગિરિ પર," સુષેણે કહ્યું, "ઉત્તરમાં બરફીલા હિમાલયમાં દૂર આવેલો એક ઊંચો પર્વત. તે પરોઢના પહેલા પ્રકાશ પહેલાં અહીં લાવવી પડશે."
પર્વત હજારો માઈલ દૂર હતો, અને અડધી રાત તો વીતી ગઈ હતી. દરેક આંખ હનુમાન તરફ વળી. એક શબ્દ બોલ્યા વગર તેમણે રામને ઊંડું નમન કર્યું, અને બંને વચ્ચે એક મૌન વચન થઈ ગયું.
પછી હનુમાન મોટા થવા લાગ્યા, મોટા ને મોટા, ત્યાં સુધી કે તેઓ છાવણી પર છવાઈ ગયા. "જય શ્રી રામ!"ના મોટા નાદ સાથે તેઓ આકાશમાં કૂદ્યા અને ખરતા તારાની જેમ ઉત્તર તરફ ઊડી ગયા.
ઠંડી રાતમાં ઊડતા હતા ત્યારે પવન તેમની પાસેથી ગરજતો પસાર થતો હતો. નીચે ધરતી ઊંઘતાં જંગલો અને ચાંદી જેવી નદીઓની ઘેરી રજાઈ જેવી લાગતી હતી. પણ હનુમાનને ફક્ત લક્ષ્મણનો સ્થિર ચહેરો અને રામનાં આંસુ દેખાતાં હતાં.
છેવટે તેઓ બરફીલા હિમાલય પહોંચ્યા. ચાંદનીમાં દ્રોણગિરિ તેમની સામે ઊભો હતો, તેના ઢોળાવ હિમથી ચમકતા હતા. હનુમાન ખરતા પાંદડા જેટલી નરમાશથી ઊતર્યા.
પછી તેઓ અટકી ગયા અને જોતા જ રહ્યા. આખો પર્વતનો ઢોળાવ અંધારામાં હળવે ઝગમગતા છોડથી ઢંકાયેલો હતો, સેંકડો છોડ, અને બધા એકસરખા દેખાતા હતા. એમાં સંજીવની કઈ?
હનુમાને એક ઢોળાવ શોધ્યો, પછી બીજો. તેઓ એક ઝગમગતા છોડ પાસે નમ્યા, પછી બીજા પાસે, પણ બધા એકસરખા ચમકતા હતા. એ દરમિયાન પૂર્વનું આકાશ આછું ભૂખરું થવા લાગ્યું હતું. ચિંતા તેમના દિલને ખૂંચવા લાગી.
એટલે તેમણે આંખો બંધ કરી. ઝગમગતા છોડ અને ચિંતાને બહાર રાખીને તેમણે મનમાં ફક્ત એક જ વસ્તુ ભરી: રામનો ચહેરો, અને રામ તેમના પર કેટલો પૂરો વિશ્વાસ રાખતા હતા. એ પ્રેમે તેમની શંકા બાળી નાખી, અને તેની જગ્યાએ એક હિંમતભર્યો વિચાર જન્મ્યો.
"જો મને જડીબુટ્ટી ન મળે," હનુમાને પવનને કહ્યું, "તો હું આખો પર્વત લઈ જઈશ."
તેમણે પોતાના બળવાન હાથ શિખરની ફરતે વીંટાળ્યા અને પગ ધરતીમાં ઊંડા ખોડ્યા. હોઠ પર પ્રાર્થના સાથે તેમણે ઊંચક્યું. જમીન ધ્રૂજી અને કડકડી, અને ધીમે ધીમે આખું ઝગમગતું શિખર ઊંચકાઈને તેમના હાથમાં ગોઠવાઈ ગયું.
જાણે ફૂલોની વિશાળ ટોપલી હોય તેમ પર્વતને કાળજીથી પકડીને હનુમાન ફરી આકાશમાં કૂદ્યા. પરોઢ સાથે હોડ લગાવતા તેઓ પવનની ઝડપે દક્ષિણ તરફ ઊડ્યા.
લંકામાં સૌ ક્ષિતિજ તરફ જોતા હતા. આકાશ ગુલાબી થતું જતું હતું. પછી, સોનેરી પ્રકાશની પહેલી રેખા દેખાઈ ત્યારે જ, ઉત્તરમાંથી એક વિશાળ આકાર તરતો આવ્યો. એ હનુમાન હતા, હાથમાં આખો પર્વત લઈને.
તેઓ નરમાશથી ઊતર્યા અને પર્વત નીચે મૂક્યો. તરત જ હવા હજારો ઔષધિઓની તાજી લીલી સુગંધથી ભરાઈ ગઈ.
સુષેણ ઉતાવળે આગળ આવ્યા. બધાં ઝગમગતાં પાંદડાં વચ્ચે તેમની જ્ઞાની વૃદ્ધ આંખોએ ઝડપથી સાચી સંજીવની શોધી કાઢી. તેમણે તે વાટી, દવા તૈયાર કરી અને સૂરજનાં પહેલાં કિરણો ધરતીને અડ્યાં ત્યારે જ લક્ષ્મણને આપી.
એક હળવો શ્વાસ આવ્યો, અને લક્ષ્મણની આંગળીઓ હલી. ધીમે ધીમે તેમની આંખો ખૂલી, અને તેમણે ભાઈના ચહેરા સામે જોયું. રામ એકસાથે હસ્યા અને રડ્યા, અને લક્ષ્મણને બાથમાં લઈ લીધા.
પછી તેમણે ફરીને હનુમાનને પણ લાંબા સમય સુધી છાતીએ લગાડ્યા. "તમે મને મારા ભાઈ ભરત જેટલા જ વહાલા છો," તેમણે કહ્યું.
હનુમાને બસ હાથ જોડ્યા અને સ્મિત કર્યું. લંકા પર સૂરજ ઊગતો હતો ત્યારે તેઓ શાંતિથી એક બાજુ ઊભા રહ્યા, તેમના ખભા પર હજી હિમાલયનો હિમ હતો, જે સવારના હૂંફાળા પ્રકાશમાં ધીમે ધીમે ઓગળતો હતો.
નાનકડા, એવો કોઈ પર્વત નથી જે તારો પરિવાર તારા માટે ન ઊંચકે.
રામાયણ માંથી વધુ
3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો
સ્રોત: રામાયણ, Yuddha કાંડ · પરંપરાગત પુનઃકથન
આ વાર્તા પાછળ
જડીબુટ્ટીનો પર્વત ઊંચકતા હનુમાનનો પ્રસંગ વાલ્મીકિ રામાયણના યુદ્ધકાંડમાંથી આવે છે, અને તે ભારતીય ભક્તિનાં સૌથી વહાલાં ચિત્રોમાંનું એક છે. કેલેન્ડરનાં ચિત્રો, મંદિરનાં ભીંતચિત્રો અને રામલીલાનાં મંચ પર બધે તેમને એક હાથ પર આખું શિખર સંભાળીને ઊડતા બતાવાય છે. આ કથાનું હૃદય દ્રોણગિરિ પરની શંકાની પળ છે: સંજીવનીને બીજા ઝગમગતા છોડથી અલગ ન ઓળખી શકતાં હનુમાન ફક્ત રામના વિશ્વાસનો વિચાર કરે છે, અને એ પ્રેમ ચિંતાને એક સાદા, હિંમતભર્યા વિચારમાં ફેરવી દે છે. તેઓ સૂર્યોદય સાથે હોડ લગાવે છે, લક્ષ્મણ આંખો ખોલે છે, અને રામ હનુમાનને છાતીએ લગાડે છે. ભાવિ માતા માટે તે પરિવાર પોતાના નાનકડાને આપે છે તે સમર્પિત સંભાળનું પ્રતિબિંબ છે.
ભારત અને શ્રીલંકાનાં અનેક સ્થળો એ પર્વતની સ્મૃતિ સાચવે છે જેને હનુમાન ઉપાડી લાવ્યા હતા. ઉત્તરાખંડનું દ્રોણાગિરિ ગામ પરંપરાથી એ પહાડ મનાય છે જ્યાંથી તેઓ જડીબુટ્ટીઓ લાવ્યા, અને શ્રીલંકામાં ગાલે પાસે રૂમસ્સલા ટેકરી તથા રિતિગલાને રસ્તામાં પડેલા ટુકડા કહેવાય છે — બંને પોતાની અનોખી ઔષધીય વનસ્પતિઓ માટે જાણીતાં છે. 'સંજીવની' આજે દરેક એવી વસ્તુ માટે રોજનો શબ્દ બની ગયો છે જે શક્તિ પાછી આપે. શિખર ઉપાડીને ઊડતા હનુમાન કેલેન્ડર કળા અને રામલીલા મંચ બંનેની સૌથી પ્રિય છબી છે. ભાવિ માતા માટે આ વાર્તા એવા મિત્રોની છે જે મદદ માટે કંઈ પણ કરી છૂટે — નવા પરિવારની આસપાસ ભેગી થતી સંભાળનું સુંદર ચિત્ર.
બાળક સાથે વિચારો
તમારા ઊંડા પ્રેમના બળે તમે તમારા નાનકડા માટે પડકારનો કયો 'પર્વત' ખસેડશો?
સંકલ્પ: મારો પ્રેમ સર્જનાત્મક અને શક્તિશાળી બળ છે, જે કોઈ પણ પડકાર પાર કરી શકે છે.
આશીર્વાદ: તમારું દિલ હંમેશાં એટલા મજબૂત પ્રેમથી ભરેલું રહે કે તે કોઈ પણ અંધારામાંથી રસ્તો શોધી લે.
પાત્રો
- હનુમાન
- — એક સમર્પિત સહાયક, જે રસ્તો શોધી લે છે.
- રામ
- — તેઓ હનુમાન પર પૂરો વિશ્વાસ રાખે છે.
- લક્ષ્મણ
- — વહાલા ભાઈ, જેની સૌ રાહ જુએ છે.
બોધ
પ્રેમ અને ભક્તિ કોઈ પણ મુશ્કેલીમાંથી રસ્તો શોધી લે છે.
તમારા બાળકને શું કહેવું
નાનકડા, તારા માટે હું હનુમાનની જેમ પર્વત પણ ખસેડી દઉં.
મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો
હનુમાન આખો પર્વત કેમ લઈ આવ્યા?
સ્રોત: વાલ્મીકિ રામાયણ, યુદ્ધકાંડ
આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા વિષ્ણુ સહસ્રનામનો જાપ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 28મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.
સંબંધિત વાર્તાઓ
- રામ અને નદી પાર · દિવસ 136
મળતી આવતી વાર્તા
રામ અને હોડીવાળાઓના મુખી ગુહની મિત્રતા રામાયણમાં એવા પ્રેમના બંધન તરીકે કહેવાય છે જે દરજ્જાના દરેક ભેદને પાર કરે છે. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે સ્થિર મિત્રતા સાચો દિલાસો આપે છે, અને પરંપરા ગંગા મૈયાને મુસાફરોની રક્ષક માને છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
હનુમાન અને જડીબુટ્ટીનો પર્વત વાર્તા શું શીખવે છે?
પરંપરા કહે છે કે દ્રોણગિરિ પર્વત સાથેની હનુમાનની ઉડાન બતાવે છે કે રસ્તો અશક્ય લાગે ત્યારે પ્રેમ અને ભક્તિ રસ્તો શોધી લે છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે ચિંતા કે ઉતાવળ અનુભવાય ત્યારે આપણને વહાલી વ્યક્તિ પર ધ્યાન આપવાથી મન સ્થિર થઈ શકે છે.
હનુમાન અને જડીબુટ્ટીનો પર્વત ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?
આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 28 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.