Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Ramayana · દિવસ 205 · અઠવાડિયું 30

હનુમાન અને મોતીની માળા

રામના રાજ્યાભિષેક વખતે સીતા હનુમાનને પોતાની કીમતી મોતીની માળા આપે છે. હનુમાન દરેક મોતી તપાસે છે, અંદર રામ અને સીતાને શોધે છે.

વાર્તાની શીખ: હૃદયનો પ્રેમ કોઈ પણ રત્ન કરતાં વધુ કીમતી છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
હનુમાન, સીતા, રામ, લક્ષ્મણ
સ્રોત ગ્રંથ
રામાયણ
વાંચન સમય
4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 205 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 30 · 7 માંથી દિવસ 2
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 3
આ અઠવાડિયે બાળક
મગજમાં ગડીઓ અને ખાંચા બને છે. બાળકનું વજન સતત વધે છે. અઠવાડિયું 30: બાળકનો વિકાસ
મંત્ર
ૐ

પરંપરા કહે છે કે હનુમાને દરેક રત્ન કરતાં પ્રેમને વધુ મૂલ્યવાન માન્યો, અને રામ-સીતાને હૃદયમાં રાખ્યાં. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે વસ્તુઓને બદલે પ્રેમભર્યા સંબંધો પર ધ્યાન આપવાથી માતાને સંતોષનો અનુભવ થઈ શકે છે.

હું તો પહેલેથી જ સૌથી કીમતી ખજાનો લઈને ફરું છું.

અયોધ્યાના મોટા સભાખંડના દરેક સ્તંભ પર મોગરા અને ગલગોટાના હાર લટકતા હતા. વનમાં લાંબાં વરસો પછી રામ અને સીતા આખરે ઘરે આવ્યાં હતાં, અને આજે રામના રાજ્યાભિષેકનો દિવસ હતો.

સભાખંડ પ્રકાશ અને સંગીતથી ભરેલો હતો. દૂર દૂરથી રાજાઓ અને ઋષિઓ આવ્યા હતા. સોનાના સિંહાસન પર રામ અને સીતા, બાજુ બાજુમાં, શાંત અને હસતાં બેઠાં હતાં.

એક પછી એક, મદદ કરનારા મિત્રોને ભેટ લેવા આગળ બોલાવાયા. વાનરરાજ સુગ્રીવને સુંદર વસ્ત્રો મળ્યાં. વિભીષણને રત્નોનો મુગટ મળ્યો. જ્ઞાની વૃદ્ધ રીંછ જાંબવાનને તેમના વૃદ્ધ ખભા માટે નરમ શાલ મળી. સૌનો આભાર મનાયો, અને સૌ ખુશ હતા.

છેલ્લે હનુમાન આવ્યા. તે સૌથી મોટા વીર હતા, છતાં વીરની જેમ છાતી કાઢીને આગળ ન આવ્યા. તે ચૂપચાપ આવ્યા અને હાથ જોડીને સિંહાસનનાં પગથિયાં પાસે ઘૂંટણિયે બેઠા, તેમની નજર રામના ચહેરા પર હતી, જાણે દુનિયામાં બીજું કંઈ છે જ નહીં.

સીતાએ તેમની સામે ખૂબ પ્રેમથી જોયું. હનુમાન તેમને શોધવા દરિયો કૂદીને ગયા હતા. જ્યારે તેમને આશાની સૌથી વધુ જરૂર હતી ત્યારે તે રામની વીંટી લાવ્યા હતા. સીતા તેમને કંઈક ખૂબ ખાસ આપવા માગતાં હતાં.

તેમણે પોતાની માળા ખોલી. તે મોટાં, સંપૂર્ણ મોતીની હતી, દરેક મોતી ગોળ, સફેદ અને નાના ચાંદા જેવું ઝગમગતું. તેમની પાસેની એ સૌથી સુંદર વસ્તુ હતી.

"હનુમાન," તેમણે માળા આગળ ધરીને કહ્યું, "આ તમારા માટે, મારા પૂરા આભાર સાથે."

શાંતિ છવાઈ ગઈ. સૌ ચમકતાં મોતીનાં વખાણ કરવા લાગ્યા.

હનુમાને માથું નમાવ્યું અને બંને હાથે માળા લીધી. "આભાર, મા," તેમણે કહ્યું.

પછી તે ત્યાં જ પગથિયાં પર બેસી ગયા, માળા ચહેરા પાસે રાખી, અને દરેક મોતીને ખૂબ ધ્યાનથી જોવા લાગ્યા. તેમણે પહેલું મોતી આમતેમ ફેરવ્યું. પ્રકાશ સામે ધર્યું. અંદર શું છે તે તપાસતા હોય તેમ હળવેથી દાંતથી પણ દબાવ્યું. પછી તે બાજુ પર મૂક્યું અને બીજું ઉપાડ્યું.

કેટલાક દરબારીઓ ગણગણવા લાગ્યા. "આ શું કરે છે?" એકે કહ્યું. "એમને ખબર નથી કે આ મોતી કેટલાં કીમતી છે?" બીજાએ કહ્યું. થોડાક મોં પાછળ હાથ રાખીને હસ્યા.

લક્ષ્મણ પ્રેમથી નીચે નમ્યા. "હનુમાન, મારા મિત્ર, સીતાનાં મોતીમાં તમે શું શોધો છો?"

હનુમાને ઊંચે જોયું. તેમનો ચહેરો બાળક જેવો સરળ અને સાચો હતો.

"હું રામ અને સીતાને શોધું છું," તેમણે કહ્યું. "મારા માટે જે કંઈ સાચે કીમતી હોય, તેમાં રામ અને સીતા હોય. એટલે હું દરેક મોતીમાં જોઉં છું કે તેઓ અંદર છે કે નહીં. જો નથી, તો મારે મોતીનું શું કામ?"

ગણગણાટ બંધ થઈ ગયો. એક દરબારીએ જરા મજાકમાં કહ્યું, "પણ હનુમાન, રામ અને સીતા મોતીની અંદર નથી. તો શું તેઓ તમારી અંદર છે?"

હનુમાને પોતાની છાતી પર હાથ મૂક્યો, એટલી કોમળતાથી જેમ મા સૂતેલા બાળક પર હાથ મૂકે.

"તેઓ અહીં છે," તેમણે કહ્યું. "મારા હૃદયમાં. જે દિવસે હું તેમને પહેલી વાર મળ્યો, ત્યારથી તેઓ અહીં છે. મેં દરિયો પાર કર્યો ત્યારે તેઓ અહીં હતા. હું થાકી ગયો ત્યારે તેઓ અહીં હતા. હું આંખો બંધ કરું છું ત્યારે મને તેઓ દેખાય છે."

ઘણાં ઘરોનાં ચિત્રોમાં આ ક્ષણે હનુમાન પોતાની છાતી ખોલીને હૃદયમાં બેઠેલાં રામ અને સીતાને બતાવતા દેખાય છે. પણ વાર્તા ખરેખર તો તેમણે શું કહ્યું અને કેવી રીતે કહ્યું તેની છે.

તેમણે સિંહાસન તરફ જોઈને સ્મિત કર્યું. "તો જુઓ, મા, મારે માળાની જરૂર નથી. હું તો પહેલેથી જ સૌથી કીમતી ખજાનો લઈને ફરું છું."

આખો સભાખંડ શાંત થઈ ગયો. ઘણાની આંખોમાં આંસુ હતાં. જે દરબારીઓ હસ્યા હતા તેમના ચહેરા ગરમ થઈ ગયા, અને તેમણે માથું નમાવ્યું.

રામ સિંહાસન પરથી ઊઠ્યા, પગથિયાં ઊતર્યા, અને હનુમાનને ઊંચકીને લાંબું, ઘનિષ્ઠ આલિંગન આપ્યું.

"હનુમાન," તેમણે કહ્યું, "તમે અમને સૌથી વધુ આપ્યું છે, અને પ્રેમ સિવાય કંઈ માગતા નથી. જેમ અમે તમારા હૃદયમાં રહીએ છીએ, તેમ તમે હંમેશાં અમારા હૃદયમાં રહેશો."

સીતાએ ચમકતી આંખે સ્મિત કર્યું. તેમણે માળામાંથી એક જ મોતી લીધું અને હનુમાનની હથેળીમાં મૂક્યું.

"તો બસ આ એક રાખો," તેમણે કહ્યું. "એ કીમતી છે એટલે નહીં, પણ આજનો દિવસ યાદ રાખવા."

હનુમાને નાનું મોતી હૃદય પાસે રાખ્યું અને નમન કર્યું.

તે રાત્રે, જ્યારે અયોધ્યાની દરેક બારીમાં દીવા ઝગમગતા હતા, ત્યારે હનુમાન તારાઓ નીચે મહેલની અગાસી પર એકલા બેઠા હતા. એક મોતી તેમની ખુલ્લી હથેળીમાં ચાંદનીનો પ્રકાશ ઝીલતું હતું. તેમણે તેને લાંબો સમય ન જોયું. તેમણે હળવેથી આંગળીઓ વાળીને તેને પકડ્યું, આંખો બંધ કરી, અને ધીમે ધીમે પોતાનું સૌથી પ્રિય નામ બોલવા લાગ્યા.

નાનકડા, તું પહેલેથી જ તારી માના હૃદયમાં રહે છે, અને ત્યાંથી તને કોઈ ક્યારેય લઈ નહીં શકે.

આગળની વાર્તા વાંચો →રામ અને મુસાફર

રામાયણ માંથી વધુ

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: રામાયણ · પરંપરાગત પુનઃકથન

આ વાર્તા પાછળ

હનુમાન અને સીતાની મોતીની માળા અયોધ્યામાં રામના રાજ્યાભિષેક વખતનો ખૂબ પ્રિય ભક્તિ-પ્રસંગ છે, જે લોકપ્રિય રામાયણ કથાઓ, ભજન-મંડળીઓ અને હૃદયમાં રામ-સીતા સાથેના હનુમાનનાં કેલેન્ડર-ચિત્રોમાં જોવા મળે છે. હનુમાનની ઘણી કથાઓની જેમ આ શક્તિ કે ઉડાનની વાર્તા નથી, પણ શાંત ભક્તિની છે જે આખા દરબારને મૂંઝવી દે છે. તે દરેક કીમતી મોતીમાં પોતાનાં બે પ્રિયજનોને શોધે છે, અને પછી નરમાશથી બતાવે છે કે તેઓ ખરેખર ક્યાં રહે છે. આ રજૂઆત કોમળતાથી પૂરી થાય છે, સીતા તેમની હથેળીમાં એક મોતી મૂકે છે અને હનુમાન તારાઓ નીચે રામનું નામ ગણગણે છે. ગર્ભાવસ્થામાં આ કથા બતાવે છે કે બાળક પહેલેથી જ માના હૃદયમાં કેવી રીતે રહે છે.

આ કોમળ પ્રસંગ ઘણી વાર હનુમાનની એ જાણીતી છબી સાથે જોડાય છે જેમાં તેઓ પોતાનું હૃદય ખોલીને અંદર બેઠેલાં રામ અને સીતાને બતાવે છે — આ દૃશ્ય અસંખ્ય કેલેન્ડરો અને મંદિરની દીવાલો પર ચીતરાયેલું છે. કથા પ્રદેશે પ્રદેશે બદલાય છે — ઘણાં સ્વરૂપોમાં સીતા રાજ્યાભિષેક વખતે કૃતજ્ઞતાની ભેટ તરીકે તેમને હાર આપે છે, અને તેઓ દરેક મોતીમાં ધીમેથી રામનું નામ શોધે છે, જેથી દરબારીઓ નવાઈ પામે છે જ્યાં સુધી તેમનો પ્રેમ સમજાતો નથી. રામ પટ્ટાભિષેકનું ચિત્ર — સિંહાસન પર રામ અને સીતા, અને ચરણોમાં લક્ષ્મણ, ભરત, શત્રુઘ્ન તથા હનુમાન — ઘણાં ઘરોમાં લટકે છે અને રામ નવમીએ પૂજાય છે. ભાવિ માતા માટે હનુમાનની ભક્તિ યાદ અપાવે છે કે સૌથી વધુ મહત્ત્વ એ પ્રેમનું છે જે આપણે અંદર સાચવીએ છીએ.

બાળક સાથે વિચારો

તમે જ્યાં જાઓ ત્યાં કોને હૃદયમાં લઈને ફરો છો, અને તેઓ તમને શું આપે છે?

સંકલ્પ: હું મારા બાળકને હૃદયમાં રાખું છું, અને એ પ્રેમ જ મારો સૌથી મોટો ખજાનો છે.

આશીર્વાદ: તને હંમેશાં ખબર રહે કે સાચે કીમતી શું છે, અને તું જેને પ્રેમ કરે તે હંમેશાં તારા હૃદયમાં રહે.

પાત્રો

હનુમાન
— નમ્ર ભક્ત, જે રામ અને સીતાને હૃદયમાં રાખે છે.
સીતા
— તે પ્રેમથી પોતાની સૌથી સુંદર ભેટ આપે છે.
રામ
— તે પોતાના સમર્પિત મિત્રને ભેટે છે.
લક્ષ્મણ
— તે પ્રેમથી હનુમાનને પૂછે છે કે તે શું શોધે છે.

બોધ

હૃદયનો પ્રેમ કોઈ પણ રત્ન કરતાં વધુ કીમતી છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, તું પહેલેથી જ મારા હૃદયનો ખજાનો છે. કોઈ મોતી તારાથી વધુ કીમતી ન હોઈ શકે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

હનુમાન મોતીની અંદર શું શોધતા હતા?

સ્રોત: રામાયણ પરંપરા (રામના રાજ્યાભિષેકની લોકપ્રિય ભક્તિ-કથા)

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા થોડી મિનિટ ધ્યાન અને શ્વાસ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 30મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

સંબંધિત વાર્તાઓ

  • અગ્નિ સાક્ષીએ બંધાયેલી મિત્રતા · દિવસ 183

    મળતી આવતી વાર્તા

    પરંપરા કહે છે કે અગ્નિ સાક્ષીએ બંધાયેલી રામ અને સુગ્રીવની મિત્રતા બતાવે છે કે વહેંચેલું દુઃખ કેવી રીતે વહેંચેલી શક્તિ બની શકે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે ભરોસાપાત્ર મિત્રતા અને કોઈ સમજે છે એવો અનુભવ માની ચિંતા હળવી કરી શકે છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

હનુમાન અને મોતીની માળા વાર્તા શું શીખવે છે?

પરંપરા કહે છે કે હનુમાને દરેક રત્ન કરતાં પ્રેમને વધુ મૂલ્યવાન માન્યો, અને રામ-સીતાને હૃદયમાં રાખ્યાં. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે વસ્તુઓને બદલે પ્રેમભર્યા સંબંધો પર ધ્યાન આપવાથી માતાને સંતોષનો અનુભવ થઈ શકે છે.

હનુમાન અને મોતીની માળા ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 30 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો