Saints & Scientists · વાર્તા સંગ્રહ
જનાબાઈ વિઠ્ઠલ સાથે દળે છે
જના પંઢરપુરમાં સંત નામદેવના ઘરે કામ કરે છે અને વિઠ્ઠલને ખૂબ પ્રેમ કરે છે. દરરોજ પરોઢે તે અનાજ દળે છે અને તેમનાં સાદાં ગીત ગાય છે.
વાર્તાની શીખ: પ્રેમ અને ગીત સાથે કરેલું કામ ક્યારેય એકલાં થતું નથી.
આ વાર્તામાં
- પાત્રો
- જનાબાઈ, વિઠ્ઠલ, નામદેવ
- સ્રોત ગ્રંથ
- વારકરી પરંપરા, સંત જનાબાઈના અભંગ અને કથાઓ
- વાંચન સમય
- 4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)
3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો
સ્રોત: સંતો અને વૈજ્ઞાનિકો પરંપરાની વાર્તા
આ વાર્તા પાછળ
પંઢરપુરમાં નામદેવના ઘરમાં સેવા કરનાર સંત જનાબાઈ વારકરી પરંપરામાં પોતાના મરાઠી અભંગો અને તેમની આસપાસની કથાઓ દ્વારા યાદ કરાય છે. તેમનાં દળણાનાં ગીતો પરોઢ પહેલાં ઘંટી પાસે ગવાતી સ્ત્રીઓની ઓવીની વિશાળ મહારાષ્ટ્રીય પરંપરાનો ભાગ છે. આ કથા તેની આત્મીયતા અને ઘરેલુપણા માટે ખાસ છે: વિઠ્ઠલ મહિમામાં નહીં, પણ ઘંટી પાસે બેસીને આવે છે, માની જેમ તેના ગૂંચવાયેલા વાળ ઓળે છે અને નદીએ ધોવામાં મદદ કરે છે, પછી મંદિરના ઘંટ વાગે ત્યારે ઉતાવળે પોતાની ઈંટ પર પાછા જાય છે. ભાવિ માતા માટે, આ રોજનાં કામ પવિત્ર બને અને પોતાના હાથની બાજુમાં મદદનો હાથ હોય તેનું દિલાસો આપતું ચિત્ર છે.
જનાબાઈની વાર્તા ઘરને જીવંત રાખતા શાંત, અદૃશ્ય કામનું સન્માન કરે છે. તે કહે છે કે પ્રેમ અને ભક્તિ સૌથી થકવી નાખનારાં કામને પણ પવિત્ર બનાવી શકે છે, અને ખુલ્લા હૃદયથી કામ કરનાર કોઈ ખરેખર એકલું નથી.
પ્રેમે તેના નાના, સાદા ઓરડાને મંદિર બનાવી દીધો હતો.
ઘણા સમય પહેલાં, મંદિરોના નગર પંઢરપુરમાં જના નામની એક છોકરી રહેતી હતી. તે નાનપણમાં સંત નામદેવના ઘરે આવી હતી, અને ત્યાં પરિવારમાં મદદ કરતાં કરતાં મોટી થઈ.
જનાનાં મા-બાપ પાસે નહોતાં, અને તેની પાસે લગભગ કંઈ જ નહોતું. પણ તેની પાસે એક મોટો ખજાનો હતો. તે વિઠ્ઠલને પ્રેમ કરતી, એ શ્યામ ભગવાન જે કમર પર હાથ રાખીને ઈંટ પર ઊભા છે.
તેના દિવસો કામથી ભરેલા હતા. તે ઘર વાળતી, ચંદ્રભાગા નદીમાંથી પાણી લાવતી, કપડાં ધોતી અને મોટા પરિવાર માટે રસોઈ કરતી. અને કોઈ જાગે તે પહેલાં, તે અનાજ દળતી.
પરોઢ પહેલાંના અંધારામાં જના ભારે પથ્થરની ઘંટી પાસે જમીન પર બેસતી. તે ઉપરના નાના કાણામાં મુઠ્ઠીભર ઘઉં નાખતી અને હાથો ગોળ ગોળ ફેરવતી.
પથ્થરો દૂરના ગડગડાટની જેમ ધીમે ગડગડતા. કિનારેથી ઝીણો સફેદ લોટ સરતો. અને ઘંટી ફેરવતાં જના ગાતી.
"વિઠ્ઠલ, વિઠ્ઠલ, મારી મા વિઠ્ઠલ," તે ગાતી. તે પોતાનાં જ ગીત બનાવતી, હૃદયમાંથી સીધા આવતા સાદા શબ્દો. તે નદી વિશે, મંદિરના ઘંટ વિશે, અને ભગવાનને મળવા ન જઈ શકે ત્યારે તેમની કેટલી યાદ આવે તે વિશે ગાતી.
ગીતોથી ભારે કામ હળવું લાગતું. ઘંટી ગોળ ફરતી, અને ગીત પણ ગોળ ફરતું.
એક સવારે જના પહેલાં કરતાં વધુ થાકેલી હતી. આગલા દિવસે પરિવારમાં તહેવાર હતો, અને તેણે મોડી રાત સુધી કામ કર્યું હતું. હવે અનાજનો મોટો ઢગલો હજી દળવાનો બાકી હતો.
તેના હાથ દુખતા હતા. તેની આંખો ભારે હતી. ધીમે, ધીમે, ઘંટી ફરતી બંધ થઈ, અને તેનું ગીત ખૂબ ધીમું થઈ ગયું.
"વિઠ્ઠલ," તેણે ધીમેથી કહ્યું, "હું ખૂબ થાકી ગઈ છું. આજે મારી મદદ કોણ કરશે?"
ત્યારે તેને લાગ્યું કે હાથો ફરી ફરવા લાગ્યો છે. તે ગોળ ગોળ ફર્યો, સરળ અને સ્થિર.
જનાએ ઉપર જોયું. તેની બાજુમાં જમીન પર એક શ્યામ, હસતા પુરુષ બેઠા હતા, ખભા પર નરમ પીળું વસ્ત્ર અને આંખોમાં કોમળ પ્રકાશ. તેમનો હાથ તેના હાથની બાજુમાં હાથા પર હતો.
એ ખુદ વિઠ્ઠલ હતા. જનાનું હૃદય એટલા આનંદથી ભરાઈ ગયું કે તેનો બધો થાક સવારના ધુમ્મસની જેમ ઓગળી ગયો.
"ગા, જના. હું તારી સાથે ઘંટી ફેરવીશ," તેમણે કહ્યું.
એટલે જના ગાવા લાગી, અને પંઢરપુરના નાથ તેની બાજુમાં ઘંટી ફેરવવા લાગ્યા. સફેદ, નરમ લોટ સરતો ગયો, અને અનાજનો ઢગલો નાનો ને નાનો થતો ગયો.
દળવાનું પૂરું થયું ત્યારે પણ વિઠ્ઠલ ગયા નહીં. તેમણે જોયું કે લાંબા દિવસને કારણે જનાના વાળ ગૂંચવાયેલા છે. પ્રેમાળ માની જેમ, તેમણે હળવેથી તે ઓળ્યા અને વ્યવસ્થિત બાંધી આપ્યા.
પછી તે તેની સાથે નદીએ ગયા અને પાણીનાં બેડાં ઊંચકવામાં મદદ કરી. તેમણે સપાટ પથ્થરો પર કપડાં ધોવામાં મદદ કરી. આખો સમય તેઓ સૌથી વહાલા મિત્રોની જેમ વાતો કરતાં અને હસતાં રહ્યાં.
આકાશ ગુલાબી થયું ત્યારે મંદિરના ઘંટ વાગવા લાગ્યા. વિઠ્ઠલ હસ્યા, ઊભા થયા, અને પૂજારીઓ દરવાજા ખોલે તે પહેલાં મંદિરમાં પોતાની ઈંટ પર ઊભા રહેવા ઉતાવળે પાછા ગયા.
જના નદી કિનારે બેઠી અને એક નાનું ગીત લખ્યું. તેમાં તેણે કહ્યું, "દળતાં અને ખાંડતાં, હું તારાં ગીત ગાઉં, હે અનંત." તેનાં ગીત પછી અભંગ કહેવાયાં, અને લોકો આજે પણ તે ગાય છે.
તે દિવસથી જનાને પોતાના કામમાં ક્યારેય એકલું ન લાગ્યું. દરેક કામ ભગવાન સાથેની એક શાંત મુલાકાત બની ગયું. વાળવું, ધોવું, દળવું, રાંધવું, દરેક તેમનો હાથ પકડવાની એક રીત હતી.
નામદેવે તેનાં ગીત સાંભળ્યાં અને હસ્યા. તે જાણતા હતા કે તેમના રસોડાની નમ્ર છોકરીએ એ મેળવ્યું હતું જે ઘણા દૂરની જગ્યાએ શોધે છે. પ્રેમે તેના નાના, સાદા ઓરડાને મંદિર બનાવી દીધો હતો.
અને એટલે, લોકો કહે છે, જ્યારે પણ કોઈ પ્રેમભર્યા હૃદય અને હોઠ પર ગીત સાથે કામ કરે, ત્યારે વિઠ્ઠલ ચૂપચાપ તેની બાજુમાં બેસીને ઘંટી ફેરવવામાં મદદ કરે છે.
નાનકડા, તારું દરેક સાદું કામ એક દિવસ પ્રેમથી ભરાય, અને તને હંમેશા તારા હાથને મદદ કરતો એક કોમળ હાથ અનુભવાય.
સંતો અને વૈજ્ઞાનિકો માંથી વધુ
બાળક સાથે વિચારો
કાલે તમે કયા રોજના કામને ગીત કે પ્રેમભર્યા વિચારથી ભરી શકો?
સંકલ્પ: હું થાકું છું ત્યારે મને કોઈ સાચવે છે, અને મદદ હળવેથી મારી પાસે આવે છે.
આશીર્વાદ: નાનકડા, તને ક્યારેય એકલું ન લાગે, અને પ્રેમ હંમેશા તારી બાજુમાં બેસે.
પાત્રો
- જનાબાઈ
- — પ્રેમભર્યાં ગીતોવાળી નમ્ર મદદનીશ.
- વિઠ્ઠલ
- — મદદ કરવા આવતા પ્રેમાળ ભગવાન.
- નામદેવ
- — જેમના ઘરમાં જના સેવા કરે છે એ સંત.
બોધ
પ્રેમ અને ગીત સાથે કરેલું કામ ક્યારેય એકલાં થતું નથી.
તમારા બાળકને શું કહેવું
મારા વહાલા, કામ કરતાં હું તારા માટે ગાઉં છું, અને તું હંમેશા મારી સાથે છે.
મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો
જનાબાઈને ઘંટી ફેરવવામાં કોણે મદદ કરી?
સ્રોત: વારકરી પરંપરા, સંત જનાબાઈના અભંગ અને કથાઓ
આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા વિષ્ણુ સહસ્રનામનો જાપ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થા ડાયટ ચાર્ટ વાંચો.
સંબંધિત વાર્તાઓ
- નાનકડી મીરા અને તેના ગિરધર · દિવસ 161
મળતી આવતી વાર્તા
મીરાની આજીવન ભક્તિ એક બાળકની શુદ્ધ ઝંખના અને માના પ્રેમાળ શબ્દોથી શરૂ થાય છે. કથા બતાવે છે કે બાળપણની પ્રેમની એક નાની ક્ષણ જીવનભરના સંગીત અને શ્રદ્ધામાં ખીલી શકે છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
જનાબાઈ વિઠ્ઠલ સાથે દળે છે વાર્તા શું શીખવે છે?
જનાબાઈની વાર્તા ઘરને જીવંત રાખતા શાંત, અદૃશ્ય કામનું સન્માન કરે છે. તે કહે છે કે પ્રેમ અને ભક્તિ સૌથી થકવી નાખનારાં કામને પણ પવિત્ર બનાવી શકે છે, અને ખુલ્લા હૃદયથી કામ કરનાર કોઈ ખરેખર એકલું નથી.