Garbh Katha
मोफत सुरू करा

World · गोष्ट संग्रह

विणकर अरॅक्नी

अरॅक्नी इतके सुंदर कापड विणते की तिचे कौशल्य पूर्णपणे तिचेच आहे, असे ती म्हणते. ती देवी अथेनाला विणकामाच्या स्पर्धेचे आव्हान देते.

गोष्टीचे तात्पर्य: देणगी नम्रतेने आणि कृतज्ञतेने जपली की सगळ्यात जास्त चमकते.

या गोष्टीत

पात्रे
अरॅक्नी, अथेना
मूळ ग्रंथ
ग्रीक पुराणकथा, ओव्हिडचे मेटामॉर्फोसिस, पुस्तक ६
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जागतिक परंपरेतील कथा

या गोष्टीमागे

अरॅक्नी आणि अथेना यांची स्पर्धा रोमन कवी ओव्हिडच्या 'मेटामॉर्फोसिस' (पुस्तक ६) मधून सर्वाधिक ओळखली जाते, आणि तिचे नाव 'अरॅक्निड' या शब्दात आजही जिवंत आहे. ओव्हिडची आवृत्ती कठोर आहे; ही आवृत्ती मुद्दाम कोमल ठेवली आहे, आणि शेवटाला एका देणगीचे रूप दिले आहे — अरॅक्नी पहिली कोळी होऊन कायम विणत राहते. गर्व आणि पतनाच्या अनेक कथांपेक्षा वेगळे, इथे देवीला धाग्यांमध्ये कोणताही दोष सापडत नाही, फक्त त्यामागच्या थट्टेच्या भावनेत; म्हणून धडा प्रतिभेबद्दल नसून ती कशी जपली जाते याबद्दल आहे. धीराच्या, सुंदर हस्तकलेचे आणि कृतज्ञ नम्रतेचे तिचे चित्र गर्भावस्थेतील निवांत संध्याकाळींसाठी एक शांत सोबती आहे.

अरॅक्नीची गोष्ट खऱ्या प्रतिभेचा सन्मान करते, आणि दाखवते की कृतज्ञता आणि दयाळूपणा तिला अर्थ देतात. आपल्या देणग्या आपण कशा वापरतो, हे त्या देणग्यांइतकेच महत्त्वाचे आहे, हे ती हळुवारपणे शिकवते.

कौशल्य अगदी परिपूर्ण होते. त्यामागचे मन मात्र दयाळू नव्हते.

खूप पूर्वी, लिडिया नावाच्या देशात अरॅक्नी नावाची एक तरुण मुलगी राहत होती.

तिचे वडील लोकर रंगवायचे काम करत. दिवसभर ते मऊ पांढरी लोकर जांभळ्या, केशरी आणि समुद्री निळ्या रंगाच्या भांड्यांत बुडवत आणि उन्हात वाळत घालत.

अरॅक्नी ती रंगीत लोकर घेऊन कुजबुजीइतका बारीक धागा कातायची. मग ती मागावर बसून विणायची.

अहाहा, ती कशी विणायची! तिची बोटे छोट्या पक्ष्यांसारखी फिरत. धोटा इकडे-तिकडे जायचा, खट्, खुट्, खट्, खुट्, आणि जादू केल्यासारखी कापडात चित्रे उमटायची.

तिने अशा नद्या विणल्या ज्या जणू लहरत होत्या, असे ढग विणले जे जणू तरंगत होते, आणि इतके खरेखुरे गुलाब विणले की लोक वाकून त्यांचा वास घ्यायला जात.

द्राक्षमळ्यांतल्या आणि नदीतल्या अप्सरा फक्त तिचे हात पाहायला दूरदूरून येत. "नक्कीच," त्या कुजबुजत, "स्वतः देवी अथेनानेच तुला शिकवले असेल."

अथेना ही ज्ञानाची आणि सगळ्या बारीक हस्तकलेची देवी होती. तिनेच ग्रीसच्या लोकांना विणकाम दिले होते.

पण अरॅक्नीने मान झटकली. "मला कोणीही शिकवले नाही," ती म्हणाली. "माझे कौशल्य माझे स्वतःचे आहे. अथेनाची इच्छा असेल, तर तिने येऊन माझ्याशी विणकामाची स्पर्धा करावी."

उंच ऑलिंपस पर्वतावर अथेनाने हे शब्द ऐकले. ती लगेच रागावली नाही. त्याऐवजी तिने पांढरे केस आणि हातात काठी असलेल्या म्हातारीचे रूप घेतले, आणि हळूहळू अरॅक्नीच्या दारापाशी आली.

"बाळ," म्हातारी हळूच म्हणाली, "एका म्हातारीचा सल्ला ऐक. हवे तर लोकांमध्ये अभिमान बाळग, पण तुझ्या देणगीसाठी देवीचे आभार मान. तू मागितलेस तर ती तुला क्षमा करेल."

अरॅक्नीने कपाळाला आठ्या घातल्या आणि ती विणत राहिली. "तुमचा सल्ला तुमच्याकडेच ठेवा, आजी. देवी स्वतः का येत नाही?"

तेव्हा म्हातारी ताठ उभी राहिली. काठीचा चमकता भाला झाला, पांढऱ्या केसांचे उजळ शिरस्त्राण झाले, आणि तिथे उंच, शांत अथेना उभी होती.

अप्सरांनी खाली वाकून नमस्कार केला. पण अरॅक्नीचे गाल गुलाबी झाले तरी तिने आपला विचार बदलला नाही. मग दोन माग शेजारी शेजारी लावले गेले, आणि स्पर्धा सुरू झाली. लांब, शांत दुपारभर दोन्ही धोटे भरभर चालत राहिले, अप्सरा श्वास रोखून पाहत होत्या, आणि उन्हाचा कवडसा जमिनीवरून हळूहळू सरकत होता.

अथेनाने अथेन्सची टेकडी विणली, सिंहासनांवर बसलेले बारा महान देव विणले, आणि ज्या दिवशी तिने शहराला ऑलिव्हचे झाड दिले तो दिवस विणला. कडेने तिने ऑलिव्हच्या पानांची किनार विणली — शांतीचे झाड.

अरॅक्नीनेही विणले, आणि तिचे काम खरोखरच अद्भुत होते. तिच्या लाटा जणू ओल्या वाटत होत्या, तिचे पक्षी जणू उडायला तयार होते. कडेने तिने एकमेकांत गुंफलेल्या वेली आणि फुलांची किनार विणली.

पण आपल्या चित्रांमध्ये अरॅक्नीने देवांना खोड्या करताना आणि मूर्खपणा करताना दाखवले होते. तिने त्यांची थट्टा करण्यासाठी विणले होते.

अथेनाने कापड बारकाईने पाहिले. विणकामात तिला एकही दोष सापडला नाही, एकही सुटलेला धागा नाही. कौशल्य अगदी परिपूर्ण होते. त्यामागचे मन मात्र दयाळू नव्हते.

देवीने आपल्या बॉक्सवूडच्या धोट्याने अरॅक्नीच्या कपाळाला स्पर्श केला. "तुला विणकाम सगळ्यापेक्षा जास्त आवडते," ती म्हणाली. "तर तू नेहमी विणत राहशील."

आणि हळूहळू, अलगद, अरॅक्नी लहान होत गेली. तिचे हात बारीक, चपळ पाय झाले. तिच्या शरीरातून एक चंदेरी धागा निघू लागला, तिने कधीही कातलेल्या धाग्यापेक्षा बारीक.

अरॅक्नी अगदी पहिली कोळी झाली होती.

आणि तिने लगेच विणायला सुरुवात केली. सकाळच्या बागेत दोन फांद्यांच्या मध्ये तिने चंद्रासारखे गोल जाळे विणले, आणि त्यावर दवबिंदू छोट्या मोत्यांसारखे बसले.

आजही, पहाटेच्या उजेडात चमकणारे कोळ्याचे जाळे दिसले, की तुम्ही अरॅक्नीची कला पाहत असता — अजूनही तितकीच सुंदर, अजूनही धीराच्या एकेका धाग्याने विणलेली.

जुने ग्रीक लोक एकमेकांना आठवण करून देण्यासाठी ही गोष्ट सांगत की देणगी हा एक खजिना आहे, आणि आपण ती कृतज्ञ, नम्र हातांनी जपतो तेव्हा ती सगळ्यात जास्त चमकते.

आता झोप, बाळा. तू एके दिवशी कोणत्याही सुंदर गोष्टी घडवशील, त्या दयाळू आणि कृतज्ञ मनाने घडवाव्यास.

पुढची गोष्ट वाचा →गाणे गायची इच्छा असलेला मोर

जगभरातील मधील आणखी

बाळासोबत विचार करा

तुमच्या कोणत्या देणगीबद्दल तुम्ही सगळ्यात जास्त कृतज्ञ आहात, आणि ती वाढवायला तुम्हाला कोणी मदत केली?

संकल्प: मी माझ्या देणग्या कृतज्ञतेने जपते, आणि प्रत्येक दिवस धीराने आणि दयाळूपणाने विणते.

आशीर्वाद: बाळा, तुझ्या हातांनी सुंदर गोष्टी घडाव्यात, आणि तुझे मन नेहमी नम्र आणि दयाळू राहावे.

पात्रे

अरॅक्नी
— नम्रता शिकणारी एक प्रतिभावान तरुण विणकर.
अथेना
— शांतीचे ऑलिव्हचे झाड विणणारी ज्ञानी देवी.

बोध

देणगी नम्रतेने आणि कृतज्ञतेने जपली की सगळ्यात जास्त चमकते.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, तुला अनेक देणग्या मिळतील. त्या तू कृतज्ञ, कोमल मनाने वाटाव्यास.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

अथेनाला अरॅक्नीच्या विणकामात काय चुकीचे वाटले?

स्रोत: ग्रीक पुराणकथा, ओव्हिडचे मेटामॉर्फोसिस, पुस्तक ६

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • अकित्ती आणि कारा झाडाची पाने

    तेच मूल्य

    अकित्ती दाखवतो की उदारता मनाची असते, भेटीच्या आकाराची नाही. हवा तो वर मिळत असताना त्याने आतला चांगुलपणा निवडला, आणि आयुष्य खरे श्रीमंत कशाने होते याची हळुवार आठवण करून दिली.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

विणकर अरॅक्नी ही गोष्ट काय शिकवते?

अरॅक्नीची गोष्ट खऱ्या प्रतिभेचा सन्मान करते, आणि दाखवते की कृतज्ञता आणि दयाळूपणा तिला अर्थ देतात. आपल्या देणग्या आपण कशा वापरतो, हे त्या देणग्यांइतकेच महत्त्वाचे आहे, हे ती हळुवारपणे शिकवते.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा