World · दिवस 19 · आठवडा 3
नदीशी बोलणारी मुलगी

वाराणसीत सूर्योदयाला अन्वी घाटाच्या पायऱ्यांवर बसून गंगा ऐकते, तर तिच्या चुळबुळ्या भावाला, रोहनला तिथे काहीच दिसत नाही. म्हातारी कुंभारीण सरस्वती अम्मा त्यांना गंगोत्रीच्या बर्फापासून समुद्रापर्यंतचा नदीचा प्रवास सांगते.
गोष्टीचे तात्पर्य: शांतपणे ऐकले की जगाचे कोमल आवाज उलगडतात.
या गोष्टीत
- पात्रे
- अन्वी, रोहन, सरस्वती अम्मा
- मूळ ग्रंथ
- भारतीय कथा-परंपरेतील मूळ कथा
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
दिवस 19 एका नजरेत
- आठवडा
- आठवडा 3 · ७ पैकी दिवस 5
- तिमाही
- तिमाही 1
- या आठवड्यात बाळ
- आठवडा 3: बाळाची वाढ
- आजची गोष्ट
- नदीशी बोलणारी मुलगी
- मंत्र
- ॐ
- गर्भसंवाद
- या आठवड्यात बाळाशी बोला
भारतीय परंपरेने गंगेला न मागता देणारी आई मानले आहे, आणि वाहत्या पाण्याजवळ बसणे हा शांतता मिळवण्याचा जुना मार्ग आहे. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवते की निसर्गातले स्थिर आवाज लक्षपूर्वक ऐकल्याने श्वास संथ होऊ शकतो आणि धावपळीचे मन निवू शकते.
"टक लावून बघणे वेगळे. नीट पाहणे वेगळे. आणि ऐकणे तर आणखीच वेगळे."
वाराणसीतल्या देवळांच्या घंटा नुकत्याच वाजू लागल्या होत्या, तेव्हा अन्वी घाटाच्या दगडी पायऱ्यांवर येऊन बसली. तिचे अनवाणी पाय पाण्यापासून फक्त एका वीतभर अंतरावर होते.
आकाश झेंडूच्या फुलांच्या रंगाचे होते. पायऱ्यांजवळ होड्या हळूहळू डुलत होत्या. गंगेत दूर एका छोट्या लाकडी होडीतला एक माणूस आपले मासेमारीचे जाळे वर ओढत होता. अन्वी अगदी स्तब्ध बसून नदीकडे पाहत होती.
तिला सकाळची ही वेळ खूप आवडायची. बाकीच्या सगळ्या आवाजांखाली नदी जणू खोल, स्थिर गुणगुणत होती. पुरेसे शांत बसलो, तर ते ऐकू येईल, असे तिला वाटायचे.
तिचा मोठा भाऊ रोहन याला मात्र तसे वाटत नव्हते. तो दहा वर्षांचा होता, आणि त्याला कशासाठीही एका जागी बसवत नसे. त्याने एक चपटा दगड उचलला आणि पाण्यावरून टप्पे घेत फेकला. टुप, टुप, टुप. मग त्याने मोठा उसासा टाकला.
"अन्वी, आता जायचे का? किती वेळ झाला आपण इथे बसलोय. इथे बघण्यासारखे काहीच नाही."
अन्वीने उत्तर दिले नाही. एक छोटीशी पानाची होडी तरंगत चालली होती, तिच्यात एक झेंडूचे फूल आणि मातीची छोटीशी पणती होती. वरच्या बाजूला कोणीतरी अर्पण म्हणून ती पाण्यावर सोडली होती. अन्वी ती पाहत होती. तिला अजून जायचे नव्हते.
त्यांच्यापासून काही पायऱ्या वर सरस्वती अम्मा नावाची एक म्हातारी बाई बसली होती. घाटामागच्या गल्लीत ती मातीची भांडी बनवायची, आणि तिचे हात नेहमी वाळलेल्या मातीने थोडे करडे असायचे. ती त्या दोन मुलांकडे पाहत होती: मुलगी इतकी शांत, आणि मुलगा इतका चुळबुळ्या.
ती हळूच उठली, पायऱ्या उतरून खाली आली आणि रोहनच्या शेजारी उभी राहिली.
"नदीने तुझ्या बहिणीचे मन जिंकले आहे," ती म्हणाली.
रोहनने खांदे उडवले. "ती नुसती बसून टक लावून बघत असते. नेहमीच असे करते."
सरस्वती अम्मा हसली. "टक लावून बघणे वेगळे. नीट पाहणे वेगळे. आणि ऐकणे तर आणखीच वेगळे."
ती अन्वीकडे वळली. "बाळ, तुला काय ऐकू येते?"
कोणीतरी आपल्याला समजून घेतले याचे आश्चर्य वाटून अन्वीने वर पाहिले. "ती कुठेतरी चालली आहे, असे मला ऐकू येते," ती म्हणाली.
म्हाताऱ्या अम्माने मान डोलावली आणि ती त्यांच्या शेजारी पायरीवर बसली. रोहनचीसुद्धा चुळबुळ थांबली.
"नदीकडे खूप गोष्टी आहेत," ती म्हणाली. "पण तळाशी असलेल्या दगडांइतके शांत राहिलात, तरच त्या ऐकू येतात."
तिने उत्तरेकडे, जिथे आकाश अजून धूसर होते, तिकडे बोट दाखवले. "खूप दूर, उंच पर्वतांत, गंगोत्री नावाच्या जागी गंगा वितळणाऱ्या बर्फातून सुरू होते. तिथे ती लहान, थंड आणि चपळ असते, बकरीसारखी दगडांवरून उड्या मारत.
"मग ती मैदानात उतरते. ती रुंद आणि संथ होते. वाटेतल्या प्रत्येक गावातून ती वाळू आणि माती उचलते. त्या ओझ्याबद्दल ती तक्रार करत नाही. ती फक्त ते वाहून नेते.
"ती गव्हाच्या आणि भाताच्या शेतांना पाणी देते. गावांना पाणी देते. लोक आपले थकलेले पाय आणि आपल्या काळज्या घेऊन तिच्याकडे येतात, आणि ती सगळे धुऊन टाकते. ती देत राहते, देत राहते, आणि काहीच मागत नाही.
"आणि अगदी शेवटी, आपल्या लांबच लांब प्रवासानंतर, ती सुंदरबनाजवळ समुद्राला मिळते. आणि तिथे ती सगळे सोडून देते आणि आपल्यापेक्षा खूप मोठ्या गोष्टीचा भाग होते."
रोहनने पाण्याकडे पाहिले. पहिल्यांदाच, खरोखर पाहिले. त्याला भोवरे आणि प्रवाह दिसले, लाटांवर उड्या मारणारा प्रकाश दिसला, वर येऊन पुन्हा खाली जाणारे एका कासवाचे डोके दिसले. ते नुसते तपकिरी पाणी नव्हते. ते हलणारे, जिवंत होते.
"डोळे मिटा," सरस्वती अम्मा म्हणाली. "दोघांनीही. पाहू नका. फक्त ऐका."
अन्वीने डोळे मिटले. क्षणभराने रोहननेही मिटले.
आधी रोहनला फक्त घाटाचा गोंगाट ऐकू आला: चहा विकणारा माणूस, एक घंटा, भुंकणारा कुत्रा. पण हळूहळू, त्या सगळ्याच्या खाली, त्याला आणखी काहीतरी ऐकू येऊ लागले. एक खोल, स्थिर आवाज. नदी, पुढे वाहत जाणारी. पुढे वाहत. पुढे वाहत.
त्याचा श्वास संथ झाला. त्याला खालचा थंड दगड आणि चेहऱ्यावरचे उबदार ऊन जाणवले. पायांतली ती चुळबुळ निघून गेली.
अन्वीला नेहमीसारखेच ते गुणगुणणे जाणवले, आणि आता ते तिच्या छातीतही असल्यासारखे वाटत होते, तिच्या हृदयाबरोबर ताल धरत.
अन्वीने डोळे उघडले, तेव्हा ती आपल्या भावाकडे पाहायला वळली. क्षणभराने त्याने डोळे उघडले, आणि त्याच्या चेहऱ्यावर हळूहळू हसू पसरले. तो काही बोलला नाही. बोलायची गरजच नव्हती.
सरस्वती अम्मा शांतपणे उठली, नदीला एकदा नमस्कार केला, आणि पायऱ्या चढून आपल्या भांड्यांकडे परत गेली. ती गेली हे मुलांच्या लक्षातही आले नाही.
सोनेरी प्रकाशात ते दोघे शेजारी शेजारी बसून राहिले, आणि ती पणती घेतलेली छोटी पानाची होडी आपली ज्योत समुद्राकडे नेत गंगेतून पुढे तरंगत गेली.
बाळा, नदीसारखाच तूही आमच्याकडे येण्याच्या लांबच्या प्रवासाला निघाला आहेस, आणि आम्ही कान देऊन तुझी वाट पाहतो आहोत.
जगभरातील मधील आणखी
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: जागतिक परंपरेतून प्रेरित मूळ कथा
या गोष्टीमागे
ही कोणत्याही प्राचीन ग्रंथाचे पुनर्कथन नसून भारतीय कथा-परंपरेतून घडलेली एक मूळ कथा आहे. ती वाराणसीच्या घाटांवर सूर्योदयाच्या वेळी घडते, जिथे आजही दर सकाळी गंगेकाठी यात्रेकरू, चहावाले आणि देवळांच्या घंटा जमतात. गंगोत्रीच्या वितळणाऱ्या बर्फापासून रुंद मैदानांपर्यंत आणि समुद्रापर्यंतचा नदीचा प्रवास हा कथेचा कणा आहे. तिला वेगळे बनवते ते लक्ष देण्याच्या तीन रीतींवरचे तिचे लक्ष — टक लावून बघणे, नीट पाहणे आणि ऐकणे — जे म्हातारी कुंभारीण सरस्वती अम्मा एका शांत मुलीला आणि तिच्या चुळबुळ्या भावाला शिकवते. पानाची पणती तरंगत जात असताना दोघे भावंडे एकत्र शांततेत रमतात. होणाऱ्या आईसाठी हा श्वास संथ करण्याचा आणि आत ऐकण्याचा एक हळुवार सराव आहे.
बाळासोबत विचार करा
आज मला स्थिरतेचा एखादा क्षण कुठे मिळेल? मी नुसते थांबून ऐकले, तर कोणते शांत शहाणपण माझी वाट पाहत असेल?
संकल्प: मी शांततेचे पात्र आहे. माझी स्थिरता माझ्या आतल्या जिवाचे पोषण करते.
आशीर्वाद: आज तुम्हाला शांततेचा एखादा क्षण मिळो, आणि त्या शांततेत विश्वाच्या स्थिर, जीवन देणाऱ्या स्पंदनाशी तुमचे खोल नाते जाणवो.
पात्रे
- अन्वी
- — नदीचे गुणगुणणे ऐकणारी एक शांत मुलगी.
- रोहन
- — नीट पाहायला शिकणारा तिचा चुळबुळ्या भाऊ.
- सरस्वती अम्मा
- — घाटाजवळची एक शहाणी म्हातारी कुंभारीण.
बोध
शांतपणे ऐकले की जगाचे कोमल आवाज उलगडतात.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
बाळा, आपण दोघे मिळून नद्या, पक्षी आणि वारा ऐकू.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
अन्वीला नदी काय करताना ऐकू आली?
स्रोत: भारतीय कथा-परंपरेतील मूळ कथा
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 3व्या आठवड्याची माहिती वाचा.
संबंधित गोष्टी
- आलन गुआ आणि पाच बाण
अशीच गोष्ट
आलन गुआ न रागावता शिकवते, आपल्या मुलांना स्वतःच्या हातांनी सत्य शोधू देते. ही गोष्ट मोठ्या भावंडांना नव्या भावाचे किंवा बहिणीचे स्वागत करायला आणि त्याला जपायला हळुवारपणे तयार करते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
नदीशी बोलणारी मुलगी ही गोष्ट काय शिकवते?
भारतीय परंपरेने गंगेला न मागता देणारी आई मानले आहे, आणि वाहत्या पाण्याजवळ बसणे हा शांतता मिळवण्याचा जुना मार्ग आहे. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवते की निसर्गातले स्थिर आवाज लक्षपूर्वक ऐकल्याने श्वास संथ होऊ शकतो आणि धावपळीचे मन निवू शकते.
नदीशी बोलणारी मुलगी गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?
ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 3 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.