Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Sikh · गोष्ट संग्रह

भाई मंझ आणि कोरडी लाकडे

श्रीमंत मंझ गुरु अर्जन यांचे शीख होतात आणि संपत्ती गेली तरी श्रद्धा टिकवतात. रोज ते गुरूंच्या लंगरसाठी लाकडे वाहून आणतात.

गोष्टीचे तात्पर्य: प्रेमाने केलेली निःस्वार्थ सेवा हीच सगळ्यात मोठी प्रार्थना आहे.

या गोष्टीत

पात्रे
भाई मंझ, गुरु अर्जन देव
मूळ ग्रंथ
जनमसाखी
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जनमसाखी · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

भाई मंझची गोष्ट ही गुरु अर्जन देव यांच्या काळातली एक पारंपरिक शीख साखी आहे, जी मॅकॉलिफ यांच्या 'द सिख रिलिजन'मध्ये आणि असंख्य गुरुद्वारांमधल्या कथांमध्ये सांगितली जाते; जालंधरजवळच्या करतारपूरमध्ये त्यांच्याशी जोडलेली एक विहीर आठवणीत आहे. अनेक साख्या मोठ्या त्यागातून भक्तीची स्तुती करतात, पण ही गोष्ट एका नम्र, जवळजवळ घरगुती तपशिलाभोवती फिरते: विहिरीत पडलेला माणूस आधी आपण ज्यांना जेवू घालणार आहोत, त्यांच्यासाठी लंगरची लाकडे कोरडी ठेवण्याचा विचार करतो. गुरूंचा आशीर्वाद, 'मंझ गुरूला प्रिय आहे, आणि गुरु मंझला प्रिय आहे', आजही गायला जातो. कठीण हवामानातही प्रेम उंच धरण्याचे तिचे चित्र पुढच्या महिन्यांसाठी स्थिरता गोळा करणाऱ्या आईला साजेसे आहे.

भाई मंझनी तोटा आणि अडचणींतही श्रद्धा ठेवली आणि सेवा चालू ठेवली. त्यांची गोष्ट इतरांच्या स्थिर, निःस्वार्थ काळजीचा सन्मान करते — असे प्रेम, जे वादळातही घट्ट टिकते.

माझ्याकडे अजून गुरूंचे नाव आहे. ती अशी संपत्ती आहे, जी कोणतेही वादळ वाहून नेऊ शकत नाही

खूप पूर्वी पंजाबमधल्या एका गावात तीरथ नावाचे एक श्रीमंत गृहस्थ राहत होते, ज्यांना लोक मंझ म्हणत. त्यांचे मोठे घर होते, गव्हाची शेते होती आणि खूप गुरेढोरे होती.

एके दिवशी ते अमृतसरला गेले आणि त्यांनी पाचवे गुरु, गुरु अर्जन यांना संगतीसोबत शबद गाताना ऐकले. ते संगीत इतके शांत होते की मंझना वाटले, जणू कोणीतरी त्यांच्या कपाळावर थंड हात ठेवला आहे.

"गुरुजी," त्यांनी नमस्कार करत म्हटले, "कृपया मला तुमचा शीख होऊ द्या."

गुरूंनी प्रेमाने त्यांच्याकडे पाहिले. "ही वाट गोड आहे," ते म्हणाले, "पण तिला नम्र मन लागते. तिच्यात सोप्या दिवसांसोबत कठीण दिवसही येऊ शकतात. तू तयार आहेस का?"

"मी तयार आहे," मंझ म्हणाले.

म्हणून मंझ साधे जीवन, प्रार्थना आणि सेवा या वाटेने चालू लागले. मग गुरूंनी सांगितल्याप्रमाणेच कठीण दिवस आले. त्यांची गुरे दूर निघून गेली, पिके बुडाली, आणि हळूहळू त्यांची संपत्ती निसटून गेली.

काही शेजाऱ्यांनी मान हलवली. "बघ तुझे काय झाले," ते म्हणाले. पण मंझ फक्त हसले. "माझ्याकडे अजून गुरूंचे नाव आहे. ती अशी संपत्ती आहे, जी कोणतेही वादळ वाहून नेऊ शकत नाही," त्यांनी उत्तर दिले.

ते आणि त्यांची पत्नी अमृतसरमध्ये गुरूंच्या जवळ राहायला गेले. मंझनी विचारले की ते कोणती सेवा करू शकतात.

गुरूंच्या लंगरमध्ये, म्हणजे सामुदायिक स्वयंपाकघरात, रोज शेकडो लोक एकत्र जेवायचे. श्रीमंत-गरीब, लहान-मोठे सगळे जमिनीवर शेजारी शेजारी बसून एकच गरम जेवण वाटून खायचे.

स्वयंपाकघराच्या मोठ्या लोखंडी कढयांसाठी आणि मातीच्या भट्ट्यांसाठी लाकडांची गरज होती. म्हणून रोज सकाळी मंझ खांद्यावर दोरी घेऊन जंगलात जायचे.

ते पडलेल्या फांद्या गोळा करायचे, त्यांची मोळी बांधायचे आणि डोक्यावरून घरी आणायचे. त्यांची मान दुखायची आणि पाय दुखू लागायचे, पण त्यांचे मन त्यांना आवडणारे शबद गात असायचे.

स्वयंपाकघराशेजारी मोळी ठेवल्यावर ते आचाऱ्यांना चुली पेटवताना पाहायचे. हवेत दरवळणारा भाकरीचा आणि डाळीचा वास, एवढेच बक्षीस त्यांना हवे होते. गरम जेवण घेताना थकलेल्या प्रवाशाच्या चेहऱ्यावरचे हसू पाहिले की प्रत्येक दुखरे पाऊल सार्थक वाटायचे.

एका संध्याकाळी मंझ लाकडांचे जड ओझे घेऊन घरी चालले होते, तेव्हा आकाशात काळे ढग दाटून आले. ढगांचा गडगडाट झाला. पाऊस कोसळू लागला, आणि वारा त्यांचे कपडे ओढू लागला.

वाट चिखलाची आणि निसरडी झाली. अंधारात मंझना रस्त्याकडेच्या एका जुन्या विहिरीची कड दिसली नाही.

त्यांचा पाय घसरला, आणि ते खाली विहिरीत पडले! सुदैवाने पाणी खोल नव्हते. ते छातीपर्यंतच्या थंड पाण्यात कुडकुडत उभे होते, आणि लाकडांची मोळी अजूनही त्यांच्या डोक्यावर तोलून धरलेली होती.

मंझना लगेच स्वयंपाकघराची आठवण आली. "ही लाकडे ओली झाली," ते स्वतःशी म्हणाले, "तर उद्या ती पेटणार नाहीत, आणि भुकेल्यांना भाकरीसाठी थांबावे लागेल."

म्हणून त्यांनी दोन्ही हातांनी मोळी पाण्याच्या वर उंच धरली. तासन्‌तास ते अंधारात तसेच उभे राहिले, हात थरथरत असताना, मन उबदार ठेवण्यासाठी हळूच गात.

मंझ परत आले नाहीत, तेव्हा शिखांनी गुरु अर्जन यांना सांगितले. गुरूंनी कंदील घेतला आणि त्यांच्यासोबत पावसात शोधायला निघाले.

शेवटी त्यांना विहिरीतून येणारे एक मंद गाणे ऐकू आले. त्यांनी दोरी खाली सोडली, आणि मंझनी वर हाक मारली, "आधी लाकडे घ्या, म्हणजे ती लंगरसाठी कोरडी राहतील!"

त्यांनी लाकडे वर घेतली, आणि मग ओलेचिंब, हसणाऱ्या मंझनाही वर काढले. गुरु अर्जन यांनी त्यांना उबदार शाल पांघरली आणि जवळ घेतले.

"मंझ," गुरु म्हणाले, "कठीण दिवसांनी तुझी परीक्षा घेतली, आणि तू कधीच प्रेम सोडले नाहीस. तुला हवे ते माग."

मंझनी मान हलवली. "गुरुजी, मला तुमच्या प्रेमाशिवाय आणि सेवेच्या संधीशिवाय दुसरे काहीच नको."

गुरूंचे डोळे चमकले. त्यांनी असे आशीर्वादाचे शब्द दिले, जे शीख आजही आठवतात: "मंझ गुरूला प्रिय आहे, आणि गुरु मंझला प्रिय आहे. मंझ एका नावेसारखा आहे, जी इतरांना संसारसागराच्या पलीकडे नेईल."

तर आता कुशीत ये, बाळा. कितीही वादळे आली, तरी तू प्रेम नेहमी पाण्याच्या वर उंच धरावेस — सुरक्षित, कोरडे आणि उबदार.

पुढची गोष्ट वाचा →खडूरचे पाणक्ये

शीख मधील आणखी

बाळासोबत विचार करा

वादळी वाटणाऱ्या दिवसांत तुम्हाला कशामुळे स्थिर वाटते?

संकल्प: प्रत्येक वादळात मी माझ्या बाळावरचे प्रेम सुरक्षित आणि उबदार जपते.

आशीर्वाद: तुला नेहमी सुरक्षितपणे जपले जावो, आणि तूही इतरांना प्रेमाने जपावेस.

पात्रे

भाई मंझ
— आधी भुकेल्यांचा विचार करणारे निष्ठावान सेवक.
गुरु अर्जन देव
— कंदील घेऊन शोधायला येणारे प्रेमळ गुरु.

बोध

प्रेमाने केलेली निःस्वार्थ सेवा हीच सगळ्यात मोठी प्रार्थना आहे.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, तू आनंदी आणि स्थिर मनाने इतरांची सेवा करणारा मोठा व्हावास.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

भाई मंझनी लाकडे कोरडी का ठेवली?

स्रोत: भाई मंझची पारंपरिक शीख साखी; मॅकॉलिफ यांच्या 'द सिख रिलिजन'मध्ये पुन्हा सांगितलेली

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी विष्णुसहस्रनाम जप करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • भाई लहणा आणि ओल्या गवताचा भारा

    अशीच गोष्ट

    भाई लहणा सेवेचा गाभा दाखवतात: ते कसे दिसेल किंवा त्याची काय किंमत मोजावी लागेल याची चिंता न करता आनंदाने मदत करणे. गुरु नानकांचे शब्द एका साध्या, घाणेरड्या कामाला मौल्यवान बनवतात.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

भाई मंझ आणि कोरडी लाकडे ही गोष्ट काय शिकवते?

भाई मंझनी तोटा आणि अडचणींतही श्रद्धा ठेवली आणि सेवा चालू ठेवली. त्यांची गोष्ट इतरांच्या स्थिर, निःस्वार्थ काळजीचा सन्मान करते — असे प्रेम, जे वादळातही घट्ट टिकते.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा