Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Puranas · दिवस 215 · आठवडा 31

मार्कंडेय आणि वडाचे पान

तरुण ऋषी मार्कंडेय अखंड पावसाने संपूर्ण जग एक शांत सागर होताना पाहतात, आणि त्यावर शांतपणे तरंगतात. वडाच्या पानावर त्यांना संध्याकाळच्या आकाशासारखे सावळे, पायाचा अंगठा धरून हसणारे बाळ दिसते.

गोष्टीचे तात्पर्य: शांत मनाला अथांग पाण्यातही ईश्वर दिसतो.

या गोष्टीत

पात्रे
मार्कंडेय, वडाच्या पानावरचे बाळ
मूळ ग्रंथ
भागवत पुराण
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 215 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 31 · ७ पैकी दिवस 5
तिमाही
तिमाही 3
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 31: बाळाची वाढ
मंत्र
ॐ

परंपरा सांगते की वडाच्या पानावरच्या बाळाचे, वटपत्रशायीचे, मार्कंडेयांना झालेले दर्शन दाखवते की सगळ्या गोष्टी जपल्या जातात आणि त्यांची काळजी घेतली जाते. अनेक भावी पालकांना शांत बाळाच्या या प्रतिमेत दिलासा मिळतो. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवते की सुखद कल्पनाचित्रे आणि सावकाश श्वास शरीराला विश्रांती द्यायला मदत करू शकतात.

संपूर्ण जग बाळाच्या आत विसावले होते, जसे आंब्याच्या आत बी विसावलेली असते.

रोज सकाळी तरुण ऋषी मार्कंडेय नदीकाठी अर्धवट डोळे मिटून बसत आणि जग जागे होताना ऐकत. ते कोकिळांचे ऐकत. गवतातल्या वाऱ्याचे ऐकत. पाण्याचे ऐकत, जे नेहमी काहीतरी गुणगुणत असल्यासारखे वाटे.

एका संध्याकाळी ते अगदी स्थिर बसले असताना पाऊस पडू लागला. आधी हळुवार. मग तो सतत पडू लागला, आकाशातून लटकणाऱ्या एका लांब करड्या पडद्यासारखा.

पाऊस पडत राहिला, पडत राहिला, पडत राहिला. नद्या रुंद झाल्या. तलाव रुंद झाले. हळूहळू पाणी पसरत गेले, आणि संपूर्ण जग एक मोठा, शांत सागर झाले. पुराणे याला प्रलय म्हणतात, जेव्हा नवे जग सुरू होण्याआधी जुने जग विश्रांती घेते.

मार्कंडेयांना भीती वाटली नाही. पाण्याने त्यांना पाळण्यासारखे हळुवार तोलून धरले. मोत्यांच्या रंगाच्या आकाशाखाली ते शांत आणि हलके तरंगत राहिले.

डोंगर, गावे आणि रस्ते सगळे कुठेतरी खूप खाली शांतपणे विसावले होते. त्यांच्यावर फक्त हळूहळू झुलणारे मऊ पाणी होते, आणि खोल शांतता.

"मी कुठे आहे?" मार्कंडेय मोठ्याने विचार करत म्हणाले. त्यांचा आवाज पिसासारखा लाटांवरून तरंगत गेला.

ते बराच वेळ तरंगत राहिले. त्यांना भूक, थंडी किंवा एकटेपणा जाणवला नाही. त्यांना फक्त आश्चर्य वाटत होते, जणू संपूर्ण जगाने श्वास रोखून धरला होता.

मग दूरवर त्यांना काहीतरी हिरवे दिसले.

जवळ तरंगत जाताच त्यांना अथांग पाण्याच्या मधोमध एकटेच उभे असलेले एक वडाचे झाड दिसले. त्याच्या फांद्या दूरवर पसरल्या होत्या. धुक्याच्या प्रकाशात त्याची पाने चमकत होती.

त्याच्या एका पानावर एक बाळ झोपले होते.

मार्कंडेयांचा श्वास थबकला. बाळ छोटे आणि गुबगुबीत होते, गडद निळ्या आकाशाच्या रंगाचे. त्याचे डोळे तेजस्वी होते. ते पान जणू जगातला सगळ्यात मऊ बिछाना असावा तसे ते त्यावर पहुडले होते.

आणि बाळ खेळत होते. त्याने आपल्याच पायाचा अंगठा धरला होता आणि तो तोंडाकडे नेत होते, जसे बाळे करतात. ते आनंदाने बोबडे बोलत होते. मग त्याने सरळ मार्कंडेयांकडे पाहिले आणि ते हसले.

मार्कंडेयांनी पाहिलेले ते सगळ्यात शांत हसू होते.

"तू कोण आहेस, बाळा?" त्यांनी हळूच विचारले.

बाळाने शब्दांनी उत्तर दिले नाही. त्याने फक्त श्वास आत घेतला. तसे होताच मार्कंडेयांना वाटले की ते झुळुकीवरच्या पानासारखे हळुवार पुढे ओढले जात आहेत, थेट बाळाच्या छोट्याशा उबदार श्वासात.

आता मार्कंडेय बाळाच्या आत होते. आणि तिथे, आत, त्यांना सगळे काही दिसले.

त्यांना उंच, निळे डोंगर उभे राहताना दिसले. हिरव्या दऱ्यांमधून वळणे घेत वाहणाऱ्या नद्या दिसल्या. स्वयंपाकघरांतून धूर निघणारी गावे दिसली. हरणांनी भरलेली जंगले आणि मोहरीच्या फुलांनी भरलेली शेते दिसली. सूर्य, चंद्र आणि तारे दिसले, सगळे हळूहळू फिरणारे, सगळे सुरक्षित.

संपूर्ण जग बाळाच्या आत विसावले होते, जसे आंब्याच्या आत बी विसावलेली असते.

मार्कंडेय हसले. त्यांना समजले. जग हरवले नव्हते. ते फक्त विश्रांती घेत होते, एका हसऱ्या बाळाच्या आत सुरक्षित.

मग बाळाने हळुवार, सावकाश श्वास सोडला, आणि मार्कंडेय हळूच बाहेर शांत पाण्यावर, वडाच्या पानाजवळ तरंगत आले.

बाळ अजूनही तिथेच होते, अजूनही हसत, अजूनही पायाचा अंगठा धरून. एखादे आनंदी गुपित सांगत असल्यासारखे त्याचे डोळे लुकलुकत होते.

मार्कंडेयांनी हात जोडले. "धन्यवाद," ते म्हणाले. "आता मला कळले. सगळे काही जपले आहे. सगळे काही सुरक्षित आहे."

बाळाने एक इवलीशी जांभई दिली. त्याच्या पापण्या जड झाल्या, आणि हळूहळू ते आपल्या पानावर झोपी गेले.

पाणी आणखीच शांत झाले. धुके आधी चंदेरी, मग सोनेरी झाले. वडाची पाने अंगाईगीतासारखी सळसळली.

मार्कंडेयांनी पुन्हा डोळे उघडले, तेव्हा ते आपल्याच नदीकाठी बसले होते. कोकिळा कुहूकुहू करत होत्या. गवत डोलत होते. पाणी आपला जुना सूर गुणगुणत होते.

ते स्वप्न होते का? कदाचित. पण मार्कंडेयांनी बाळाचे ते हसू नेहमी आपल्याजवळ जपले. जेव्हा जेव्हा जग खूप मोठे वाटे, तेव्हा ते डोळे मिटून शांत सागरावरचे हिरवे वडाचे पान आठवत, आणि आपल्या पायाचा अंगठा धरलेले ते बाळ.

बाळा, तूही तसाच जपलेला आहेस, त्या पानावरच्या बाळासारखा सुरक्षित.

पुढची गोष्ट वाचा →बाळ विष्णू अर्धा श्लोक ऐकतो

पुराण मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: भागवत पुराण, खंड 12 · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

वडाच्या पानावरच्या बाळाचे मार्कंडेयांचे दर्शन भागवत पुराणाच्या बाराव्या स्कंधात, तसेच महाभारताच्या वनपर्वात सांगितले आहे. पानावर विसावलेले आणि पायाचा अंगठा धरलेले बाळ, वटपत्रशायी, ही प्रतिमा मंदिरकलेत आणि दक्षिण भारतीय कांस्यमूर्तींत व चित्रांत खूप लाडकी आहे. इतर कथनांत प्रलयसागराच्या विशालतेवर भर असतो, तर हे पुनर्कथन सगळे मऊ ठेवते: ऋषींना पाळण्यासारखे धरणारे पाणी, मोत्यासारखे करडे आकाश, आणि आंब्याच्या आत बी विसावते तसे एका हसऱ्या बाळाच्या आत विसावलेले संपूर्ण जग. सगळे काही जपलेले आहे हे जाणून मार्कंडेय जागे होतात. गर्भवती आईसाठी याहून योग्य प्रतिमा क्वचितच असतील.

बाळासोबत विचार करा

सगळे काही शांततेत विसावले आहे असे, जपलेले आणि सुरक्षित तुम्हाला कधी वाटले?

संकल्प: मी शांततेत आणि विश्वासात विसावते, आणि माझे बाळ माझ्या आत शांतपणे विसावते.

आशीर्वाद: शांत सागरावरच्या मार्कंडेयांसारखे तुम्हालाही हळुवार जपलेले वाटो, आणि तुमचे बाळावरचे प्रेम एक अमर्याद, शांत प्रकाश होवो.

पात्रे

मार्कंडेय
— कधीही न घाबरणारे शांत तरुण ऋषी.
वडाच्या पानावरचे बाळ
— इवल्याशा बाळाच्या रूपातील भगवान.

बोध

शांत मनाला अथांग पाण्यातही ईश्वर दिसतो.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, तू माझ्या आत हळुवार तरंगतोस, वडाच्या पानावरच्या बाळासारखा सुरक्षित आणि जपलेला.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

मार्कंडेयांना वडाच्या पानावर काय दिसले?

स्रोत: भागवत पुराण, स्कंध १२ (मार्कंडेयांचे दर्शन); तसेच महाभारत, वनपर्व

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 31व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

मार्कंडेय आणि वडाचे पान ही गोष्ट काय शिकवते?

परंपरा सांगते की वडाच्या पानावरच्या बाळाचे, वटपत्रशायीचे, मार्कंडेयांना झालेले दर्शन दाखवते की सगळ्या गोष्टी जपल्या जातात आणि त्यांची काळजी घेतली जाते. अनेक भावी पालकांना शांत बाळाच्या या प्रतिमेत दिलासा मिळतो. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवते की सुखद कल्पनाचित्रे आणि सावकाश श्वास शरीराला…

मार्कंडेय आणि वडाचे पान गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 31 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा