Jataka · गोष्ट संग्रह
गग्ग आणि शिंकेचा आशीर्वाद
गग्ग आणि त्यांचा मुलगा एका आत्म्याच्या सुनसान सभागृहात रात्र घालवतात. तो आत्मा फक्त शिंकेला आशीर्वाद द्यायला विसरणाऱ्यांनाच त्रास देऊ शकतो.
गोष्टीचे तात्पर्य: दयाळू शब्द आणि चांगले शिष्टाचार आपले रक्षण करतात आणि आपल्याला आशीर्वाद देतात.
या गोष्टीत
- पात्रे
- गग्ग, गग्गांचा मुलगा (बोधिसत्त्व), यक्ष
- मूळ ग्रंथ
- जातक कथा
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: जातक कथा, जातक क्रमांक 155 · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
गग्ग जातक हे जातक संग्रहातले १५५ क्रमांकाचे जातक आहे, आणि त्याची चौकट-कथा मजेदार आहे: बुद्ध शिंकले, भिक्षूंनी दीर्घायुष्याच्या शुभेच्छा दिल्या, आणि ही प्रथा कुठून सुरू झाली याची ही गोष्ट त्यांनी सांगितली. बोधिसत्त्व हा मुलगा आहे, जो आपल्या वृद्ध वडिलांसोबत, गग्गांसोबत, प्रवास करतो, आणि गावातल्या सभागृहातला एक खोडकर आत्मा लोक एकमेकांना नीट आशीर्वाद देतात की नाही याची परीक्षा घेतो. दक्षिण आशियात आजही लोक जपतात अशा एका साध्या घरगुती सवयीची, शिंकेनंतर दीर्घायुष्याची शुभेच्छा देण्याची, ही उत्पत्ती कथा असल्याने ती जातकांमध्ये उठून दिसते. इथे आत्म्याचा पराभव होत नाही, तर तो हळुवारपणे जिंकला जातो, आणि शेवटी सभागृहाचे रक्षण करतो. गरोदरपणासाठी, कुटुंबातल्या लोकांमध्ये देवाणघेवाण होणारे छोटे आशीर्वाद सगळ्यांना कसे सुरक्षित ठेवतात, याची ही एक हलकी, हसरी गोष्ट आहे.
एकमेकांवर प्रेम करणाऱ्यांमधले छोटे, उबदार शब्द हे खरे संरक्षण असते. ही खेळकर गोष्ट हेही दाखवते की एकाकी, त्रस्त आत्माही धीर आणि दयाळूपणाने बदलू शकतो.
शंभर वर्षे जगा, बाबा! दीर्घायुषी आणि सुखी व्हा!
खूप वर्षांपूर्वी एक तरुण आणि त्याचे म्हातारे वडील, ज्यांचे नाव गग्ग होते, एकत्र लांबच्या प्रवासाला निघाले.
ते शेतांतून आणि छोट्या पुलांवरून चालत गेले, वडिलांना सोबत चालता यावे म्हणून मुलगा आपली पावले हळू करत होता, आणि रस्ता लहान वाटावा म्हणून वडील जुन्या गोष्टी सांगत होते.
सूर्य मावळू लागला, तेव्हा ते एका गावात पोहोचले. "आज रात्री आम्हाला झोपायला एखादी जागा आहे का?" त्यांनी विचारले.
गावकऱ्यांनी गावाच्या टोकाला असलेल्या एका मोठ्या सभागृहाकडे बोट दाखवले. "ते सभागृह आहे," ते म्हणाले, "पण तिथे कुणीच राहत नाही. त्यात एक आत्मा, एक यक्ष, राहतो. रात्री तिथे कुणीच थांबायची हिंमत करत नाही."
मुलाने क्षणभर विचार केला. तो घाबरला नाही, कारण त्याचे मन शांत आणि स्पष्ट होते. "आम्ही काळजी घेऊ," तो म्हणाला, "आणि आम्ही प्रेमाने वागू. चला, बाबा."
पण गावकऱ्यांना एक गोष्ट माहीत नव्हती. खूप पूर्वी आत्म्यांच्या राजाने त्या यक्षासाठी एक नियम घालून दिला होता. "या सभागृहात तू फक्त अशाच लोकांना पकडू शकतोस," तो म्हणाला होता, "जे कुणी शिंकल्यावर 'जग!' म्हणत नाहीत, आणि ज्यांना आशीर्वाद मिळाल्यावर ते 'तूही जग!' असे उत्तर देत नाहीत."
म्हणून यक्ष कुणीतरी आपले शिष्टाचार विसरेल या आशेने सावलीत वाट पाहत होता.
वडील आणि मुलाने जमिनीवर आपल्या चटया पसरल्या. मुलाने वडिलांचे थकलेले पाय चोळले, मग पहारा देण्यासाठी दाराजवळ आडवा झाला. बाहेर रातकिडे गात होते, आणि चंद्र हळूहळू छपरावर चढत होता.
मध्यरात्री यक्ष तुळयांवरून खाली तरंगत आला. त्याने हवेत थोडी बारीक धूळ फुंकली, अगदी म्हाताऱ्या गग्गांच्या नाकाखाली.
गग्गांच्या नाकात गुदगुल्या झाल्या. त्यांच्या डोळ्यांत पाणी आले. आणि मग, "आsss... छी!" त्यांनी एक प्रचंड शिंक दिली, जिचा आवाज सगळ्या सभागृहात घुमला.
मुलगा अर्धवट झोपेत होता. क्षणभर तो काहीच बोलला नाही. अंधारात यक्ष हात चोळत आणि हसत आणखी जवळ सरकला.
पण मुलगा जागा होत होता. त्याला एक मंद आवाज ऐकू आला, वडिलांचा नसलेल्या श्वासासारखा. त्याला हवा गार झाल्यासारखी वाटली.
"एखादा आत्मा जवळ आहे," त्याने विचार केला. "गावकरी ज्या धोक्याबद्दल बोलत होते, तो कदाचित हाच. आणि माझे वडील शिंकले, आणि मी त्यांचे भले चिंतले नाही."
म्हणून तो उठून बसला आणि उबदार, स्पष्ट आवाजात म्हणाला, "शंभर वर्षे जगा, बाबा! दीर्घायुषी आणि सुखी व्हा!"
यक्ष थांबला. "हुं," तो पुटपुटला. "मुलाने आशीर्वाद दिला. मी त्याला स्पर्श करू शकत नाही. पण म्हाताऱ्याला अजून उत्तर द्यायचे आहे." आणि तो गग्गांकडे वळला.
झोपाळलेले आणि आनंदी म्हातारे गग्ग अंधारात हसले. "आणि तूही, बाळा," ते म्हणाले. "तूही शंभर वर्षे जग!"
यक्षाने हात वर केले. "दोघांपैकी एकही नाही!" तो कण्हला. "दोघांनीही एकमेकांना आशीर्वाद दिला."
मुलाने चांदण्यात तो विचित्र आकार पाहिला आणि राग न करता त्याच्याशी बोलला. "मित्रा," तो म्हणाला, "तू प्रवाशांना त्रास देण्यासाठी इथे अंधारात का वाट पाहतोस?"
यक्षाने मान खाली घातली आणि त्याला त्या जुन्या नियमाबद्दल सांगितले, आणि त्या रिकाम्या सभागृहात तो कसा कठोर आणि एकाकी झाला होता तेही.
मुलगा बराच वेळ त्याच्याशी हळुवारपणे बोलत राहिला. त्याने त्याला सांगितले की इतरांना त्रास दिल्याने मन फक्त अधिक काळे होते, आणि दयाळूपणा आत्म्यालाही आनंदी करू शकतो. त्याने यक्षाला पुन्हा कधीही कुणाला त्रास न देण्याचे वचन मागितले.
यक्षाने ऐकले, आणि सकाळच्या उन्हात बर्फ वितळतो तसे त्याच्या आत काहीतरी मवाळ झाले. "मी वचन देतो," तो म्हणाला.
सकाळ झाली, तेव्हा गावकरी काळजीने हळूच सभागृहाकडे आले. पण त्यांना वडील आणि मुलगा दाराशी एकत्र हसताना दिसले, आणि आत्मा त्यांच्या शेजारी शांतपणे बसलेला, सभागृहाला घाबरवण्याऐवजी त्याचे रक्षण करताना.
त्या दिवसापासून प्रवासी तिथे सुखरूप झोपू लागले. आणि म्हणतात की म्हणूनच आजही कुणी शिंकले की लोक "दीर्घायुषी हो!" म्हणतात, आणि शिंकणारा म्हणतो, "तूही!"
तर एक दिवस तू शिंकशील, बाळा, तेव्हा तुझ्यावर प्रेम करणारे कुणीतरी म्हणेल, "दीर्घायुषी हो!" आणि तू हसून त्यांना परत आशीर्वाद देऊ शकशील.
जातक मधील आणखी
बाळासोबत विचार करा
तुमच्या कुटुंबातला कोणता छोटा आशीर्वाद किंवा प्रेमळ शब्द तुम्हाला तुमच्या बाळापर्यंत पोहोचवायला आवडेल?
संकल्प: माझे प्रेमळ शब्द माझ्या बाळाभोवती एक निवारा आहेत.
आशीर्वाद: बाळा, दीर्घायुषी आणि सुखी हो, तुला आशीर्वाद देणाऱ्या आणि ज्यांना तू परत आशीर्वाद देतोस अशा लोकांनी वेढलेला.
पात्रे
- गग्ग
- — आपल्या मुलाला आशीर्वाद देणारे प्रेमळ म्हातारे वडील.
- गग्गांचा मुलगा (बोधिसत्त्व)
- — ज्याचे दयाळू शब्द लगेच येतात असा काळजी घेणारा मुलगा.
- यक्ष
- — त्यांच्या चांगल्या शिष्टाचारातून शिकणारा सभागृहातला आत्मा.
बोध
दयाळू शब्द आणि चांगले शिष्टाचार आपले रक्षण करतात आणि आपल्याला आशीर्वाद देतात.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
माझ्या बाळा, आज आणि रोज तुला आशीर्वाद. तू दीर्घायुषी आणि आनंदी हो.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
कुणी शिंकल्यावर आपण काय म्हणतो?
स्रोत: गग्ग जातक (जातक क्र. १५५)
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गर्भ संवाद — बाळाशी गप्पा करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
गग्ग आणि शिंकेचा आशीर्वाद ही गोष्ट काय शिकवते?
एकमेकांवर प्रेम करणाऱ्यांमधले छोटे, उबदार शब्द हे खरे संरक्षण असते. ही खेळकर गोष्ट हेही दाखवते की एकाकी, त्रस्त आत्माही धीर आणि दयाळूपणाने बदलू शकतो.