Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Jataka · दिवस 235 · आठवडा 34

बोरूंतून पाणी पिणारी माकडं

एक शहाणा माकड राजा ऐंशी हजार तहानलेल्या माकडांना कमळांच्या सरोवराकडे नेतो. पाण्यात जाणारे पण कधीच बाहेर न येणारे ठसे त्याच्या लक्षात येतात.

गोष्टीचे तात्पर्य: उडी मारण्याआधी थांबा आणि नीट पाहा.

या गोष्टीत

पात्रे
माकड राजा (बोधिसत्त्व), माकडांची टोळी, जलराक्षस
मूळ ग्रंथ
जातक कथा
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 235 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 34 · ७ पैकी दिवस 4
तिमाही
तिमाही 3
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 34: बाळाची वाढ

बौद्ध परंपरा नळपान जातकाला काहीही करण्याआधी थांबण्याचा आणि आपल्यावर विश्वास ठेवणाऱ्यांची काळजी घेण्याचा धडा मानते. ती आईबाबांना काळजीपूर्वक, शांत नेतृत्वाचा एक सौम्य आदर्श देते. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की प्रतिक्रिया देण्याआधी एक श्वास घेतल्याने रोजचा ताण कमी होऊ शकतो.

शांत मन परत न येणारी पावलं ओळखतं, आणि काठावर उगवलेले बोरू शोधतं.

फांद्यांवर बसलेली ऐंशी हजार माकडं चिवचिवत होती, तेवढ्यात त्यांच्या राजाने शांततेसाठी एक हात वर केला. या जन्मात बोधिसत्त्व माकडांच्या एका मोठ्या टोळीचा राजा म्हणून जन्मला होता. तो शहाणा आणि शांत होता, आणि माकडांचं त्याच्यावर प्रेम होतं, कारण तो काहीही करण्याआधी नेहमी नीट विचार करायचा आणि त्यांच्या सुरक्षिततेला नेहमी प्राधान्य द्यायचा.

त्या उन्हाळ्यात त्यांच्या रानातली फळं कमी झाली होती, आणि राजाने टोळीला डोंगरापलीकडच्या एका नव्या दरीत न्यायचं ठरवलं होतं.

"माझ्या मुलांनो," तो म्हणाला, "आपण अशा रानात जात आहोत जे आपल्याला माहीत नाही. तिथे आपण कधी न पाहिलेली फळं आणि कधी न चाखलेली तळी असतील. नीट ऐका. मी आधी पाहिल्याशिवाय कोणतंही अनोळखी फळ खाऊ नका किंवा कोणत्याही अनोळखी पाण्यातून पिऊ नका. मला वचन देता?"

"वचन देतो!" ऐंशी हजार आवाज घुमले.

फांदीवरून फांदीवर झोके घेत त्यांनी बरेच दिवस प्रवास केला. ऊन कडक होतं, आणि नव्या दरीत पोहोचेपर्यंत प्रत्येक माकड तहानलेलं होतं. एका मोकळ्या जागी त्यांना एक सुंदर सरोवर दिसलं. त्याचं पाणी स्वच्छ आणि निळं होतं, आणि त्यावर कमळं तरंगत होती.

तरुण माकडं चमकत्या डोळ्यांनी त्याच्याकडे धावली. त्यांचे घसे खूप कोरडे पडले होते. पण त्यांना आपलं वचन आठवलं. ती काठावर थांबली, गवतावर बसली, आणि आपल्या राजाची वाट पाहू लागली.

राजा आला तेव्हा त्याने त्यांचं कौतुक केलं. "तुम्ही छान केलंत." मग तो जमिनीकडे बारकाईने पाहत सरोवराभोवती सावकाश फिरला.

त्याला पाण्याकडे जाणारे पावलांचे अनेक ठसे दिसले. हरणं खाली गेली होती. रानडुकरं खाली गेली होती. पक्षी खाली गेले होते. पण एकही ठसा पुन्हा वर परत आला नव्हता.

राजा विचारात पडला. "या सरोवरात काहीतरी विचित्र आहे," तो हळूच म्हणाला. "रानातल्या जुन्या गोष्टी सांगतात की काही सरोवरांमध्ये एक जलराक्षस राहतो, एक हावरट प्राणी जो आपल्या पाण्यात पाऊल टाकणाऱ्या कुणालाही पकडून ठेवून घेतो. मला वाटतं हे तसंच सरोवर आहे."

त्याच क्षणी पाण्यावर तरंग उठले, आणि त्यातून एक विचित्र प्राणी वर आला. त्याचं पोट निळं होतं, चेहरा लाल, आणि हात लांब, पकडणारे. त्याने माकडांकडे पाहिलं आणि दात विचकून हसला.

"तुम्ही तिथे का बसला आहात?" त्याने हाक मारली. "खाली या आणि प्या. पाणी थंड आणि गोड आहे."

तरुण माकडं थरथरली आणि आपल्या राजाजवळ सरकली.

"तू या सरोवराचा राखणदार आहेस का?" राजाने शांतपणे विचारलं.

"हो," राक्षस म्हणाला. "माझ्या पाण्यात पाऊल टाकणारं सगळं माझं होतं. तसा नियमच आहे. पण तुम्ही सगळे इतके तहानलेले आहात. या आणि प्या!"

"आम्ही पिऊ," राजा म्हणाला. "पण आम्ही तुझ्या पाण्यात पाऊल टाकणार नाही."

राक्षस हसला. "आत पाऊल न टाकता तुम्ही कसं पिणार? काठावरून तुम्हाला पोहोचता येणार नाही!"

राजाने वाद घातला नाही. सगळ्या काठावर उंच, हिरवे, गुळगुळीत बोरू उगवले होते. त्याने एक बोरू चिखलातून हळूच उपटला आणि त्याच्याकडे पाहिलं. मग, जुन्या गोष्टींमधले शहाणे जीव करतात तसा, त्याने एक सत्यसंकल्प केला. त्याने काठावरच्या बोरूंना स्पर्श केला, आणि त्या जागचा प्रत्येक बोरू एका टोकापासून दुसऱ्या टोकापर्यंत पोकळ झाला, बासरीसारखा सरळ आणि मोकळा.

"प्रत्येकाने एक बोरू घ्या," त्याने माकडांना सांगितलं. "काठावर बसा. एक टोक पाण्यात घाला, आणि त्यातून प्या."

माकडांनी त्याने सांगितलं तसं केलं. ऐंशी हजार माकडं काठावर एका लांब, आनंदी रांगेत बसली, प्रत्येकाच्या हातात एक पोकळ बोरू, प्रत्येक जण थंड, स्वच्छ पाणी घोट घोट पीत. तहान भागेपर्यंत ती प्यायली, आणि त्यांच्यापैकी एकानेही सरोवरात पायाचं बोटसुद्धा घातलं नाही.

राक्षस बघतच राहिला. त्याने आपले लांब हात पुढे केले, पण तो त्यांना स्पर्श करू शकला नाही, कारण ती सगळी काठावर सुरक्षित होती. शेवटी त्याने एक मोठा कुरकुरता सुस्कारा सोडला आणि पुन्हा पाण्याखाली गेला. तो जिथे गेला होता, तिथे वर कमळं डुलत राहिली.

माकडांनी जल्लोष केला आणि आपल्या राजाभोवती गर्दी केली. शांत शहाणपण सगळ्यांना सुरक्षित ठेवतं.

"काय करायचं ते तुम्हाला कसं कळलं?" एका तरुण माकडाने विचारलं.

"सुरुवातीला मला कळलं नव्हतं," राजा म्हणाला. "पण उडी मारण्याआधी मी थांबलो आणि पाहिलं. आपण तहानलेले, थकलेले किंवा उत्साहात असतो, तेव्हा आपल्याला घाई करावीशी वाटते. शांत मन परत न येणारी पावलं ओळखतं, आणि काठावर उगवलेले बोरू शोधतं."

त्या रात्री माकडं सरोवराच्या वरच्या झाडांवर सुरक्षित आणि तृप्त होऊन झोपली. आणि म्हणतात की त्या सरोवराकाठचे बोरू आजही एका टोकापासून दुसऱ्या टोकापर्यंत पोकळ आहेत. त्यांच्यावरून वारा वाहतो, तेव्हा ते हलकी शीळ घालतात, जणू प्रत्येक तहानलेल्या प्रवाशाला सांगत असावेत: उडी मारण्याआधी थांबा आणि नीट पाहा. कठीण प्रश्नातूनही अनेकदा एखादा सौम्य मार्ग असतो.

बाळा, उडी मारण्याआधी तू नेहमी थांबून पाहावंस, आणि तुला तुझा स्वतःचा पोकळ बोरू सापडावा.

पुढची गोष्ट वाचा →पाणी वाहून नेणारा छोटा पोपट

जातक मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जातक कथा · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

पाली जातक संग्रहातून ही गोष्ट येते, ज्यात बोधिसत्त्व आपल्या टोळीला नव्या रानात नेणारा शहाणा माकड राजा आहे; ती अनेकदा नळपान जातक म्हणून ओळखली जाते आणि सरोवराकाठच्या पोकळ बोरूंशी जोडली जाते. अनेक जातक धैर्याला किंवा स्वतःला अर्पण करण्याला बक्षीस देतात; ही कथा काळजीपूर्वक लक्ष देण्याचा उत्सव आहे. राजा पाण्याकडे जाणारे आणि कधीच परत न येणारे ठसे वाचतो, घाई करायला नकार देतो, आणि एक शांत उत्तर शोधतो: ऐंशी हजार माकडं एका रांगेत बसून, सरोवरात एकही बोट न घालता बोरूंतून पाणी पितात. तिचं खेळकर चित्र आणि थांबा आणि उडी मारण्याआधी पाहा, हे स्थिर धृपद तिला गर्भारपणातलं एक शांत करणारं वाचन बनवतं, जेव्हा विचारपूर्वक थांबणं महत्त्वाचं असतं.

बाळासोबत विचार करा

सावकाश होण्याने तुम्हाला पुढचा चांगला मार्ग दिसायला कधी मदत झाली आहे?

संकल्प: मी थांबते, श्वास घेते आणि शहाणपणाने निवड करते, स्वतःला आणि माझ्या बाळाला सुरक्षित ठेवत.

आशीर्वाद: तुम्हाला आणि तुमच्या बाळाला संयम, सावध डोळे आणि शहाणे उपाय लाभोत, आणि तुम्हाला नेहमी सुरक्षित मार्ग सापडो.

पात्रे

माकड राजा (बोधिसत्त्व)
— काही करण्याआधी नीट पाहणारा विचारी नेता.
माकडांची टोळी
— आपलं वचन पाळून वाट पाहणारी तहानलेली माकडं.
जलराक्षस
— शहाणपणापुढे हार मानणारा कुरकुरा सरोवर-जीव.

बोध

उडी मारण्याआधी थांबा आणि नीट पाहा.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, तू नेहमी थांब, पाहा आणि विचार कर. शांत मन तुला मार्ग दाखवेल.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

माकडांच्या राजाला पावलांच्या ठशांबद्दल काय लक्षात आलं?

स्रोत: जातक कथा

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी हलका गर्भावस्था योग करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 34व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • सुमुख हंसराजाच्या सोबत राहतो · दिवस 221

    अशीच गोष्ट

    बौद्ध परंपरा हंस जातकाला शिकाऱ्याचे मनही मऊ करणाऱ्या निष्ठावान मैत्रीचा धडा मानते. ही कथा पालकांना आपल्या बाळाभोवती असणाऱ्या स्थिर सोबत्यांचा विचार करायला लावते. आईच्या मनःशांतीवरील संशोधन सुचवते की प्रियजनांचा आधार जाणवल्याने गर्भारपणातली काळजी कमी होऊ शकते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

बोरूंतून पाणी पिणारी माकडं ही गोष्ट काय शिकवते?

बौद्ध परंपरा नळपान जातकाला काहीही करण्याआधी थांबण्याचा आणि आपल्यावर विश्वास ठेवणाऱ्यांची काळजी घेण्याचा धडा मानते. ती आईबाबांना काळजीपूर्वक, शांत नेतृत्वाचा एक सौम्य आदर्श देते. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की प्रतिक्रिया देण्याआधी एक श्वास घेतल्याने रोजचा ताण कमी होऊ शकतो.

बोरूंतून पाणी पिणारी माकडं गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 34 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा