Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Jataka · दिवस 249 · आठवडा 36

प्रामाणिक फेरीवाला आणि सोन्याचा वाडगा

एका गरीब आजी आणि नातीकडे एक जुना काळा वाडगा आहे. लोभी फेरीवाल्याला तो सोन्याचा असल्याचं दिसतं, पण तो त्याला कवडीमोलाचा म्हणतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: प्रामाणिकपणा सोन्यापेक्षा मौल्यवान आहे.

या गोष्टीत

पात्रे
प्रामाणिक फेरीवाला (बोधिसत्त्व), लोभी फेरीवाला, आजी आणि नात
मूळ ग्रंथ
जातक कथा
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 249 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 36 · ७ पैकी दिवस 4
तिमाही
तिमाही 3
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 36: बाळाची वाढ

बौद्ध परंपरा ही कथा सेरिवाणिज जातक म्हणून सांगते, आणि प्रामाणिकपणा कुठल्याही नफ्यापेक्षा मौल्यवान आहे असं मानते. घरात आपण कोणत्या प्रकारचा खरेपणा जगून दाखवू इच्छितो, यावर विचार करायला ती पालकांना बोलावते. आईच्या शांत मनावरील अभ्यास सुचवतात की आपल्या मूल्यांनुसार जगल्याने मन अधिक स्थिर राहू शकतं.

खोटं बोलून मिळवलेला नफा कितीही चमकला तरी तो तोटाच असतो.

"भांडी-कुंडी! मणी आणि बांगड्या! कोण घेणार?" तेलवाह नदीकाठच्या अंधपूर नावाच्या छोट्या गावाच्या धुळीच्या गल्लीत ही हाळी घुमली.

त्या आठवड्यात गावात दोन फेरीवाले आले होते, दोघांच्याही पाठीवर विकायच्या वस्तूंचं एकेक गाठोडं. एक होता बोधिसत्त्व, जो पुढे एक दिवस बुद्ध होणार होता. त्या जन्मी तो एक प्रामाणिक आणि दयाळू तरुण फेरीवाला होता. दुसरा एक चलाख, लोभी माणूस होता, जो नेहमी सहज नफ्याच्या शोधात असायचा. त्यांनी गाव आपसांत वाटून घ्यायचं ठरवलं होतं, म्हणून प्रत्येकाने वेगवेगळ्या गल्ल्या घेतल्या.

एका छोट्या, मोडकळीला आलेल्या घरात एक गरीब आजी आणि तिची नात राहायच्या. फार पूर्वी त्यांचं कुटुंब श्रीमंत व्यापाऱ्यांचं होतं. आता काही जुन्या वस्तू सोडल्या तर सगळं गेलं होतं. त्यातली एक म्हणजे मळाने आणि जुनेपणाने काळा पडलेला एक जड वाडगा, जो त्यांनी स्वयंपाकघराच्या कोपऱ्यात ठेवला होता. तो कशाचा बनलेला आहे याची त्यांना कल्पनाच नव्हती.

नातीने लोभी फेरीवाल्याची हाळी ऐकली. "आजी," ती म्हणाली, "मला एक मण्यांचा हार घेऊ का? अगदी छोटासा?"

"आपल्याकडे पैसे नाहीत, बाळा," आजी म्हणाली.

"आपण तो जुना काळा वाडगा देऊन बदल्यात घेऊ शकतो," मुलगी म्हणाली.

मग त्यांनी लोभी फेरीवाल्याला आत बोलावलं आणि वाडगा दाखवला. त्याने तो हातात उलटापालटा केला. त्याने तळाला सुईने खरवडलं, आणि काळ्या थराखाली त्याला एक चमक दिसली. ते सोनं होतं! वाडग्याची किंमत प्रचंड होती.

पण त्याने चेहरा कंटाळल्यासारखा केला. "ही मळकी जुनी वस्तू?" तो म्हणाला, आणि त्याने तो जमिनीवर भिरकावला. "याची काहीच किंमत नाही. अर्धा पैसाही नाही." आणि "नंतर परत येईन, तेव्हा हे लोक जवळजवळ फुकटच देतील," असा विचार करत तो बाहेर पडला.

लहान मुलगी उदास झाली. आजीने उसासा टाकला.

त्या दुपारी प्रामाणिक फेरीवाला त्याच गल्लीतून आला. "भांडी-कुंडी! मणी आणि बांगड्या!"

"आणखी एकदा प्रयत्न करू या," नात म्हणाली. "याचा चेहरा प्रेमळ आहे."

तरुण फेरीवाला आत आला आणि नम्रपणे नमस्कार केला. त्याने वाडग्याकडे पाहिलं. त्या दुसऱ्या माणसासारखंच त्यानेही सुईने हळूच खरवडून पाहिलं. त्याला सोनं दिसलं.

त्याने तो एका स्वच्छ कापडावर काळजीपूर्वक ठेवला.

"आजी," तो म्हणाला, "मला तुम्हाला खरं सांगायलाच हवं. हा काही मळका जुना वाडगा नाही. हा भरीव सोन्याचा आहे, एक लाख नाण्यांच्या किमतीचा. माझ्या गाठोड्यातलं सगळं सामान आणि माझ्या बटव्यातले सगळे पैसे एकत्र केले तरी तो विकत घ्यायला पुरणार नाहीत."

आजीचं तोंड उघडंच राहिलं. तिच्या डोळ्यांत पाणी आलं.

"आज सकाळी दुसरा एक फेरीवाला आला होता," ती म्हणाली. "तो म्हणाला याची काहीच किंमत नाही."

"मग त्याने तुम्हाला खरं सांगितलं नाही," तरुण हळूच म्हणाला.

आजी बराच वेळ त्याच्याकडे पाहत राहिली. "तूही आम्हाला फसवू शकला असतास. मग तू आम्हाला का सांगितलंस?"

"कारण तो तुमचा आहे," तो साधेपणाने म्हणाला. "आणि कारण खोटं बोलून मिळवलेला नफा कितीही चमकला तरी तो तोटाच असतो."

आजीने वाडगा त्याच्या हातात ठेवला. "मग तूच घे. जे देता येईल ते दे. आज तू आम्हाला सोन्यापेक्षाही चांगलं काहीतरी दिलं आहेस."

फेरीवाल्याने तिला बटव्यातले सगळे पैसे, पाचशे नाणी, आणि गाठोड्यातलं सगळं सामान दिलं. घरी परतण्याच्या होडीच्या भाड्यासाठी त्याने फक्त आठ नाणी ठेवली. त्याने लहान मुलीला आपल्याकडचा सगळ्यात सुंदर मण्यांचा हार दिला. मग त्यांचे आभार मानून सोन्याचा वाडगा कापडात गुंडाळून तो नदीकडे निघाला.

थोड्या वेळाने लोभी फेरीवाला परत आला. "माझा विचार बदलला," तो मोठ्ठं हसत म्हणाला. "त्या मळक्या वाडग्यासाठी मी तुम्हाला थोडी नाणी देईन म्हणतो."

"तुला उशीर झाला," आजी म्हणाली. "एका प्रामाणिक माणसाने आमच्या सोन्याच्या वाडग्याची योग्य किंमत आधीच दिली आहे."

लोभी माणूस धावत नदीवर गेला. पण प्रामाणिक फेरीवाल्याची होडी पाण्यावर आधीच दूर गेली होती, स्थिरपणे पलीकडच्या किनाऱ्याकडे वल्हवत. लोभी माणूस काठावर रिकामे हात घेऊन उभा राहिला, त्याच्याकडे काहीच उरलं नव्हतं.

तिकडे त्या छोट्या घरात आजीने कितीतरी महिन्यांनी पहिल्यांदाच खऱ्या तेलाचा दिवा लावला. नात तिच्या शेजारी बसून आपले नवे मणी, लाल, निळे आणि सोनेरी, उजेडात एकेक करून फिरवत होती.

मौल्यवान गोष्टीबद्दल तू नेहमी खरं सांगावंस, बाळा, कुणालाही कधी कळणार नसलं तरी.

पुढची गोष्ट वाचा →आईला भरवणारा हत्ती

जातक मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जातक कथा, जातक क्रमांक 3 · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

सेरिवाणिज जातक ही पाली जातक संग्रहातली तिसरी कथा आहे, आणि तिचा बोध इतका स्पष्ट आहे की मुलांसाठीच्या कथनांची सुरुवात करायला अनेकदा तिचीच निवड होते. दोन फेरीवाले, एक लोभी आणि एक प्रामाणिक, मळाने काळ्या पडलेल्या एकाच जुन्या वाडग्यापाशी येतात; त्यांच्यापैकी फक्त एकच गरीब आजीला सांगतो की तो सोन्याचा आहे. या कथेला साध्या लबाडीच्या कथांपेक्षा वेगळं बनवतं ते हे की प्रामाणिकपणासाठी बोधिसत्त्वाला आपल्याकडचं सगळं, होडीच्या भाड्यापुरत्या शेवटच्या नाण्यांपर्यंत, द्यावं लागतं, आणि तो ते आनंदाने देतो. लोभी माणसाचं काही नुकसान केलं जात नाही, तो फक्त उशिरा पोहोचतो. खऱ्या तेलाचा दिवा लावणारी आजी गर्भावस्थेतल्या वाचनासाठी एक उबदार शेवट देते, जो खरेपणाला प्रकाशाने भरलेल्या घराशी शांतपणे जोडतो.

बाळासोबत विचार करा

पालक म्हणून प्रामाणिकपणाचा तुमच्यासाठी काय अर्थ आहे? तुमच्या मुलाने घरात तो कसा अनुभवावा असं तुम्हाला वाटतं?

संकल्प: मी प्रामाणिकपणा निवडते, आणि त्यातून मला शांतता मिळते.

आशीर्वाद: खरं मौल्यवान काय ते तुला नेहमी दिसो, आणि प्रामाणिकपणाने तुझं मन हलकं राहो.

पात्रे

प्रामाणिक फेरीवाला (बोधिसत्त्व)
— सगळं गमवावं लागलं तरी तो खरं सांगतो.
लोभी फेरीवाला
— तो फसवायचा प्रयत्न करतो, आणि उशिरा परत येतो.
आजी आणि नात
— प्रामाणिकपणामुळे धन्य झालेली प्रेमळ जोडी.

बोध

प्रामाणिकपणा सोन्यापेक्षा मौल्यवान आहे.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या मौल्यवान बाळा, तू नेहमी प्रेमळ मनाने खरं बोलावंस. तुझा प्रामाणिकपणा हेच तुझं खरं सोनं असेल.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

प्रामाणिक फेरीवाल्याने असं काय केलं जे लोभी फेरीवाल्याने केलं नाही?

स्रोत: सेरिवाणिज जातक (जातक क्रमांक ३)

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी हनुमान चालीसा जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 36व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • रुरु हरीण आणि खळाळती नदी · दिवस 214

    तेच मूल्य

    परंपरेनुसार रुरु जातक दयाळूपणातलं धैर्य आणि आपल्याला निराश करणाऱ्यांप्रतीही करुणा शिकवतं. आपण बाळाला कोणता विश्वास आणि क्षमाशीलता द्यायची आहे, यावर विचार करायला ती आई-बाबांना बोलावते. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवतं की सौम्य, विचार करायला लावणाऱ्या कथा झोपण्यापूर्वी मन शांत करायला मदत करू शकतात.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रामाणिक फेरीवाला आणि सोन्याचा वाडगा ही गोष्ट काय शिकवते?

बौद्ध परंपरा ही कथा सेरिवाणिज जातक म्हणून सांगते, आणि प्रामाणिकपणा कुठल्याही नफ्यापेक्षा मौल्यवान आहे असं मानते. घरात आपण कोणत्या प्रकारचा खरेपणा जगून दाखवू इच्छितो, यावर विचार करायला ती पालकांना बोलावते. आईच्या शांत मनावरील अभ्यास सुचवतात की आपल्या मूल्यांनुसार जगल्याने मन अधिक स्थिर राहू शकतं.

प्रामाणिक फेरीवाला आणि सोन्याचा वाडगा गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 36 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा