Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Jataka · દિવસ 228 · અઠવાડિયું 33

પોતાની કસોટી કરનાર વિદ્વાન

બનારસના દરબારમાં એક યુવાન વિદ્વાનનું રાજા સન્માન કરે છે. તેમને થાય છે કે આ તેમના જ્ઞાન માટે છે કે ભલાઈ માટે, અને તે એક ધ્યાનપૂર્વકની કસોટી કરે છે.

વાર્તાની શીખ: દિલની ભલાઈ જ્ઞાન કરતાં વધુ કીમતી છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
યુવાન વિદ્વાન, બનારસના રાજા, ખજાનચી
સ્રોત ગ્રંથ
જાતક કથાઓ
વાંચન સમય
4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 228 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 33 · 7 માંથી દિવસ 4
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 3
આ અઠવાડિયે બાળક
હાડકાં મજબૂત થાય છે, જ્યારે જન્મ માટે ખોપરી લવચીક રહે છે. બાળક તમારો અવાજ ઓળખે છે. અઠવાડિયું 33: બાળકનો વિકાસ

આ જાતક દ્વારા બૌદ્ધ પરંપરા માને છે કે શીલ, એટલે કે સારું આચરણ, જ જ્ઞાન અને વિશ્વાસનો સાચો પાયો છે. તે માતા-પિતાને વિચારવા આમંત્રે છે કે તે કયા ગુણો સૌથી વધુ ઉછેરવા માગે છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે પોતાનાં મૂલ્યો પર વિચાર કરવાથી મન વધુ શાંત અને સ્થિર થઈ શકે છે.

જ્ઞાન દીવા જેવું છે. પણ ભલાઈ એ તેલ છે જે તેને બળતો રાખે છે

બનારસના રાજા બ્રહ્મદત્તના દરબારમાં, યુવાન વિદ્વાન પસાર થતા ત્યારે બધા નમતા. તે બોધિસત્ત્વ હતા, જે એક દિવસ બુદ્ધ બનવાના હતા, અને આ જન્મમાં તેમણે વર્ષો સુધી શાસ્ત્રોનો અભ્યાસ કર્યો હતો. તે એક પણ ભૂલ વગર લાંબા શ્લોકો બોલી શકતા. રાજા તેમનો ખૂબ આદર કરતા અને તેમને સન્માનનું આસન આપતા.

વિદ્વાન પોતાની ભલાઈ માટે પણ જાણીતા હતા. તે નોકરો સાથે પ્રેમથી બોલતા. ક્યારેય જૂઠું ન બોલતા. વચન પાળતા, અને દરરોજ સવારે મહેલના દરવાજે ગરીબોને ભોજન આપતા.

પણ એક સાંજે, મહેલના બગીચામાંથી ઘરે જતાં, તેમના મનમાં એક પ્રશ્ન આવ્યો જે જતો જ નહોતો.

"રાજા મારું સન્માન કેમ કરે છે?" તેમણે વિચાર્યું. "મારા જ્ઞાન માટે? કે મારા સારા સ્વભાવ માટે? વધુ મહત્ત્વનું શું છે?"

જેટલું વિચાર્યું, તેટલું જાણવાનું મન થયું. તેથી તેમણે એક નાની, ધ્યાનપૂર્વકની કસોટી નક્કી કરી.

બીજી સવારે, મહેલમાંથી નીકળતાં, તે રાજખજાનચીના ટેબલ પાસેથી પસાર થયા, જ્યાં સિક્કા ગણાતા. તેમણે પૂછ્યા વગર એક નાનો સિક્કો ઉપાડીને ખિસ્સામાં મૂક્યો. ખજાનચીએ જોયું, પણ કંઈ ન કહ્યું. "આ તો રાજાના સન્માનિત વિદ્વાન છે," તેણે વિચાર્યું. "કોઈ કારણ હશે."

બીજા દિવસે વિદ્વાને બીજો સિક્કો લીધો. ફરી ખજાનચીએ જોયું. ફરી કંઈ ન કહ્યું, જોકે તેણે થોડી ભ્રમર ચડાવી.

ત્રીજા દિવસે વિદ્વાને આખી મુઠ્ઠી લીધી. આ વખતે ખજાનચી ઊભો થયો. "થોભો! આ ત્રીજી વાર છે. તમે જે તમારું નથી તે લઈ રહ્યા છો." સૈનિકો વિદ્વાનને રાજા સામે લઈ ગયા.

રાજાએ દુઃખથી તેમની સામે જોયું. "મેં તમારા પર વિશ્વાસ કર્યો. મેં બધાથી વધુ તમારું સન્માન કર્યું. તમે આવું કેમ કર્યું?"

વિદ્વાને ઘૂંટણિયે બેસીને શાંતિથી અને સાચું જવાબ આપ્યો. "મહારાજ, મને સિક્કા જોઈતા નહોતા. આ રહ્યા, બધેબધા." તેમણે ધ્યાનથી તે જમીન પર મૂક્યા. "મારે કંઈક શીખવું હતું. મારે જાણવું હતું કે તમે મારા જ્ઞાન માટે મારું સન્માન કરો છો કે મારી ભલાઈ માટે."

રાજાને નવાઈ લાગી. "અને તમે શું શીખ્યા?"

"ત્રણ દિવસમાં મારું જ્ઞાન જરા પણ બદલાયું નથી," વિદ્વાને કહ્યું. "મને હજી દરેક શ્લોક યાદ છે. પણ જે ક્ષણે મારી ભલાઈ બદલાતી લાગી, તમારો વિશ્વાસ ઓછો થવા લાગ્યો. તો હવે હું જાણું છું. આપણે શું જાણીએ છીએ તેના કરતાં આપણે કેવી રીતે જીવીએ છીએ તે વધુ મહત્ત્વનું છે."

આખો દરબાર શાંત થઈ ગયો.

વિદ્વાન બહાર નીકળ્યા ત્યારે દરવાજા પાસે ટોપલી લઈને બેઠેલા એક મદારી પાસેથી પસાર થયા. તેનો નાગ પૂંગીના સંગીત પર ધીમે ધીમે ડોલતો હતો. બાળકો તેના માથા પર હાથ ફેરવતાં અને હસતાં હતાં, અને તે તેમને કંઈ નુકસાન નહોતો કરતો.

"શું આ જોખમી નથી?" વિદ્વાને પૂછ્યું.

"આ નહીં," મદારીએ હસીને કહ્યું. "તે શાંત છે. તેણે ક્યારેય કોઈને ડંખ નથી માર્યો. એટલે જ બાળકોને તે ગમે છે."

વિદ્વાન પણ હસ્યા. "નાગને પણ તેના શાંત સ્વભાવ માટે પ્રેમ મળે છે," તેમણે વિચાર્યું. "સત્યતા જ લોકોને આપણી સાથે સુરક્ષિત અનુભવ કરાવે છે. ભલાઈ જ આપણને પાસે રહેવા લાયક બનાવે છે."

બીજા દિવસે તે રાજા પાસે પાછા આવ્યા. "મહારાજ, આટલાં વર્ષોના વિશ્વાસ માટે આભાર. મેં મારા જીવનનો સૌથી મહત્ત્વનો પાઠ શીખ્યો છે. હવે હું શાંત પહાડોમાં જઈને સાદું જીવન જીવવા અને દરરોજ ભલાઈનો અભ્યાસ કરવા માગું છું, જેથી તે મારામાં ઊંડે સુધી ઊગે."

રાજાને તેમને જવા દેતાં દુઃખ થયું, પણ તે સમજ્યા. "જતાં પહેલાં, અમને યાદ રાખવા જેવી એક વાત કહો."

વિદ્વાને દરબારમાં ચારે બાજુ જોયું: મંત્રીઓ, સૈનિકો, નોકરો, ખજાનચી, અને એ નાના સેવકો જે એક દિવસ મોટા થવાના હતા.

"જ્ઞાન દીવા જેવું છે. પણ ભલાઈ એ તેલ છે જે તેને બળતો રાખે છે," તેમણે કહ્યું. "જ્ઞાન હોવું સારું છે. પણ તેલ વગરનો દીવો પ્રકાશ નથી આપતો. તમારા દિલને સચ્ચાઈ અને દયાથી ભરો, અને તમે જે પણ શીખશો તે ઝળહળશે. ભલાઈ એ તેલ છે જે જ્ઞાનના દીવાને પ્રકાશિત રાખે છે."

તેમણે નમન કર્યું અને મહેલના દરવાજેથી લીલા પહાડો તરફ ચાલી નીકળ્યા, ખિસ્સામાં કંઈ નહીં અને દિલ શાંતિથી ભરેલું.

બનારસના લોકોએ તેમના શબ્દો લાંબા સમય સુધી યાદ રાખ્યા. બાળકોને વાંચતાં-લખતાં શીખવતી વખતે તે તેમને સાચું બોલતાં અને દયાળુ બનતાં પણ શીખવતા. અને ઘણાં ઘરોમાં, સાંજનો દીવો પ્રગટાવતી વખતે, કોઈ કહેતું, "તેલ યાદ રાખજો."

તારા જ્ઞાનના દીવામાં હંમેશાં ભરપૂર તેલ રહે, નાનકડા.

આગળની વાર્તા વાંચો →ચાલીસ વર્ષનું મૌન

જાતક માંથી વધુ

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 5–10 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: જાતક કથાઓ · પરંપરાગત પુનઃકથન

આ વાર્તા પાછળ

શીલવીમંસ જાતક, એટલે કે 'શીલની કસોટી', બુદ્ધના પૂર્વજન્મોના પાલિ સંગ્રહનો ભાગ છે, અને ઘણી કથાઓની જેમ તે બનારસના દરબારમાં બને છે. અહીં ખાસ વાત એ છે કે કસોટી નાયકની પોતાની થાય છે: એક આદરણીય વિદ્વાન ચૂપચાપ પ્રયોગ ગોઠવે છે, જાણવા માટે કે તેમનું સન્માન જ્ઞાન માટે થાય છે કે સ્વભાવ માટે, અને જવાબ મળતાં જ દરેક સિક્કો પાછો આપે છે. બાળકો જેના પર વિશ્વાસ કરે છે તે શાંત નાગ બીજો, હળવો પાઠ ઉમેરે છે કે ભલાઈ આપણને પાસે રહેવા લાયક કેમ બનાવે છે. તેમની છેલ્લી છબી, જ્ઞાન દીવો અને ભલાઈ તેનું તેલ, શહેરમાં કહેવત બની ગઈ. ગર્ભાવસ્થા માટે તે એવા બાળકની ઇચ્છા જેવી છે જેનો દીવો હંમેશાં ભરેલો રહે.

બાળક સાથે વિચારો

હોશિયારી ઉપરાંત, તમે કયો ગુણ સૌથી વધુ ઇચ્છો છો કે તમારું બાળક જીવનભર સાથે રાખે?

સંકલ્પ: હું મારા દિલમાં સચ્ચાઈ અને દયા ઉછેરું છું, અને તે મારા બાળકનો રસ્તો પ્રકાશિત કરશે.

આશીર્વાદ: તમારું દિલ સત્યનું ઘર બને, અને એ સત્ય એક ઢાલ બને જે તમને હંમેશાં સુરક્ષિત રાખે.

પાત્રો

યુવાન વિદ્વાન
— એક વિચારશીલ માણસ, જે પોતાના દિલની કસોટી કરે છે.
બનારસના રાજા
— જે બધાથી વધુ ભલાઈને મહત્ત્વ આપે છે.
ખજાનચી
— જે ચૂપચાપ બધું જોતો રહે છે.

બોધ

દિલની ભલાઈ જ્ઞાન કરતાં વધુ કીમતી છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

નાનકડા, તું જ્ઞાની અને ભલો બંને બને, અને તું જે પણ કરે તેમાં સચ્ચાઈ હોય.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

વિદ્વાને શું શીખ્યું કે સૌથી મહત્ત્વનું શું છે?

સ્રોત: શીલવીમંસ જાતક (શીલની કસોટી), પાલિ જાતક પરંપરા

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા હનુમાન ચાલીસાનો જાપ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 33મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

સંબંધિત વાર્તાઓ

  • સત્ય બોલનાર બટેર · દિવસ 29

    મળતી આવતી વાર્તા

    બૌદ્ધ પરંપરા માને છે કે સત્યવાદી અને કોઈને દુઃખ ન આપતું હૃદય પોતાનું શાંત રક્ષણ ધરાવે છે, અને આ શીખવવા સદીઓથી આ જાતક કહેવાય છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે ડરામણી ક્ષણમાં સ્થિર રહેવાથી અને શ્વાસ લેતા રહેવાથી માતા વધુ સ્પષ્ટ વિચારી શકે છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

પોતાની કસોટી કરનાર વિદ્વાન વાર્તા શું શીખવે છે?

આ જાતક દ્વારા બૌદ્ધ પરંપરા માને છે કે શીલ, એટલે કે સારું આચરણ, જ જ્ઞાન અને વિશ્વાસનો સાચો પાયો છે. તે માતા-પિતાને વિચારવા આમંત્રે છે કે તે કયા ગુણો સૌથી વધુ ઉછેરવા માગે છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે પોતાનાં મૂલ્યો પર વિચાર કરવાથી મન વધુ શાંત અને સ્થિર થઈ શકે છે.

પોતાની કસોટી કરનાર વિદ્વાન ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 33 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો