Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Jataka · દિવસ 29 · અઠવાડિયું 5

સત્ય બોલનાર બટેર

હજુ ઊડી ન શકતું બટેરનું બચ્ચું સાલના જંગલમાં એક વડ નીચે રહે છે. જ્યારે જોખમ નજીક આવે છે, ત્યારે તે શાંત રહે છે અને કોમળ સત્યક્રિયા બોલે છે.

વાર્તાની શીખ: સાચા અને કોમળ હૃદયમાં પોતાની શાંત શક્તિ હોય છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
નાનું બટેર (બોધિસત્ત્વ), બટેર માતા-પિતા
સ્રોત ગ્રંથ
જાતક કથાઓ
વાંચન સમય
4 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 29 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 5 · 7 માંથી દિવસ 1
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 1
આ અઠવાડિયે બાળક
ન્યુરલ ટ્યૂબ — ભવિષ્યનું મગજ અને કરોડરજ્જુ — બનવાનું શરૂ થાય છે. એક નાનકડું હૃદય આકાર લેવા લાગે છે. અઠવાડિયું 5: બાળકનો વિકાસ
આજની વાર્તા
સત્ય બોલનાર બટેર

બૌદ્ધ પરંપરા માને છે કે સત્યવાદી અને કોઈને દુઃખ ન આપતું હૃદય પોતાનું શાંત રક્ષણ ધરાવે છે, અને આ શીખવવા સદીઓથી આ જાતક કહેવાય છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે ડરામણી ક્ષણમાં સ્થિર રહેવાથી અને શ્વાસ લેતા રહેવાથી માતા વધુ સ્પષ્ટ વિચારી શકે છે.

"મારે પાંખો છે, પણ હું ઊડી શકતો નથી. મારે પગ છે, પણ હું ચાલી શકતો નથી. આ સાચું છે."

પ્રાચીન ભારતના એક સાલના જંગલમાં, એક મોટા વડના મૂળ નીચે, નરમ ઘાસનો બનેલો એક નાનો ગોળ માળો હતો.

એ માળામાં બટેરનું એક બચ્ચું રહેતું હતું. તે એટલું નાનું હતું કે તેના પર માત્ર રુંવાટીદાર બદામી પીંછાં હતાં. તેની પાંખો નાના ઠૂંઠા જેવી હતી. તેના પગ હજુ દોડવા માટે ખૂબ નબળા હતા. રોજ તેનાં માતા-પિતા દાણા અને જીવડાં શોધવા જતાં, અને રોજ સાંજે પાછાં આવીને તેને ખવડાવતાં, અને તે ખુશ થઈને ચીં ચીં કરતું.

જૂની જાતક કથાઓ કહે છે કે આ નાનું બટેર બોધિસત્ત્વ હતું, એ જીવ જે એક દિવસ બુદ્ધ બનવાનો હતો. નાનું પંખી હોવા છતાં તેનું હૃદય શાંત અને કોમળ હતું. તેણે ક્યારેય કોઈ જીવને દુઃખ નહોતું પહોંચાડ્યું. માતા-પિતા લાવતાં તે જીવડાં પણ તે ખાતું નહીં; તે દાણા અને ઘાસ પર જીવતું.

ઉનાળાની એક સૂકી બપોરે આકાશની ધારે એક વિચિત્ર કેસરી ચમક દેખાઈ. પવનમાં ધુમાડાની ગંધ હતી. ઝાડ વચ્ચેથી ધીમો તડતડાટ સંભળાતો હતો.

જંગલમાં આગ આવી રહી હતી.

ચારે બાજુ પ્રાણીઓ દોડવા લાગ્યાં. હરણ ઝાડીઓમાંથી કૂદકા મારતાં ગયાં. વાંદરાં ડાળીઓ પર ઝૂલતાં દૂર ગયાં. પંખીઓ મોટાં ટોળાંમાં ઊડ્યાં, એકબીજાને બોલાવતાં.

પિતા બટેર સૌથી ઊંચી ડાળી પર ઊડ્યા અને જોયું. પછી તેઓ નીચે પાછા આવ્યા, તેમનાં પીંછાં ધ્રૂજતાં હતાં.

"આગ આ તરફ આવે છે!" તેમણે કહ્યું.

માતા બટેરે પોતાના બચ્ચા સામે જોયું. "પણ તે ઊડી શકતું નથી," તેમણે કહ્યું. "તે દૂર ચાલી પણ શકતું નથી. આપણે તેને કેવી રીતે લઈ જઈએ?"

ધુમાડો ઘટ્ટ થયો. હવા ગરમ થઈ. બંને માતા-પિતા નાનાં હતાં, અને આગ ખૂબ મોટી હતી. તેઓ ખૂબ ગભરાઈ ગયાં. અને ડરમાં તેમણે એ જ કર્યું જે ગભરાયેલાં પંખીઓ કરે છે. તેઓ રડતાં રડતાં નદી તરફ ઊડી ગયાં, અને પોતાને કહેતાં રહ્યાં કે તેઓ પાછાં આવશે.

નાનું બટેર પોતાના માળામાં એકલું રહી ગયું.

તેને તડતડાટ વધુ મોટો થતો સંભળાતો હતો. પાંદડાં વચ્ચેથી કેસરી પ્રકાશ દેખાતો હતો. પણ તે રડ્યું નહીં. તેણે પોતાની નાની પાંખો ફફડાવી નહીં. તેના બદલે તે એકદમ સ્થિર અને શાંત થઈ ગયું, અને વિચારવા લાગ્યું.

હું ઊડી શકતો નથી, તેણે વિચાર્યું. હું દોડી શકતો નથી. મારાં માતા-પિતા ગયાં છે. મારા શરીરથી હું કંઈ કરી શકતો નથી. પણ મારી પાસે એક વસ્તુ છે. મેં હંમેશાં સત્ય બોલ્યું છે, અને ક્યારેય કોઈને દુઃખ નથી પહોંચાડ્યું. એ જ મારી શક્તિ બને.

એ દિવસોમાં લોકો માનતા કે સારા હૃદયથી બોલાયેલા સાચા વચનમાં મોટી શક્તિ હોય છે. તેને સત્યક્રિયા કહેવાતી.

એટલે નાના બટેરે માથું ઊંચું કર્યું, અને નાના સ્પષ્ટ અવાજે આગને કહ્યું.

"મારે પાંખો છે, પણ હું ઊડી શકતો નથી. મારે પગ છે, પણ હું ચાલી શકતો નથી. મારાં માતા-પિતા ગયાં છે. આ સાચું છે. અને આ સત્યથી, અને દુનિયામાં સારા જીવોએ બતાવેલી ભલાઈથી, હે અગ્નિ, હું તને વિનંતી કરું છું: કૃપા કરીને પાછો વળ."

જૂની કથા કહે છે કે આગ અટકી ગઈ.

તે વડની આસપાસના એક કૂંડાળાની ધાર સુધી આવી, અને ત્યાં અટકી ગઈ, જાણે ઠંડા પાણી સુધી પહોંચી હોય. જ્વાળાઓ વળી ગઈ, ઝાડની બંને બાજુથી ફરીને જંગલમાં આગળ ચાલી ગઈ. તેમણે માળાને સ્પર્શ પણ ન કર્યો. એ કૂંડાળામાં ઘાસનું એક તણખલું પણ ન બળ્યું.

મોડી રાત્રે આખરે આગ ઓલવાઈ ગઈ. કાળી જમીન પર ધુમાડો તરતો હતો. અને એ બધાની વચ્ચે વડનું ઝાડ લીલુંછમ ઊભું હતું, તેનાં મૂળ અને નાનો માળો સલામત.

પરોઢે માતા-પિતા બટેર પાછાં ઊડી આવ્યાં. તેમને લાગતું હતું કે રાખ સિવાય કંઈ નહીં મળે. તેઓ કાળી જમીન પર નીચે ઊડતાં, ઉદાસ થઈને બોલાવતાં રહ્યાં.

પછી તેમણે લીલું કૂંડાળું જોયું. તેમણે વડનું ઝાડ જોયું. અને માળામાં તેમણે પોતાના દીકરાને જોયો, શાંતિથી બેઠેલો, સાજોસમો, તેમની સામે આંખો પટપટાવતો.

તેઓ ચીં ચીં કરતાં, પીંછાં ફુલાવતાં તેની પાસે ઊતર્યાં, અને બંને બાજુથી તેને વળગી પડ્યાં. તેને છોડી જવા બદલ તેઓ ખૂબ દિલગીર હતાં. તેણે તેમને ઠપકો ન આપ્યો. તે બસ તેમની વચ્ચે ગરમાવામાં અને સલામતીમાં લપાઈ ગયો.

જાતક કહે છે કે આજ સુધી જંગલની એ જગ્યાને આગ સ્પર્શતી નથી. અને આમ, સાચા હૃદય સિવાય કંઈ ન ધરાવતા એક શાંત નાના પંખીએ દુનિયાનું એક નાનું કૂંડાળું લીલું રાખ્યું.

સૂરજ ઊગ્યો ત્યારે ત્રણેય વડ નીચેના ઘાસના માળામાં સાથે બેઠાં, માઈલો સુધી એકમાત્ર લીલી જગ્યામાં, અને નાના બટેરે નાસ્તા માટે પોતાની ચાંચ પહોળી ખોલી.

સાચું અને કોમળ હૃદય મજબૂત હોય છે, મારા નાનકડા, અને તારું હૃદય અત્યારથી જ મોટું થઈ રહ્યું છે.

આગળની વાર્તા વાંચો →આગ સાથે વાત કરનાર નાનું તેતર

જાતક માંથી વધુ

3 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: જાતક કથાઓ · પરંપરાગત પુનઃકથન

આ વાર્તા પાછળ

વટ્ટક જાતક બૌદ્ધ જન્મકથાઓમાંની એક છે, જેમાં ભાવિ બુદ્ધ ઘણાં નમ્ર રૂપોમાં દેખાય છે; અહીં તેઓ ઊડવા માટે ખૂબ નાનું બટેરનું બચ્ચું છે. તેનું હૃદય સત્યક્રિયા છે, એક જૂનો ભારતીય વિચાર કે સરળતાથી બોલાયેલા સત્યમાં સાચી શક્તિ હોય છે. ચતુરાઈ કે ઝડપથી જીતાતી પ્રાણીકથાઓથી અલગ, આ નાનું પંખી સ્થિરતા, પ્રામાણિકતા અને જીવનભર કોઈને દુઃખ ન આપવાથી જીતે છે, અને જોખમ બસ તેના ઝાડની આસપાસથી વળી જાય છે. આ કથા આજે પણ થેરવાદ દેશોમાં અને ભારતના વર્ગખંડોમાં કહેવાય છે. થનારાં માતા-પિતા માટે તે કોમળ યાદ છે કે શાંતિ અને સત્યવાદિતા એક શાંત આશરો બની શકે.

બાળક સાથે વિચારો

એવો સમય યાદ કરો જ્યારે મુશ્કેલ હોવા છતાં તમે સત્યથી વર્તવાનું પસંદ કર્યું. એ પ્રામાણિકતાએ તમને કેવી રીતે સાથ આપ્યો? તમારા બાળક માટે તમે એ શાંત હિંમતનું ઉદાહરણ કેવી રીતે બની શકો?

સંકલ્પ: મારી પ્રામાણિકતા મારી ઢાલ છે. મારું સત્ય મારી શક્તિ છે. હું અને મારું બાળક સુરક્ષિત છીએ.

આશીર્વાદ: તમે અને તમારું બાળક સત્યની શક્તિથી સુરક્ષિત રહો. તમારાં હૃદય શાંત હિંમતથી ભરાય, અને તમને તમારી અડગ પ્રામાણિકતામાં આશરો મળે.

પાત્રો

નાનું બટેર (બોધિસત્ત્વ)
— એક નાનું પંખી, જેનું સત્ય કોઈ પણ પાંખ કરતાં વધુ શક્તિશાળી છે.
બટેર માતા-પિતા
— નાનાં પંખી, જે પોતાના બચ્ચાને પ્રેમ કરે છે.

બોધ

સાચા અને કોમળ હૃદયમાં પોતાની શાંત શક્તિ હોય છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, મજબૂત બનવા તારે મોટા થવાની જરૂર નથી. સત્ય અને દયા તને હંમેશાં સ્થિર રાખશે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

નાનું બટેર ઊડી ન શકતું હોવા છતાં તેને આટલું મજબૂત શાએ બનાવ્યું?

સ્રોત: જાતક કથાઓ (વટ્ટક જાતક, બટેરની સત્યક્રિયા)

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા હનુમાન ચાલીસાનો જાપ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 5મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

સંબંધિત વાર્તાઓ

  • પાણી લઈ જતો નાનો પોપટ · દિવસ 277

    મળતી આવતી વાર્તા

    બૌદ્ધ પરંપરા પોપટ અને જંગલની આગની વાતને એવી હિંમત અને કૃતજ્ઞતાની વાર્તા તરીકે કહે છે જે દેવોને પણ પીગળાવી દે. તે માતા-પિતાને યાદ કરાવે છે કે પ્રેમથી કરેલા નાના, સતત પ્રયત્નો કદ કે તાકાત કરતાં વધુ મહત્ત્વના છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે એક એક પગલું, આપણે શું કરી શકીએ તેના પર ધ્યાન આપવાથી ભારે લાગતી લાગણી ઓછી થઈ શકે છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

સત્ય બોલનાર બટેર વાર્તા શું શીખવે છે?

બૌદ્ધ પરંપરા માને છે કે સત્યવાદી અને કોઈને દુઃખ ન આપતું હૃદય પોતાનું શાંત રક્ષણ ધરાવે છે, અને આ શીખવવા સદીઓથી આ જાતક કહેવાય છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે ડરામણી ક્ષણમાં સ્થિર રહેવાથી અને શ્વાસ લેતા રહેવાથી માતા વધુ સ્પષ્ટ વિચારી શકે છે.

સત્ય બોલનાર બટેર ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 5 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો