Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Women of India · દિવસ 261 · અઠવાડિયું 38

અહલ્યાબાઈનો વૃક્ષોવાળો રસ્તો

રાણી અહલ્યાબાઈ સાંભળે છે કે તીર્થસ્થાનોના રસ્તે ન છાંયો છે, ન પાણી. તેઓ રસ્તે વૃક્ષો વાવે છે, કૂવા ખોદાવે છે અને ધર્મશાળાઓ બાંધે છે.

વાર્તાની શીખ: સાચી દયા આભારની અપેક્ષા વિના બીજા માટે બીજ વાવે છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
અહલ્યાબાઈ હોળકર, મુસાફર, મંત્રી
સ્રોત ગ્રંથ
માળવાનાં રાણી અહલ્યાબાઈ હોળકરનું જીવન (18મી સદી, મહેશ્વર)
વાંચન સમય
5 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 261 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 38 · 7 માંથી દિવસ 2
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 3
આ અઠવાડિયે બાળક
અંગો બહારની દુનિયા માટે તૈયાર છે. ગરમ રહેવા માટે બાળક ચરબી વધારતું રહે છે. અઠવાડિયું 38: બાળકનો વિકાસ

અહલ્યાબાઈ હોળકરને ભારતભરમાં યાત્રાળુઓ માટે કૂવા, ઘાટ અને ધર્મશાળાઓ બાંધવા માટે યાદ કરાય છે, અને તેમની કથા જશની અપેક્ષા વિના કરેલી સંભાળનું સન્માન કરે છે. તે માતાપિતાને બાળક આવે તે પહેલાં વવાયેલા બધા પ્રેમ વિશે વિચારવા આમંત્રે છે. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે ઉદારતા અને હેતુની ભાવના સુખાકારીમાં મદદ કરી શકે છે.

બીજ પૂછતું નથી કે તેના છાંયે કોણ બેસશે. તે બસ વધતું રહે છે.

રોજ સવારે સાદાં સફેદ વસ્ત્રો પહેરેલી એક શાંત સ્ત્રી નર્મદા નદીના કિનારે પથ્થરનાં પગથિયાં ઊતરીને પ્રાર્થના કરતી. તેમનું નામ અહલ્યાબાઈ હતું, અને એ પગથિયાં ઘાટ હતાં, પાણી સુધી ઊતરતી પહોળી સીડી, તેમના નદીકિનારાના નગર મહેશ્વરમાં.

તેઓ રાણી જેવાં દેખાતાં નહોતાં, કારણ કે તેઓ બહુ ઓછાં ઘરેણાં પહેરતાં. છતાં અહલ્યાબાઈ હોળકર ભારતની મધ્યમાં આવેલા માળવા નામના મોટા રાજ્યનાં શાસક હતાં. પ્રાર્થના પછી તેઓ દરબારમાં બેસીને પ્રજાની વાત સાંભળતાં. ખેડૂતો આવતા, વણકરો આવતા, અને નાનાં બાળકોને કેડે તેડીને માતાઓ આવતી. અહલ્યાબાઈ દરેકની વાત સાંભળતાં.

એક ગરમ બપોરે એક મુસાફરને તેમની સામે લાવવામાં આવ્યો. તેના પગ ધૂળવાળા હતા અને હોઠ સુકાયેલા. તેણે નીચા નમીને પ્રણામ કર્યા. "મહારાણી, મને માફ કરજો," તેણે કહ્યું. "તીર્થસ્થાનો સુધી પહોંચવા હું ઘણા દિવસ ચાલ્યો છું. પણ રસ્તો લાંબો અને ઉજ્જડ છે. ન છાંયો છે, ન પૂરતું પાણી. મારાં બાળકો છેલ્લો ગાઉ માંડ માંડ ચાલી શક્યાં."

અહલ્યાબાઈએ તેની સામે પ્રેમથી જોયું અને ઠંડું પાણી ને ભોજન મંગાવ્યું. પછી પૂછ્યું, "તમે કયા રસ્તે આવ્યા?" તેણે કહ્યું. એ સૂકાં મેદાનો પાર ફેલાયેલો એક લાંબો રસ્તો હતો.

તે રાત્રે અહલ્યાબાઈ મુસાફરનો વિચાર છોડી શક્યાં નહીં. તેમને બળબળતા તડકા નીચે તેનાં બાળકો દેખાતાં હતાં. તેમને બીજા પરિવારો પણ દેખાતા હતા, જે વર્ષોવર્ષ એ જ રસ્તે ચાલતા હતા.

એટલે બીજી સવારે તેમણે પોતાના મંત્રીઓને બોલાવ્યા. "આપણે રસ્તાઓ પર વૃક્ષો વાવીશું," તેમણે કહ્યું. "લીમડો, વડ અને આંબો, છાંયો આપે એવાં વૃક્ષો. આપણે કૂવા ખોદાવીશું, જેથી કોઈ તરસ્યું ન રહે. અને આપણે ધર્મશાળાઓ બાંધીશું, જેથી મુસાફરો સુરક્ષિત રીતે સૂઈ શકે."

એક મંત્રીએ ભવાં ચડાવ્યાં. "મહારાણી, વડને મોટો થતાં ઘણાં વર્ષો લાગે છે. કદાચ તમે પોતે કદી તેના છાંયે ન બેસો. અને ત્યાં આરામ કરનારા મુસાફરો તમારું નામ પણ નહીં જાણે." અહલ્યાબાઈ હસ્યાં. "એનાથી કંઈ ફરક નથી પડતો," તેમણે કહ્યું. "બીજ પૂછતું નથી કે તેના છાંયે કોણ બેસશે. તે બસ વધતું રહે છે. જેને તમે કદી ન મળો તેને માટે પણ છાંયો વાવો."

જલદી જ કામ શરૂ થયું. માળીઓ ટોપલીઓમાં નાના રોપા લઈ ગયા, અને મજૂરોએ રસ્તાની બાજુએ ખાડા ખોદ્યા. નાના લીમડા એક પછી એક, લાંબી લીલી હારોમાં રોપાયા. ગામનાં બાળકો પાણીના ઘડા લઈને તેમની બાજુમાં દોડતાં, અને દરેક રોપાને પાણી પીવડાવતાં.

કૂવા ઊંડા ખોદાયા, પથ્થરનાં પગથિયાં સાથે, જેથી લોકો ઠંડા પાણી સુધી પહોંચી શકે. નગરોની કિનારીઓ પર ધર્મશાળાઓ ઊભી થઈ, મુસાફરો માટેનાં સાદાં વિશ્રામગૃહો, પહોળી ઓસરીઓ અને સાદા ઓરડાઓ સાથે. અને વર્ષો વીતતાં, અહલ્યાબાઈએ માળવાથી ઘણે દૂર, ઉત્તરમાં કાશીથી દક્ષિણમાં રામેશ્વરમ સુધી, ઘાટ, મંદિરો, કૂવા અને ધર્મશાળાઓ બાંધવામાં મદદ કરી.

દરમિયાન, નાનાં વૃક્ષો ધીમે ધીમે વધતાં ગયાં. દયા પણ વૃક્ષની જેમ ધીમે ધીમે વધી શકે છે. એક ઉનાળે તે ફક્ત બાળક જેટલાં ઊંચાં હતાં. થોડા ઉનાળા પછી તે માણસ જેટલાં ઊંચાં થઈ ગયાં. ક્યારેક રાણી તેમને જોવા જતાં. તેઓ પાતળા થડને અડીને કહેતાં, "સારી રીતે વધજે, નાનકડા. કોઈકને તારી જરૂર પડશે."

પછી, ઘણાં વર્ષો પછીની એક સાંજે, અહલ્યાબાઈ પોતાની પાલખીમાં, દંડા પર ઉપાડાતી ઢાંકેલી બેઠકમાં, એ જ રસ્તાઓમાંથી એક પરથી પસાર થયાં. સૂરજ આથમતો હતો. વૃક્ષો હવે ઊંચાં થઈ ગયાં હતાં, અને તેમની ડાળીઓ રસ્તા ઉપર જોડાયેલા હાથની જેમ મળતી હતી.

એક પહોળા વૃક્ષ નીચે એક પરિવાર આરામ કરતો હતો. મા થડને અઢેલીને બેઠી હતી. પિતા પાસેના કૂવામાંથી પાણી ખેંચતા હતા. બે નાનાં બાળકો કપડા પર સૂતાં હતાં, તેમના ચહેરા શાંત હતા. અહલ્યાબાઈએ પોતાની પાલખી થોડે દૂર જ રોકાવી, કારણ કે તેઓ તેમને ખલેલ પહોંચાડવા માગતાં નહોતાં.

માએ ઉપર જોયું અને મુસાફરોને જોયા. તેને ખબર નહોતી કે એ રાણી છે. તેણે હસીને પ્રેમથી બોલાવ્યા. "આવો, અહીં આરામ કરો! અહીં બધા માટે પૂરતો છાંયો છે, અને આ કૂવાનું પાણી મીઠું છે. મને ખબર નથી કે આ વૃક્ષો કોણે વાવ્યાં, પણ હું અહીંથી પસાર થાઉં ત્યારે દર વખતે તેમને આશીર્વાદ આપું છું."

અહલ્યાબાઈની આંખો કોમળ અને ચમકતી થઈ ગઈ. તેમણે એ સ્ત્રીને હાથ જોડ્યા. "તમારી યાત્રા સુખદ રહે," તેમણે કહ્યું. પછી તેઓ શાંતિથી, પાંદડાંની લાંબી લીલી છત નીચે આગળ વધ્યાં.

થોડી વાર પછી તેમના સાથીએ પૂછ્યું, "મહારાણી, તમે તેને કેમ ન કહ્યું કે તમે કોણ છો?" અહલ્યાબાઈએ ડાળીઓ તરફ ઉપર જોયું. ઉપર ક્યાંક કોયલ, મીઠા અવાજવાળું ગાતું પંખી, ટહુકતી હતી. "કારણ કે વૃક્ષને આભારની જરૂર નથી," તેમણે કહ્યું. "અને મને પણ નહીં. શાંત સંભાળ પણ સંભાળ જ છે. બાળકો છાંયે સૂએ છે એટલું પૂરતું છે."

રસ્તો આગળ ઠંડો અને લીલો ફેલાયેલો હતો. વૃક્ષો ઉપર એક પછી એક તારા દેખાવા લાગ્યા, અને આખા રસ્તે મુસાફરો તેમના આવ્યા પહેલાં ઘણા સમય અગાઉ વવાયેલી ડાળીઓ નીચે આરામ કરતા હતા.

નાનકડા, તું અત્યારથી જ કેટલા બધા પ્રેમના છાંયે આરામ કરે છે, જે એવા લોકોએ વાવ્યો છે જેમને તું હજી મળ્યું નથી.

આગળની વાર્તા વાંચો →એકનાથની થાળી

ભારતની નારીઓ માંથી વધુ

4 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: ભારતની નારીઓ પરંપરાની વાર્તા

આ વાર્તા પાછળ

અહલ્યાબાઈ હોળકરે અઢારમી સદીમાં નર્મદાકિનારે આવેલા મહેશ્વરથી માળવા પર શાસન કર્યું, અને પોતાના રાજ્યથી ઘણે દૂર, ઉત્તરમાં કાશીથી દક્ષિણમાં રામેશ્વરમ સુધી, મંદિરો, ઘાટ, કૂવા અને ધર્મશાળાઓ બાંધવા ને સમારવા માટે તેમને આખા ભારતમાં યાદ કરાય છે. મહેશ્વરમાં તેઓ જ્યાં પ્રાર્થના કરતાં એ નદીકિનારે આજે પણ તેમની સ્મૃતિનું સન્માન થાય છે. આ કથા જાહેર કાર્યોના એ સાચા વારસા પર આધારિત છે, પણ તેને એક નાની ક્ષણ દ્વારા રજૂ કરે છે: છાંયા વિનાના રસ્તે થાકેલાં બાળકોની વાત કરતો એક મુસાફર. તેને ખાસ બનાવે છે રાણીનો જશ લેવાનો ઇનકાર, જે તેમના એ વાક્યમાં છે કે બીજ કદી પૂછતું નથી કે તેના છાંયે કોણ બેસશે. ગર્ભાવસ્થા માટે, આ એવા કોઈક માટે અત્યારે વવાયેલા પ્રેમનું કોમળ ચિત્ર છે જેને તમે હજી ઓળખવાનું શરૂ જ કરો છો.

બાળક સાથે વિચારો

તમને ખબર પડે તે પહેલાં જ કોઈએ તમારા જીવનમાં વાવેલી એક દયા કઈ છે?

સંકલ્પ: આજે હું નાની નાની દયા વાવું છું, અને વિશ્વાસ રાખું છું કે તે વધશે.

આશીર્વાદ: તમને અને તમારા બાળકને આપવામાં આનંદ મળે, અને આજે તમે જે સારું વાવો તે કાલે ઘણાને છાંયો આપે.

પાત્રો

અહલ્યાબાઈ હોળકર
— પ્રજાની વાત સાંભળતાં માળવાનાં પ્રેમાળ રાણી.
મુસાફર
— જેની વાત રાણીનું હૃદય પીગળાવે છે એવા થાકેલા પિતા.
મંત્રી
— રાણી અજાણ્યાઓને કેમ આપે છે એવું વિચારે છે, અને કારણ શીખે છે.

બોધ

સાચી દયા આભારની અપેક્ષા વિના બીજા માટે બીજ વાવે છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, આજે હું તારા માટે પ્રેમનાં બીજ વાવું છું. તું પણ મોટું થઈને બીજાને છાંયો આપજે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

રાણીએ એવાં વૃક્ષો કેમ વાવ્યાં જેની નીચે તેઓ કદાચ કદી ન બેસે?

સ્રોત: માળવાનાં રાણી અહલ્યાબાઈ હોળકરનું જીવન (18મી સદી, મહેશ્વર)

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગર્ભ સંવાદ — બાળક સાથે વાતો અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 38મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

અહલ્યાબાઈનો વૃક્ષોવાળો રસ્તો વાર્તા શું શીખવે છે?

અહલ્યાબાઈ હોળકરને ભારતભરમાં યાત્રાળુઓ માટે કૂવા, ઘાટ અને ધર્મશાળાઓ બાંધવા માટે યાદ કરાય છે, અને તેમની કથા જશની અપેક્ષા વિના કરેલી સંભાળનું સન્માન કરે છે. તે માતાપિતાને બાળક આવે તે પહેલાં વવાયેલા બધા પ્રેમ વિશે વિચારવા આમંત્રે છે. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે ઉદારતા અને હેતુની ભાવના…

અહલ્યાબાઈનો વૃક્ષોવાળો રસ્તો ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 38 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો