Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Puranas · गोष्ट संग्रह

गणपती आणि दूर्वा

एक अग्निदैत्य साऱ्या जगाला भाजून काढणारे गरम करतो, आणि गणपती ती उष्णता दूर करतात. आता गणपतींना आतून गरम वाटते, आणि देवांनी आणलेल्या कशानेच त्यांना गार वाटत नाही.

गोष्टीचे तात्पर्य: प्रेमाने दिलेली सर्वात छोटी, साधी भेटही मोठी शांती देऊ शकते.

या गोष्टीत

पात्रे
गणपती, ऋषी, पार्वती
मूळ ग्रंथ
पुराणे
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: पुराणे · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

दूर्वा ही गणपतीला अर्पण केल्या जाणाऱ्या सर्वात ओळखीच्या गोष्टींपैकी एक आहे, आणि भारतभर, विशेषतः महाराष्ट्रात गणेश चतुर्थीला, भक्त आजही एकवीस दूर्वांच्या जुड्या अर्पण करतात. एक पारंपरिक गणेश कथा याचे कारण सांगते: भाजून निघणारे जग गार करण्यासाठी गणपती प्रखर अनलासुराला आत घेतात, आणि मग ते स्वतःच आतून जळू लागतात, आणि फक्त ऋषींनी आणलेल्या ताज्या दूर्वांनीच त्यांना आराम मिळतो. या कथेला लाडकी बनवते ती तिची सौम्य उलटी कलाटणी. चंद्र, विष्णूंचे कमळ आणि नदीच्या पाण्याच्या घागरी सगळे अपयशी ठरतात, तर शेतातले सर्वात साधे गवत यशस्वी होते. दिवसाच्या शेवटी गणपती दूर्वांचा मुकुट घालून पार्वतीशेजारी शांत बसतात. गर्भवती आईसाठी हा एक गोड धडा आहे की साधे दिलासे अनेकदा सर्वात चांगले शांत करतात.

ही गोष्ट दाखवते की साध्या, नम्र गोष्टी खोल शांती देऊ शकतात. एक संथ श्वास किंवा एक शांत क्षण आज तुमची दूर्वा होऊ शकतो.

तुमच्या साध्या भेटीने मला जगातल्या सगळ्या भव्य गोष्टींपेक्षा जास्त मदत केली.

हत्तीचे मस्तक, गोल पोट आणि प्रेमळ, लुकलुकते हसू असलेले भगवान गणपती फार पूर्वी आपले आई-वडील शिव आणि पार्वती यांच्यासोबत उंच कैलास पर्वतावर राहत होते. त्यांना गोड मोदक, म्हणजे खोबरे आणि गूळ भरलेले छोटे उकडीचे लाडू, खूप आवडायचे, आणि अडचणीत असलेल्या कुणालाही मदत करायलाही आवडायचे. स्वर्गातल्या आणि पृथ्वीवरच्या सगळ्यांना ठाऊक होते की गणपती वाटेतली कोणतीही अडचण दूर करू शकतात.

त्या काळी अनलासुर नावाचा एक मोठा अग्निदैत्य खूप त्रास देत होता. तो जिथे जाई, तिथली हवा भाजून काढणारी गरम होई. नद्या आटल्या, फुले कोमेजली, आणि झाडांची हिरवी पाने गळून गेली. देव, ऋषी आणि सगळे लोक उष्णतेने अस्वस्थ आणि थकून गेले होते, आणि त्याला कसे थांबवायचे हे कुणालाच कळत नव्हते.

देव गणपतीकडे गेले आणि त्यांनी हात जोडले. "प्रिय गणपती," ते म्हणाले, "कृपया आम्हाला मदत करा. अनलासुर साऱ्या जगाला राहण्याजोगे ठेवत नाही इतके गरम करत आहे." गणपतींनी शांतपणे मान हलवली. "काळजी करू नका," ते म्हणाले. "मी त्याचे बघतो." आणि आपल्या बळकट पायांनी स्थिरपणे चालत ते त्या अग्निदैत्याला भेटायला निघाले.

अनलासुराने गणपतीला पाहिले तेव्हा तो प्रखर पेटून त्यांच्याकडे धावला. पण गणपती फक्त मोठे मोठे होत गेले, डोंगराएवढे उंच. मग त्यांनी तोंड मोठे उघडले आणि लहान मूल मिठाई गिळते तसे त्या अग्निदैत्याला अख्खे गिळून टाकले. क्षणार्धात अनलासुर नाहीसा झाला, आणि जग थंड होऊ लागले.

सगळ्यांनी सुटकेचा जल्लोष केला. पण लवकरच त्यांच्या लक्षात आले की गणपती हसत नाहीत. ते हळूच खाली बसले आणि आपल्या मोठ्या कानांनी स्वतःला वारा घालू लागले. गिळलेली आग अजूनही त्यांच्या आत जळत होती, आणि त्यांना खूप गरम आणि अस्वस्थ वाटत होते. त्यांची सोंड लोंबकळली, आणि लुकलुकणारे डोळे थकलेले दिसू लागले.

त्यांना गार वाटावे म्हणून देवांनी सगळे काही करून पाहिले. देवांचा राजा इंद्र याने चंद्र आणून गणपतीच्या मस्तकावर ठेवला, पण तरी त्यांना गरमच होत होते. विष्णूंनी त्यांना एक गार कमळ दिले, आणि शंकरांनी त्यांच्या पोटाभोवती हळूच एक नाग गुंडाळला, पण कशानेच फरक पडला नाही. नदीच्या गार पाण्याच्या घागरींनीही उष्णता गेली नाही.

तेव्हा लांब पांढऱ्या दाढ्या असलेले काही सौम्य, वृद्ध, ज्ञानी ऋषी पुढे आले. त्यांच्या हातात ताज्या दूर्वांच्या जुड्या होत्या. दूर्वा म्हणजे शेतांत छोट्या हिरव्या झुबक्यांत उगवणारे मऊ, बारीक गवत. प्रत्येक जुडीत एकवीस दूर्वा नीट बांधलेल्या होत्या. "प्रिय गणपती," ते प्रेमाने म्हणाले, "कृपया आम्हाला हे साधे गवत तुम्हाला अर्पण करू द्या."

ऋषींनी एकामागून एक जुडी काळजीपूर्वक गणपतीच्या मस्तकावर ठेवली. त्या गार हिरव्या दूर्वांचा स्पर्श होताच त्यांच्या संपूर्ण शरीरात एक सौम्य ताजेपणा पसरला. जणू उन्हाळ्याच्या लांब दिवसानंतरची मंद झुळूक, किंवा पावसाळ्याचे पहिले थेंब. गणपतींनी डोळे मिटले आणि एक दीर्घ, शांत सुस्कारा सोडला.

हळूहळू त्यांच्या आतली उष्णता वितळून गेली. गणपतीने सुस्कारा सोडला आणि ते पुन्हा हसले. त्यांची सोंड वर उचलली, कान आनंदाने फडफडले, आणि उबदार हसू परत आले. "आहा," गणपती म्हणाले, "आता मला पुन्हा शांत आणि गार वाटते आहे. धन्यवाद, प्रिय ऋषींनो. तुमच्या साध्या भेटीने मला जगातल्या सगळ्या भव्य गोष्टींपेक्षा जास्त मदत केली." देव आनंदाने हसले आणि त्यांनी गणपतींवर फुलांचा वर्षाव केला.

मग गणपतींनी एक वचन दिले. "दूर्वा लहान आणि नम्र आहे, पण तिने मला शांती दिली," ते म्हणाले. "आजपासून जो कुणी प्रेमळ मनाने मला दूर्वा अर्पण करेल, त्याच्यावर मी खूप प्रसन्न होईन, आणि त्याला आशीर्वाद देईन." ऋषींनी नमस्कार केला, आणि एवढे मोठे काम करणाऱ्या त्या छोट्याशा हिरव्या गवताकडे पाहून सगळे देव हसले.

त्या संध्याकाळी गणपती कैलासावर आपल्या आई पार्वतीशेजारी शांतपणे बसले होते. त्यांच्या मस्तकावर ताज्या दूर्वांचा मुकुट होता, आणि मांडीवर मोदकांचे ताट. पर्वतावरची गार हवा त्यांच्याभोवती वाहत होती, आणि एकेक करून तारे उगवत होते. गणपतींचे मोठे पोट संथ, आनंदी श्वासांनी वर-खाली होत होते.

बाळा, अगदी छोट्या, साध्या गोष्टीही मोठी शांती देऊ शकतात. सौम्य, हिरव्या आणि शांत गोष्टींत तुला नेहमी शांती मिळो.

पुढची गोष्ट वाचा →नारद आणि तेलाचे मडके

पुराण मधील आणखी

बाळासोबत विचार करा

आयुष्य खूप धावपळीचे वाटते तेव्हा कोणती छोटी, साधी गोष्ट तुम्हाला शांत आणि गार वाटायला मदत करते?

संकल्प: साध्या, सौम्य गोष्टी मला आणि माझ्या बाळाला शांती देतात.

पात्रे

गणपती
— सगळ्यांना मदत करणारे, हत्तीचे मस्तक असलेले प्रेमळ देव.
ऋषी
— साधी, अचूक भेट घेऊन येणारे ज्ञानी.
पार्वती
— गणपतींची प्रेमळ आई.

बोध

प्रेमाने दिलेली सर्वात छोटी, साधी भेटही मोठी शांती देऊ शकते.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

बाळा, अगदी छोट्या, साध्या गोष्टीही मोठी शांती देऊ शकतात. तुझ्या छोट्या लाथा मला आनंद देतात.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

शेवटी कशामुळे गणपतींना गार वाटले?

स्रोत: अनलासुराची पारंपरिक गणेश कथा

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी काही मिनिटे ध्यान आणि श्वसन करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.

संबंधित गोष्टी

  • सावित्रीचा सूर्योदय · दिवस 23

    तेच मूल्य

    परंपरा सावित्रीला शांत, स्वच्छ मनाच्या प्रेमाचे चित्र मानते, आणि तिच्या स्मरणार्थ आजही वटसावित्रीचे व्रत केले जाते. आईच्या शांततेवरील संशोधन सुचवते की एखाद्या काळजीला एकदम झुंज देण्यापेक्षा स्थिरपणे, एकेक पाऊल टाकत सामोरे गेल्यास आईला परिस्थिती अधिक आपल्या हातात असल्यासारखी वाटू शकते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

गणपती आणि दूर्वा ही गोष्ट काय शिकवते?

ही गोष्ट दाखवते की साध्या, नम्र गोष्टी खोल शांती देऊ शकतात. एक संथ श्वास किंवा एक शांत क्षण आज तुमची दूर्वा होऊ शकतो.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा