Garbh Katha
મફત શરૂ કરો

Mahabharata · દિવસ 218 · અઠવાડિયું 32

ગુરુની બે યાત્રાઓ

ગુરુ દ્રોણ દુર્યોધનને એક સારો માણસ અને યુધિષ્ઠિરને એક ખરાબ માણસ શોધવા મોકલે છે. દુર્યોધન ખામીઓ શોધે છે અને તેને ખામીઓ જ મળે છે.

વાર્તાની શીખ: આપણે મનમાં જે શોધીએ છીએ, તે જ દુનિયામાં મળે છે.

આ વાર્તામાં

પાત્રો
યુધિષ્ઠિર, દુર્યોધન, ગુરુ દ્રોણ
સ્રોત ગ્રંથ
મહાભારત
વાંચન સમય
5 મિનિટ (મોટેથી વાંચતાં)

દિવસ 218 એક નજરે

અઠવાડિયું
અઠવાડિયું 32 · 7 માંથી દિવસ 1
ત્રિમાસિક
ત્રિમાસિક 3
આ અઠવાડિયે બાળક
બાળક શ્વાસ લેવાનો અભ્યાસ કરે છે. હાથ-પગના નખ પૂરા બની ગયા છે. અઠવાડિયું 32: બાળકનો વિકાસ

મહાભારત પરંપરાની આ લોકપ્રિય બોધકથા કહે છે કે આપણે બીજામાં એ જ જોઈએ છીએ જે આપણી અંદર હોય છે. તે માતા-પિતાને પોતે દુનિયાને કઈ નજરે જુએ છે તે તરફ ધ્યાન આપવા કહે છે. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે વધુ દયાળુ, ઉદાર દૃષ્ટિ કેળવવાથી રોજનો તણાવ હળવો થઈ શકે છે.

દુનિયા એક શાંત તળાવ જેવી છે. જ્યારે તમે તેમાં જુઓ છો, ત્યારે તે તમને તમારો પોતાનો ચહેરો બતાવે છે.

ગુરુ દ્રોણે પોતાની સફેદ દાઢી પર હાથ ફેરવ્યો અને સામે ઊભેલા બે રાજકુમારો તરફ જોયું. હસ્તિનાપુર પાસેના ગુરુકુળ પર સૂરજ હમણાં જ ઊગી રહ્યો હતો, અને આંબાનાં ઝાડ પર મેનાઓ બોલી રહી હતી.

દ્રોણ કુરુ પરિવારના બધા યુવાન રાજકુમારોને ભણાવતા: ધનુર્વિદ્યા અને જ્ઞાન, ઘોડેસવારી અને વિચાર. આજે તેમની સામે ઊભા હતા અભિમાની અને ચતુર દુર્યોધન, અને સૌથી મોટા પાંડવ, શાંત અને ધીરજવાળા યુધિષ્ઠિર.

"મારી પાસે તમારા બંને માટે એક કામ છે," દ્રોણે કહ્યું. "આ એક યાત્રા છે. દુર્યોધન, આખા રાજ્યમાં ફરો અને એક સાચે જ સારો માણસ શોધો. જેનું હૃદય દયાળુ અને પ્રામાણિક હોય. મને તેનું નામ લાવી આપો."

દુર્યોધને ઝટ માથું હલાવ્યું. "એ તો સહેલું છે, ગુરુદેવ."

દ્રોણ બીજી તરફ ફર્યા. "યુધિષ્ઠિર, આખા રાજ્યમાં ફરો અને એક સાચે જ ખરાબ માણસ શોધો. જેનું હૃદય કઠોર અને સ્વાર્થી હોય. મને તેનું નામ લાવી આપો."

યુધિષ્ઠિરે નમન કર્યું. "હું પ્રયત્ન કરીશ, ગુરુદેવ."

બંને રાજકુમારો પોતપોતાના ઘોડા પર જુદી જુદી દિશામાં નીકળી પડ્યા. કામ પૂરું કરવા તેમની પાસે આખો એક મહિનો હતો.

દુર્યોધન માથું ઊંચું રાખીને ગામેગામ ફર્યો. બજારમાં એક વેપારીએ તેને ચોખાની થેલીનો વાજબી ભાવ આપ્યો. "એ તો હું રાજકુમાર છું એટલે સારો બને છે," દુર્યોધને વિચાર્યું. એક ખેડૂતે તેને પાણી આપ્યું. "એને નક્કી કંઈક જોઈતું હશે." મંદિરમાં એક પૂજારી મંત્ર બોલી રહ્યા હતા. "એ તો લોકો વખાણ કરે એટલે જ પ્રાર્થના કરે છે."

દુર્યોધન જ્યાં જાય ત્યાં ખામીઓ જ શોધતો. અને ખામીઓ શોધતો હતો એટલે તેને ખામીઓ જ મળી. પોતાની રોટલી વહેંચનારી ઘરડી બા તેને દેખાડો કરતી લાગી. તેના માટે ગીત ગાનારાં બાળકો તેને સિક્કા માગતાં લાગ્યાં. દિવસ પછી દિવસ, મહિનો વીતતો ગયો.

યુધિષ્ઠિર બીજા રસ્તાઓ પર ધીમે ધીમે ચાલ્યા. એક ગામમાં એક માણસ પોતાના પડોશી પર બૂમો પાડતો હતો. યુધિષ્ઠિર તેની પાસે બેઠા અને તેની વાત સાંભળી. એ માણસનો દીકરો અઠવાડિયાંથી બીમાર હતો, અને તે માંડ ઊંઘી શક્યો હતો. "એ ખરાબ નથી," યુધિષ્ઠિરે વિચાર્યું. "એ થાકેલો અને ડરેલો છે. ઘણા કડવા શબ્દો પાછળ એક ચિંતિત હૃદય હોય છે."

તેમને એક છોકરો મળ્યો જેણે કોઈ બીજાના ઝાડ પરથી કેરીઓ લીધી હતી. યુધિષ્ઠિરે તેને પ્રેમથી પૂછ્યું કેમ. "મારી નાની બહેન ભૂખી હતી," છોકરાએ નીચું જોઈને કહ્યું. "એ ખરાબ નથી," યુધિષ્ઠિરે વિચાર્યું. "એ પોતાની બહેનને પ્રેમ કરે છે. એને બસ સાચો રસ્તો જોઈએ." તેઓ છોકરા સાથે ઝાડના માલિક પાસે માફી માગવા ગયા. માલિકે તેને માફ કર્યો અને ઘર માટે બીજી બે કેરીઓ આપી.

તેમને એક ચીડિયો ઘરડો નાવિક મળ્યો જે જરાય હસતો નહીં. પણ જ્યારે તોફાન આવ્યું, ત્યારે એ જ નાવિક એક ખોવાયેલી બકરીને નદી પાર લઈ ગયો અને તેના માલિકને પાછી આપી. "એ પણ ખરાબ નથી," યુધિષ્ઠિરે વિચાર્યું.

યુધિષ્ઠિર જ્યાં જાય ત્યાં સારપ શોધતા. અને સારપ શોધતા હતા એટલે તેમને સારપ જ મળી. ગુસ્સાવાળા માણસમાં, એક ચિંતિત પિતા. છોકરામાં, પ્રેમાળ ભાઈ. ચીડિયા નાવિકમાં, એક શાંત મદદગાર.

મહિનાને અંતે બંને રાજકુમારો પાછા આવ્યા. દ્રોણ મોટા વડના ઝાડ નીચે બેસીને રાહ જોતા હતા.

"દુર્યોધન," તેમણે કહ્યું, "તને કોઈ સારો માણસ મળ્યો?"

દુર્યોધને ભવાં ચડાવ્યાં. "ના, ગુરુદેવ. મેં બધે શોધ્યું. દરેક જણ કોઈ ને કોઈ રીતે સ્વાર્થી હતો. મને એક પણ સાચે જ સારો માણસ ન મળ્યો."

દ્રોણે ધીમેથી માથું હલાવ્યું. "અને તું, યુધિષ્ઠિર? તને કોઈ ખરાબ માણસ મળ્યો?"

યુધિષ્ઠિરે માથું ધુણાવ્યું. "માફ કરજો, ગુરુદેવ. મને એવા લોકો મળ્યા જે ગુસ્સે હતા, કે ભૂલ કરતા હતા, કે પહેલી નજરે કઠોર લાગતા હતા. પણ જ્યારે મેં ધ્યાનથી જોયું, ત્યારે દરેકની અંદર કંઈક સારું હતું. મને એક પણ સાચે જ ખરાબ માણસ ન મળ્યો."

દ્રોણ હસ્યા, અને એ સ્મિત તેમના આખા ચહેરા પર ફેલાઈ ગયું. તેમણે બધા શિષ્યોને પોતાની આસપાસ બેસવા બોલાવ્યા.

"બંને રાજકુમારો એક જ રાજ્યમાં ફર્યા," તેમણે કહ્યું. "તેમને એક જ જાતના લોકો મળ્યા. એકને કોઈ સારું ન મળ્યું. બીજાને કોઈ ખરાબ ન મળ્યું. કેમ?"

શિષ્યો ચૂપ રહ્યા. પછી નાના અર્જુને કહ્યું, "કારણ કે દરેકને એ જ મળ્યું જે પહેલેથી તેની પોતાની આંખોમાં હતું. આપણે જે શોધીએ છીએ, તે જ આપણને મળે છે."

"હા," દ્રોણે કહ્યું. "દુનિયા એક શાંત તળાવ જેવી છે. જ્યારે તમે તેમાં જુઓ છો, ત્યારે તે તમને તમારો પોતાનો ચહેરો બતાવે છે. જો તમે શંકાથી જોશો, તો તમને ખામીઓથી ભરેલી દુનિયા દેખાશે. જો તમે દયા અને ધીરજથી જોશો, તો તમને સારપથી ભરેલી દુનિયા દેખાશે. દયાળુ આંખોને દુનિયા પણ દયાળુ દેખાય છે."

યુધિષ્ઠિરે માથું નમાવ્યું. દુર્યોધન વિચારમાં પડીને જમીન તરફ જોવા લાગ્યો. તેમની ઉપર વડની ડાળી પર એક ખિસકોલી દોડી, અને સવારનો પ્રકાશ પાંદડાંમાંથી ચળાઈને બધા પર એકસરખો પડ્યો.

મારા નાનકડા, તું દુનિયાને દયાળુ આંખોથી જોજે, અને ત્યાં રાહ જોતી સારપને શોધી લેજે.

આગળની વાર્તા વાંચો →યુધિષ્ઠિર અને સાચો જવાબ

મહાભારત માંથી વધુ

4 મિનિટ વાંચન · ગર્ભાવસ્થા અને 3–8 વર્ષનાં બાળકો

સ્રોત: મહાભારત · પરંપરાગત પુનઃકથન

આ વાર્તા પાછળ

વર્ગખંડોમાં અને પરિવારના મેળાવડામાં વારંવાર કહેવાતી આ ખૂબ પ્રિય ભારતીય લોકકથા ગુરુ દ્રોણ અને કુરુ રાજકુમારોને મહાભારતની દુનિયામાંથી લે છે, જોકે તે પોતે મહાકાવ્યનો પ્રસંગ નથી. તેની રચના સરળ અને યાદ રહે તેવી છે: બે શિષ્ય, એક મહિનો, ઊલટાં કામ. ખામીઓ શોધનાર દુર્યોધનને ખામીઓ જ મળે છે; સારપ શોધનાર યુધિષ્ઠિરને એક ચિંતિત પિતા, બહેનને ખવડાવતો છોકરો અને ખોવાયેલી બકરીને ઘરે લઈ જતો નાવિક મળે છે. તે કોઈ ઇનામ કે સજાથી નહીં, પણ નાના અર્જુનની એક સમજથી અને દુનિયા આપણો જ ચહેરો બતાવતું શાંત તળાવ છે એવા ચિત્રથી પૂરી થાય છે. સગર્ભા માતા માટે આ દુનિયાને, અને આવનાર બાળકને, દયાળુ આંખોથી જોવાનો કોમળ સંકેત છે.

બાળક સાથે વિચારો

તમારા જીવનમાં કોના કડવા શબ્દો પાછળ એક ચિંતિત હૃદય હોઈ શકે?

સંકલ્પ: હું દુનિયાને ધીરજભરી, દયાળુ આંખોથી જોઉં છું, અને મને તેમાં સારપ દેખાય છે.

આશીર્વાદ: તમે હંમેશાં બીજાંમાં સારપ જુઓ, અને દુનિયા તમારામાં સારપ જુએ.

પાત્રો

યુધિષ્ઠિર
— તેઓ લોકોને દયાળુ, ધીરજભરી આંખોથી જુએ છે.
દુર્યોધન
— તે એ જ જુએ છે જેની તેને અપેક્ષા હોય છે.
ગુરુ દ્રોણ
— એક જ્ઞાની ગુરુ જે ચતુર કામ સોંપે છે.

બોધ

આપણે મનમાં જે શોધીએ છીએ, તે જ દુનિયામાં મળે છે.

તમારા બાળકને શું કહેવું

મારા નાનકડા, તું મળનાર દરેકમાં હંમેશાં સારપ શોધજે.

મોટાં થાય ત્યારે પૂછજો

યુધિષ્ઠિરને કોઈ ખરાબ માણસ કેમ ન મળ્યો?

સ્રોત: મહાભારત પરંપરા સાથે જોડાયેલી લોકપ્રિય ભારતીય લોકકથા

આ વાર્તાનો ભાવ દિવસભર સાથે રાખવા ગાયત્રી મંત્રનો જાપ અજમાવો અને ગર્ભાવસ્થાના 32મા અઠવાડિયાની માહિતી વાંચો.

સંબંધિત વાર્તાઓ

  • યુધિષ્ઠિર અને પ્રામાણિક વેપારી · દિવસ 119

    મળતી આવતી વાર્તા

    મહાભારતમાં યુધિષ્ઠિરને ધર્મરાજ તરીકે યાદ કરાય છે, સત્યને સમર્પિત રાજા, અને આ વાર્તા સામાન્ય લોકોની રોજિંદી પ્રામાણિકતાને માન આપે છે. માતાની શાંતિ પરનાં સંશોધન સૂચવે છે કે પોતાનાં મૂલ્યો પ્રમાણે જીવવાથી મનને શાંતિ મળે છે, જે ઊંઘમાં સાથે લઈ જવા જેવી કોમળ વાત છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

ગુરુની બે યાત્રાઓ વાર્તા શું શીખવે છે?

મહાભારત પરંપરાની આ લોકપ્રિય બોધકથા કહે છે કે આપણે બીજામાં એ જ જોઈએ છીએ જે આપણી અંદર હોય છે. તે માતા-પિતાને પોતે દુનિયાને કઈ નજરે જુએ છે તે તરફ ધ્યાન આપવા કહે છે. માતાની શાંતિ વિશેનાં સંશોધનો સૂચવે છે કે વધુ દયાળુ, ઉદાર દૃષ્ટિ કેળવવાથી રોજનો તણાવ હળવો થઈ શકે છે.

ગુરુની બે યાત્રાઓ ગર્ભાવસ્થાના કયા અઠવાડિયા માટે છે?

આ વાર્તા ગર્ભાવસ્થાના અઠવાડિયા 32 માટે છે, પણ તમે કોઈ પણ અઠવાડિયે બાળકને સંભળાવી શકો છો.

બધી ગુજરાતી વાર્તાઓ →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंमराठीत वाचा

કોઈ સગર્ભાને મોકલો