Jain · गोष्ट संग्रह
अभयकुमार आणि विहिरीतील अंगठी
लहानगा अभयकुमार आई नंदासोबत राजगृहाला पोहोचतो. राजाची अंगठी एका कोरड्या विहिरीत पडली आहे, आणि कुणालाही खाली उतरायची परवानगी नाही.
गोष्टीचे तात्पर्य: शांत मनाला कठीण प्रश्नांची साधी उत्तरं सापडू शकतात.
या गोष्टीत
- पात्रे
- अभयकुमार, राजा श्रेणिक, नंदा
- मूळ ग्रंथ
- जैन कथा
- वाचनाचा वेळ
- 4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)
3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले
स्रोत: जैन कथा · पारंपरिक पुनर्कथन
या गोष्टीमागे
अभयकुमार हा श्वेतांबर जैन कथापरंपरेतील सर्वात लाडक्या हुशार व्यक्तिरेखांपैकी एक आहे. त्याच्या गोष्टी आवश्यक चूर्णी टीकांमध्ये येतात आणि हेमचंद्रांनी त्रिषष्टि-शलाका-पुरुष-चरित्राच्या दहाव्या खंडात त्या पुन्हा सांगितल्या आहेत, जिथे राजगृहाच्या राजा श्रेणिकाचा हा मुलगा पहिल्यांदा आपली चुणूक दाखवतो. अनेक लोककथा चतुराईला बक्षीस देतात; इथे देणगी आहे स्थिरतेची. अभय बसतो, जवळ जे आहे ते पाहतो, आणि शेण, गवत आणि पाणी यांनाच काम करू देतो, त्यामुळे कुणीही खाली न उतरता अंगठी वर येते. त्यानंतर बाप-लेकाची भेट हळुवारपणे घडते. गर्भवती आईसाठी ही गोष्ट शांतपणे अडचण सोडवण्याचा आणि घाई थांबवल्यावर उत्तरं आपोआप वर येतात या विश्वासाचा आदर्श ठेवते.
इतरांना जे जमले नाही ते अभयकुमार शांत राहून, बारकाईने पाहून आणि धीराने विचार करून सोडवतो. ही गोष्ट साध्या गोष्टींत उत्तरं शोधणाऱ्या जिज्ञासू, सौम्य मनाचा उत्सव आहे.
त्याने विहिरीत कधी पाऊलसुद्धा ठेवले नव्हते.
फार पूर्वी, बेन्नातट नावाच्या गावात अभयकुमार नावाचा एक हुशार, आनंदी मुलगा राहत होता. तो आपल्या प्रेमळ आई नंदासोबत तिच्या वडिलांच्या घरी राहत असे.
अभयला प्रश्न विचारायला खूप आवडायचे. नदी इथेच का वळते? ढग का तरंगतात? पक्षी इतकी सुबक घरटी कशी बांधतात? आईला जमेल तितकी उत्तरं ती द्यायची, आणि बाकीच्यांवर हसायची.
एके दिवशी त्याने असा प्रश्न विचारला की आई शांत झाली. "आई, माझे बाबा कोण आहेत?"
नंदाने त्याला हळुवारपणे सांगितले. त्याचे बाबा एक राजकुमार होते. ते काही काळ त्यांच्यासोबत राहिले आणि मग त्यांना घरी बोलावणे आले. तोच राजकुमार आता राजगृहाचा महान राजा श्रेणिक होता.
अभयचे डोळे चमकले. "मग आपण राजगृहाला जाऊया, आई. मला त्यांना भेटायचे आहे."
मग आई आणि मुलगा एकत्र निघाले. शेतं आणि जंगलं पार करत अनेक दिवस चालल्यावर ते त्या मोठ्या शहराच्या वेशीपाशी पोहोचले. नंदा एका बागेत विश्रांती घेत बसली आणि अभय आजूबाजूला बघायला पुढे गेला.
शहराच्या वेशीजवळ त्याला एका जुन्या, कोरड्या विहिरीभोवती मोठी गर्दी दिसली. लोक खाली डोकावत होते, मान हलवत होते आणि सगळे एकदम बोलत होते.
"काय चाललंय इथे?" अभयने एका प्रेमळ म्हाताऱ्या माणसाला विचारले.
"राजाची मौल्यवान अंगठी या विहिरीत पडली आहे," तो माणूस म्हणाला. "राजाने जाहीर केलंय की जो कुणी वर उभा राहूनच, खाली न उतरता, ती अंगठी बाहेर काढेल, तो त्याचा मुख्य मंत्री होईल. सगळ्यांनी प्रयत्न केला. कुणालाच जमलं नाही."
अभयने काठावरून वाकून पाहिले. खूप खूप खाली, कोरड्या दगडी तळावर, त्याला एक छोटीशी सोनेरी चमक दिसली. विहीर फार खोल होती, आणि तिच्या भिंती उभ्या आणि गुळगुळीत होत्या.
लोकांनी लांब काठ्या वापरून पाहिल्या, पण त्या आखूड पडल्या. आकडे लावलेले दोर वापरले, पण अंगठी निसटूनच जायची. काहीजण तर सरळ हार मानून घरी गेले.
अभयने घाई केली नाही. तो काठावर बसला, हनुवटी हातावर टेकवली आणि विचार करू लागला. तो गर्दीकडे, विहिरीकडे, आकाशाकडे आणि जवळच चरणाऱ्या गायींच्या कळपाकडे बघत राहिला.
मग तो हसला. "मला वाटतं मी मदत करू शकतो," तो म्हणाला.
गर्दी प्रेमाने हसली. "तू? तू तर अजून लहान मुलगा आहेस!" पण राजाच्या पहारेकऱ्यांनी त्याला प्रयत्न करू दिला, कारण राजाने प्रत्येकाला संधी देण्याचे वचन दिले होते.
आधी अभयने ताज्या, मऊ शेणाचा एक गोळा मागितला. लोकांनी नाक मुरडले, पण तो आणून दिला. त्याने नीट नेम धरून तो सरळ खाली टाकला. धप्प! तो नेमका अंगठीवर पडला आणि तिला झाकून टाकले.
मग त्याने थोडे सुके गवत मागितले. ते पेटवून त्याने विहिरीत टाकले, म्हणजे त्या उबेने शेण लवकर सुकेल आणि अंगठीभोवती घट्ट होईल.
मग तो वाट पाहत बसला. सूर्य आकाशात पुढे सरकला. गर्दी कुजबुजत होती, चुळबुळ करत होती, पण अभय शांतपणे गुणगुणत बसून राहिला.
शेवटी तो म्हणाला, "आता कृपया विहीर पाण्याने भरा."
लोकांनी जवळच्या ओढ्यातून आणि कालव्यातून घडे आणि बादल्या भरून आणल्या. एकामागून एक, विहिरीतले पाणी वर वर चढू लागले.
आणि पाणी वर येताना त्याच्याबरोबर काहीतरी तरंगत वर आले: शेणाची एक गोल, सुकी गोवरी, छोट्या होडीसारखी हलकी. तिच्या आत घट्ट चिकटलेली होती राजाची सोन्याची अंगठी.
पाणी वरपर्यंत आल्यावर अभयने हात खाली घालून ती गोवरी उचलली, फोडली आणि चमकणारी अंगठी उंच धरली. त्याने विहिरीत कधी पाऊलसुद्धा ठेवले नव्हते.
गर्दीने जल्लोष केला, पुन्हा पुन्हा टाळ्या वाजवल्या. ही बातमी धावत राजवाड्यात पोहोचली, आणि स्वतः राजा श्रेणिक या हुशार मुलाला पाहायला आले.
राजाने त्याचे नाव आणि तो कुठून आला ते विचारले. अभयने बेन्नातटबद्दल आणि आपल्या आई नंदाबद्दल सांगितले. राजाचा चेहरा आश्चर्याने आणि मायेने भरून आला, कारण त्यांना ती चांगलीच आठवत होती.
"तू माझाच मुलगा आहेस," ते हळूच म्हणाले, आणि त्यांनी अभयला जवळ घेतले. मग त्यांनी नंदालाही बोलावणे पाठवले आणि दोघांचे राजवाड्यात मोठ्या आनंदाने स्वागत केले.
अभयकुमार राजाचा शहाणा मंत्री झाला. जैन कथा त्याला अनेक कोडी सोडवणारा म्हणून आठवतात, नेहमी शांत मनाने आणि प्रेमळ हृदयाने.
बाळा, एखादी गोष्ट अशक्य वाटली की एक श्वास घे, शांत बस आणि आजूबाजूला पाहा. उत्तर कदाचित जवळच वाट पाहत असेल.
जैन मधील आणखी
बाळासोबत विचार करा
सध्या तुमच्या आयुष्यातली कोणती अडचण थोडा वेळ शांतपणे तिच्यासोबत बसल्यावर वेगळी दिसू शकेल?
संकल्प: मी अडकल्यासारखे वाटले की थांबते, श्वास घेते आणि वाट नक्की सापडेल यावर विश्वास ठेवते.
आशीर्वाद: तुला जिज्ञासू मन, शांत हृदय आणि आपली स्वतःची हुशार उत्तरं शोधण्याचा धीर लाभो.
पात्रे
- अभयकुमार
- — कृती करण्याआधी विचार करणारा शांत, हुशार मुलगा.
- राजा श्रेणिक
- — राजगृहाचा राजा, ज्याला आनंदाने आपला मुलगा सापडतो.
- नंदा
- — अभयची प्रेमळ आई, जी त्याला शहरात घेऊन येते.
बोध
शांत मनाला कठीण प्रश्नांची साधी उत्तरं सापडू शकतात.
तुमच्या बाळाला काय सांगावे
बाळा, काही अवघड वाटलं की आपण दोघं शांत बसू आणि उत्तर शोधू.
मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा
खाली न उतरता अभयने अंगठी बाहेर कशी काढली?
स्रोत: जैन परंपरा: आवश्यक चूर्णी; हेमचंद्रांच्या त्रिषष्टि-शलाका-पुरुष-चरित्र, खंड 10 मध्ये पुनर्कथन
या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्था आहार तक्ता वाचा.
संबंधित गोष्टी
- संगमची खिरीची वाटी · दिवस 186
तेच मूल्य
भेटवस्तू किती मोठी आहे यापेक्षा ती किती आनंदाने दिली, हे जास्त महत्त्वाचं असतं. ही गोष्ट उदार, शांत मनाचं पोषण करते.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
अभयकुमार आणि विहिरीतील अंगठी ही गोष्ट काय शिकवते?
इतरांना जे जमले नाही ते अभयकुमार शांत राहून, बारकाईने पाहून आणि धीराने विचार करून सोडवतो. ही गोष्ट साध्या गोष्टींत उत्तरं शोधणाऱ्या जिज्ञासू, सौम्य मनाचा उत्सव आहे.