Garbh Katha
मोफत सुरू करा

Jain · दिवस 186 · आठवडा 27

संगमची खिरीची वाटी

छोट्या गुराखी संगमला खीर खायची इच्छा होते, आणि प्रेमळ शेजारी त्याच्या आईला खीर करायला मदत करतात. उपवास करणारे जैन मुनी दारात येतात, तेव्हा संगम आनंदाने सगळी खीर त्यांना देतो.

गोष्टीचे तात्पर्य: आनंदी मनाने दिल्याने टिकणारा गोडवा मिळतो.

या गोष्टीत

पात्रे
संगम, धन्या, जैन मुनी
मूळ ग्रंथ
जैन कथा
वाचनाचा वेळ
4 मिनिटे (मोठ्याने वाचताना)

दिवस 186 एका नजरेत

आठवडा
आठवडा 27 · ७ पैकी दिवस 4
तिमाही
तिमाही 2
या आठवड्यात बाळ
आठवडा 27: बाळाची वाढ

भेटवस्तू किती मोठी आहे यापेक्षा ती किती आनंदाने दिली, हे जास्त महत्त्वाचं असतं. ही गोष्ट उदार, शांत मनाचं पोषण करते.

त्याचं पोट अजून रिकामंच होतं, पण त्याचं मन भरलेलं होतं.

संगम हा धुळीने माखलेल्या पायांचा, उजळ हसूचा, आणि शेळ्या हाकायला लांब काठी घेऊन फिरणारा एक छोटा गुराखी मुलगा होता. जुन्या काळच्या भारतातल्या एका गावाच्या टोकाला, एका छोट्या मातीच्या झोपडीत तो आपली आई धन्यासोबत राहायचा. धन्या गरीब होती, पण प्रेमळ आणि कष्टाळू होती. रोज ती लोकांची घरं झाडायची, आणि रोज संगम गावच्या शेळ्या हिरव्या टेकड्यांवर चरायला न्यायचा.

एका सकाळी संपूर्ण गाव सणाची तयारी करत होतं. दारांवर पताका फडफडत होत्या, आणि प्रत्येक स्वयंपाकघरातून गोडधोडाचा वास दरवळत होता. त्या संध्याकाळी संगम घरी आला, तेव्हा त्याने बाकीच्या मुलांना खीर खाताना पाहिलं — तांदूळ, दूध आणि साखरेची मलईदार खीर. त्यांच्या वाट्या भरलेल्या होत्या आणि चेहरे आनंदी होते. संगमच्या पोटात कावळे ओरडू लागले, आणि तो धावत आईकडे गेला.

"आई," तो म्हणाला, "आज मलाही खीर मिळेल का? फक्त एकदाच, सणासाठी?" धन्याने आपल्या रिकाम्या भांड्यांकडे पाहिलं. दूध नव्हतं, तांदूळ नव्हते, आणि साखर तर अजिबात नव्हती. आपल्या मुलाला हवं ते देता येत नाही, म्हणून तिचे डोळे भरून आले. ती उंबरठ्यावर बसली आणि हळूहळू रडू लागली.

शेजाऱ्यांनी तिचं रडणं ऐकलं आणि काय झालं ते बघायला आले. त्यांना समजलं तेव्हा त्यांचं मन तिच्यासाठी कळवळलं. "रडू नकोस, बहिणी," एक बाई म्हणाली, आणि तिने दुधाचं भांडं आणलं. दुसरीने मूठभर तांदूळ आणले. तिसरीने साखरेची एक छोटी बरणी आणली. "तुझ्या मुलासाठी खीर कर," त्या प्रेमाने म्हणाल्या. "सण आहे, आणि आज प्रत्येक मूल आनंदात असायला हवं."

धन्याने पुन्हा पुन्हा त्यांचे आभार मानले. तिने आपली छोटी चूल पेटवली आणि लाकडी डावाने ढवळत हळूहळू खीर शिजवली. झोपडी उबदार, गोड वासाने भरून गेली. खीर तयार झाल्यावर तिने ती संगमसाठी मातीच्या वाटीत ओतली आणि गार व्हायला ठेवली. "बाळा, थोडा वेळ थांब," ती म्हणाली. "मला पाणी आणायला जायचं आहे." मग ती घडा उचलून बाहेर गेली.

संगम आपल्या वाटीशेजारी बसून वर येणारी वाफ पाहत होता. तेवढ्यात त्याला दारात कुणीतरी शांतपणे उभं असलेलं दिसलं. ते एक जैन मुनी होते, एक पवित्र साधू — साध्या पांढऱ्या वस्त्रात, शांत आणि प्रेमळ चेहऱ्याचे. ते दीर्घ उपवास करत असल्यामुळे त्यांनी पूर्ण एक महिना काहीही खाल्लं नव्हतं. आज ते थोडं अन्न घेण्यासाठी गावात आले होते.

संगमचं मन आनंदाने उचंबळून आलं. त्याने मोठ्या माणसांना म्हणताना ऐकलं होतं की पवित्र साधूला अन्न देणं ही माणूस करू शकणाऱ्या सगळ्यात सुंदर गोष्टींपैकी एक आहे. तो आपली भूक पूर्ण विसरला. त्याने उडी मारली, दोन्ही हातांनी खिरीची वाटी उचलली आणि मुनींपुढे धरली. "महाराज, कृपा करून हे घ्या," तो म्हणाला. "ही ताजी आणि गोड आहे."

मुनींनी आपल्या हातांची ओंजळ पुढे केली, आणि संगम ओतू लागला. त्याने स्वतःसाठी थोडीसुद्धा ठेवली नाही. तो ओतत राहिला, ओतत राहिला, मोठं हसू घेऊन, वाटी पूर्ण रिकामी होईपर्यंत. मुनींनी शांतपणे अन्न घेतलं आणि हात उंचावून मुलाला आशीर्वाद दिला. मग ते जसे शांतपणे आले होते, तसेच वळून निघून गेले.

संगम पुन्हा खाली बसला, त्याला सगळीकडून हलकं आणि आनंदी वाटत होतं. त्याचं पोट अजून रिकामंच होतं, पण त्याचं मन भरलेलं होतं. धन्या पाणी घेऊन परत आली, तेव्हा तिने रिकामी वाटी पाहिली. "इतक्या लवकर संपवलीस?" तिने हसून विचारलं. संगम फक्त हसला. तो अजून भुकेला असेल असं वाटून तिने भांड्यात उरलेली शेवटची खीर खरवडून त्याला दिली.

संगमने ती हळूहळू खाल्ली, आणि आयुष्यात खाल्लेल्या कोणत्याही गोष्टीपेक्षा ती गोड लागली. त्या रात्री त्याने आईला मुनींबद्दल सांगितलं नाही. छातीत उजळणाऱ्या एका छोट्या दिव्यासारखी ती आनंदाची भावना त्याला आपल्या आतच जपून ठेवायची होती. चेहऱ्यावर हसू घेऊनच तो आपल्या चटईवर झोपी गेला.

संगमने इतक्या मोकळ्या मनाने आणि इतक्या आनंदाने दिलं होतं, म्हणून त्याचं दान एक मोठा आशीर्वाद ठरलं. पुढच्या जन्मी तो राजगीर शहरातल्या एका खूप श्रीमंत व्यापाऱ्याचा मुलगा, शालिभद्र, म्हणून जन्माला आला. त्याच्याकडे मोजता येणार नाही इतकी संपत्ती होती. तरीही तो छोटा गुराखी असताना होता तसाच प्रेमळ आणि उदार होता.

आणि कालांतराने शालिभद्राला एक शहाणी गोष्ट उमगली. त्याला दिसलं की संपत्तीमुळे तो आनंदी होत नव्हता. मनाला खरा आनंद देणारी गोष्ट म्हणजे देण्याचा आनंद — तोच आनंद, जो त्याला खिरीची ती वाटी पुढे करताना वाटला होता. देण्याचा आनंद हाच सगळ्यात खरा आनंद. तो शांत आणि प्रेमळ झाला, आणि आपल्याकडे जे होतं ते सगळ्यांसोबत वाटू लागला.

बाळा, आनंदी मनाने दिलेली सगळ्यात छोटी भेटसुद्धा सगळ्यात मौल्यवान असते. तू नेहमी आनंदाने वाटत राहा, आणि तुझं मन संगमच्या मनासारखं उबदार आणि भरलेलं राहो.

पुढची गोष्ट वाचा →महावीर आणि रागीट साप

जैन मधील आणखी

3 मिनिटे वाचन · गर्भारपण आणि 3–8 वर्षांची मुले

स्रोत: जैन कथा · पारंपरिक पुनर्कथन

या गोष्टीमागे

जैन कथाकार अनेकदा राजगीरच्या श्रीमंत तरुण शालिभद्राचं जीवन सांगतात, आणि अनेक जण त्याच्या आधीच्या जन्मापासून, संगम नावाच्या गरीब गुराखी मुलापासून, सुरुवात करतात. ही कथा त्या पहिल्या भागावर रेंगाळते. सणाच्या दिवशी शेजारी त्याच्या आईला खीर करायला मदत करतात, आणि संगम निव्वळ आनंदात आपली भूक विसरून, महिनाभर उपवास केलेल्या एका मुनींच्या ओंजळीत संपूर्ण वाटी ओततो. ही कथा वेगळी ठरते कारण भेट इतकी छोटी आहे आणि आनंद इतका मोठा, आणि कारण पुढची संपत्ती देण्यापेक्षा कमी मौल्यवान दाखवली आहे. गरोदरपणात ही कथा वाचणं ही एक गोड आठवण आहे की आपण आनंदाने जे देतो, ते आपलं मन घडवतं.

बाळासोबत विचार करा

देण्याच्या कोणत्या छोट्या कृतीमुळे तुम्हाला मनापासून आनंद वाटला?

संकल्प: मी आनंदाने देते, आणि माझं मन भरलेलं आणि शांत राहतं.

पात्रे

संगम
— देण्याच्या आनंदात आपली भूक विसरणारा एक छोटा मुलगा.
धन्या
— त्याची प्रेमळ, मायाळू आई.
जैन मुनी
— मुलाच्या मोकळ्या मनाला आशीर्वाद देणारे एक शांत साधू.

बोध

आनंदी मनाने दिल्याने टिकणारा गोडवा मिळतो.

तुमच्या बाळाला काय सांगावे

माझ्या बाळा, संगमसारखा तुलाही वाटून घेण्याचा आनंद कळो. मनापासून दिलेली भेट ही सगळ्यात गोड गोष्ट असते.

मोठे झाल्यावर त्यांना विचारा

आपली खीर देऊन टाकल्यावर संगमला कसं वाटलं?

स्रोत: जैन परंपरा; संगमची (पुढे शालिभद्र) गोष्ट

या गोष्टीचा भाव दिवसभर सोबत ठेवण्यासाठी गायत्री मंत्र जप करून पाहा आणि गर्भावस्थेच्या 27व्या आठवड्याची माहिती वाचा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

संगमची खिरीची वाटी ही गोष्ट काय शिकवते?

भेटवस्तू किती मोठी आहे यापेक्षा ती किती आनंदाने दिली, हे जास्त महत्त्वाचं असतं. ही गोष्ट उदार, शांत मनाचं पोषण करते.

संगमची खिरीची वाटी गर्भारपणाच्या कोणत्या आठवड्यासाठी आहे?

ही गोष्ट गर्भारपणाच्या 27 व्या आठवड्यासाठी आहे, पण तुम्ही ती कोणत्याही आठवड्यात बाळाला ऐकवू शकता.

सर्व मराठी गोष्टी →

Read in Englishहिन्दी में पढ़ेंગુજરાતીમાં વાંચો

गर्भवती मैत्रिणीला पाठवा